Poşet


Yunus Ekşi

Yunus Ekşi

15 Ocak 2019, 14:37

Askerlik yapmış olanlar bilirler. Poşet; kısa dönem askerlere uzun dönem askerlerin taktığı bir isimdir. İsmi takan uzun dönem askerlerin mantığında, kısa dönemliler, alış verişte kullanılan poşetlere benzer zira: Kısa vadeli ve geçici… 

Şimdi, 1 Ocak 2019 tarihinden geçerli olmak üzere çıkartılan bir yasada naylon poşetler paralı hale getirildi. Her bir poşet 25 kuruş oldu. Bakalım bu, siyasete seçimler arifesinde nasıl yansıyacak.

Neden böyle bir uygulamaya ihtiyaç duyuldu? 
Bu hangi alanlarda uygulanacak? 
Halkın bu uygulamaya tepkisi nedir? 

Bu uygulamayı gündeme getirenlerin poşet üretimi ya da alternatif poşet önerisi ile ilişkisi var mıdır? 

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum “Ocak 2019 itibariyle plastik poşetlerimiz ücretli hale geliyor. 25 kuruş ücret alacağız. Yıllık 30-35 milyar adet poşet kullanımı, kişi başı bu 440 adete geliyor, bunu inşallah en kısa zamanda düşürmeyi hedefliyoruz. O manada, çevreyi korumak adına, plastik poşetlerin ücretlendirilmesi bizim için büyük önem arz ediyor.” diyor.

Sorduğumuz ilk soruya cevap olarak Bakan Murat Kurum; bu kanuna ihtiyaç duyulma gerekçesini açıklıyor. Çevre temizliği, çevre koruma hassasiyeti. Bakanın ifadesindeki “25 kuruş alacağız” demesi aslında yasanın amacını gösteriyor. 

0,25 TL den 35 milyar poşet, fiyatı 8 milyar 750 milyon TL yapıyor. Bakan açıklamasında kendini ele veren bir ifade kullanıyor. Poşetlerin kullanımını düşürmek gibi bir hedefe ulaşmak için yasa ile plastik poşetlerin kullanılmasını yasaklamayı değil de, her poşetten para alarak yasaklayacağını ifade ediyor. Aslında bu poşet kullanma cezası oluyor. Her poşet de 0,25 TL ceza.

Halk bu kanuna tepki verecek, poşete para vermek istemeyecek, poşet tüketimi böylece düşürülecek gibi bir mantık var. Tabiî bu yapılan bir gerekçelendirme. Bu işin halk üzerindeki psikolojik tesirini çalışanlar belli ki böyle bir yöntemi kullanmayı önermişler. Nitekim halkın bu uygulamaya her kesiminden çok ciddi tepkiler geldi. Poşete para vermemek için el arabası ile alış verişe gidenler oldu. Halk kızgınlıkla farklı çözüm arayışları içine girdi.Tabiî Avrupa’yı örnek göstererek “orada paralı, bizde de olabilir” diye bu uygulamayı savunanlar da oldu.

Ancak bir gerçek var ki, bu tepki bir hafta sürmez. Halk alıştıktan sonra artık faturalarında ödediği poşet parasını görmeyecek, aman diyecek, 0,25 TL’yi kabullenecek. Sosyal psikolojiyi iyi bilenler bu işin çok kısa sürede buraya evrileceğini rahatlıkla görebilirler.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığımızın yaptığı açıklama, çevre hassasiyetinde samimi ise, çıkartılacak bir yasa ile bu poşetlerin üretimi engellenebilir. 

Ancak bu durumdan bu sektörde çalışan fabrika ve istihdam alanları ciddi şekilde etkilenecek. Poşet üretimi alanında yatırım yapılmış KOBİ’ler kapanacak. 

Bu yasanın bazı alanlarda uygulanmayacağı da söyleniyor. O zaman siz çevre temizliği kaygısını dile getirirken “bazı alanlarda çevre temizliğini düşünmüyoruz” demelisiniz. Burada bir çelişki yok mu?

Halkın uygulamaya tepkisi % 90 olumsuz. Bu yasanın çıkartılma gerekçeleri ile ilgili halk, siyasi rant, birilerinin ileride kağıt poşete geçilmesi için teklif vereceği, bunun için kağıt poşet üreten fabrika sahiplerinin olabileceği gibi sosyal medyada eleştirilerini şimdiden yapıyor. 

Başka bir açıdan bakalım şimdi. Bu plastik poşetlerin kullanımı azalırsa, ihtiyaçlar azalmayacak. Onun yerine bir şey mutlaka ikame edilecektir. İşte bu işi uzun vadede planlayanlar, poşet yerine ikame edilecek kağıt poşetlerin üretimine geçebilir.

O zaman bir sorun daha çıkacak karşımıza. O da çok kağıt demek, çok ağaç kesimi demektir. Yahut da memleketimizde kâğıt üretimi olmadığından da çok kağıt ithalatı demektir.

Hükûmetimiz, oluşturulan borç bütçesi için vergi metotlarındaki böylesi farklı arayışlarla gelirlerini arttırmaya çalışıyor. Oysa bir model değişikliği ile yeni bir para kredi sistemi ile bütün ana sorunlar çözülebilir. Bu da elbette kararlı bir iradeyi gerektiriyor.

Biz bu kanunun doğru olduğuna inanmıyoruz. Fireleri ile buradan hesaplanan 5-6 milyar gibi bir geliri asgari ücretli çalışanların yaptığı alış verişlerde aldığı poşetler üzerinden almış olursunuz. Bu yasanın halk üzerindeki etkisi en bariz biçimde seçimlere tepki olarak yansıyacaktır. Oluşturulan faize dayalı borç bütçesinin poşet paraları ile kapatılmaya çalışılması AK Parti’nin ciddi hatalarından birisidir.

Önerimiz; 

Kenevir, bütün kağıt üretimimizi fazlasıyla karşılayacak bir üründür. Kenevir üretimine öncülük yapan müesseselerin çalışmaları desteklenmeli. Tekel oluşturmadan; tabanda bir üretim biçimi ile halk üretim sürecine ortaklık biçiminde dahil edilmelidir.

Sekiz kat geri dönüşümü olan ve dört ay gibi bir sürede gelişen kenevirin kağıt sektörüne getireceği katkı, ithalatı da bitirecektir. Çevre kirliliği olan plastik poşet üretimini de bitirecektir. Plastik sektöründe üretim yapan çalışanlar da kenevir üretim sahalarına geçirilirse Çevre ve Şehircilik Bakanlığı gerçek mânâda bir çevrecilik çalışması yapmış olur.


Baran Dergisi 626. Sayı

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.