Rusya'nın SWIFT Alternatifine Şimdiden 20 Ülke Katıldı

BRICS ekonomik ittifakı 2023'ün büyük bir bölümünde dolarsızlaştırma planlarını arttırmaya çalıştı. Hem Rusya hem de İran, Batı'nın yaptırımlarından muzdarip. Dahası, diğer ülkeler de kendilerine karşı benzer eylemlerden korkuyor. Bu nedenle blok, doların genel küresel statüsüyle mücadele etmeye çalışıyor.

Bu çabaların ortasında, ittifak Batı SWIFT'ine bir alternatif bulmaya çalıştı. 20 ülke ABD dolarından kurtulmak için Rus ödeme sistemine katıldı.

"Rusya'da SWIFT'e alternatif bir Finansal Mesaj İletim Sistemi (SPFS) bulunmaktadır. Diğer bazı ülkelerde de benzer altyapılar mevcut. Bu tür platformların etkileşimi konusunda görüşmeler yürütüyoruz, ancak burada ortaklarımızın ilgisi ve teknik hazırlığı önemli" dedi. Nabiullina daha sonra halihazırda katılmış olan ülkeleri ve 159 yabancı katılımcıyı da sözlerine ekledi.

SWIFT, her ülkedeki 11.000 kuruluş arasında bilgi ileten ve ödeme yapan uluslararası bir bankalar arası sistemdir. Rusya'nın alternatifi, ABD dolarına aşırı bağımlılık olmadan bir yansıtma işlevini yerine getirmeye çalışıyor. Bu ve geçen yıl başlatılan BRICS Pay girişimi gibi gelişmeler, önümüzdeki yıl boyunca dolarsızlaştırma planlarına yardımcı olmaya devam edeceği öngörülüyor.

Konuyla ilgili konuşan Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Başkan Yardımcısı Ahmet Hamdi Gürdoğan, Kızıldeniz’de yaşanan saldırıların Asya ve Avrupa arasındaki yük trafiğinde Orta Koridor’un önemini artırdığını belirtti.

Gürdoğan, Her gün yaklaşık 50’den fazla geminin geçtiği ve küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’lik kısmının Süveyş Kanalı üzerinden Kızıldeniz rotası üzerinden kanalı geçerek yaklaşık 10 milyar dolarlık malı Asya coğrafyası ile Kuzey Avrupa, Akdeniz ve Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarına taşınmasıyla yapıldığı rotada son aylarda taşıma yapan gemilere saldırılarının artması sonucu navlun fiyatlarının 10 kata yakın artış göstermesinin taşımacılık yapan operatörleri farklı rota arayışlarına yönelttiğini söyledi.

Orta Koridor’un avantajları nelerdir?

Bu rota, transit süreleri önemli ölçüde kısaltıyor. Çin’den Avrupa’ya Kuzey Koridor’u kullanarak 30 günden fazla süren kargo teslimatı, Orta Koridor’un bir parçası olan Bakü-Tiflis-Kars demiryolu ile Türkiye’ye 15 günde ulaşıyor. Ayrıca, bu rota, nükleer füzyon gibi sürdürülebilir ve temiz enerji kaynaklarını kullanmayı hedefleyen ülkeler için de cazip.

Orta Koridor’un gelişimi nasıl ilerliyor?

Bu rotanın kapasitesini ve hızını artırmak için çeşitli projeler yürütülmektedir. Örneğin, Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun modernizasyonu ve genişletilmesi, Bakü Uluslararası Deniz Ticaret Limanı’nın ikinci aşamasının inşası, yeni gemilerin yapımı, Gürcistan’da Anaklia derin su limanının temelinin atılması, Kazakistan’da Xi’an terminalinin açılması ve Poti limanında bir terminalin inşası gibi projeler bulunmaktadır.

Orta Koridor’un geleceği nasıl görünüyor?

Dünya Bankası, Orta Koridor’un ticaret hacmini 2030 yılına kadar üç katına çıkarmasını ve 11 milyon tona ulaşmasını öngörmektedir. Ayrıca, bu rotanın Çin ve Avrupa Birliği arasındaki ticareti %30 artıracağı ve Orta Asya ülkelerinin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunacağı tahmin edilmektedir. Bunun için, rotanın yönetimi, limanlar, demiryolları, sınır geçiş noktaları ve veri değişimi gibi konularda iyileştirmeler yapılması gerekmektedir.

Kamuoyunun malumu olduğu üzere 8 Haziran 2023 tarihinden bu yana Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı görevini sürdürmekteyim.

Her bir karış toprağı için bedel ödenmiş bu topraklarda doğmuş, büyümüş, eğitim görmüş bir vatan evladı olarak, bu kutsal görev şahsıma tevdi edildiğinde kişisel koşullarımı hiç önemsemeden ülkeme geldim ve görevimin başına geçtim. O dönemde de daha yaşını doldurmamış bir evladın annesi olarak böyle yoğun bir görevi sürdürmenin zorluklarının elbette farkındaydım. Devletimize ve milletimize hizmet edebilmek adına bugüne kadar yorulmadan gece gündüz görevimin başında yer aldım. Gelinen noktada ekonomi programımız meyvelerini vermeye başlamıştır. Rezervlerimizdeki artış, ekonomik veriler ile enflasyonun ana eğilimine dair göstergeler bu başarının kanıtıdır.

Tüm bu olumlu gelişmelere karşın kamuoyunun malumu olduğu üzere son dönemde şahsıma yönelik büyük bir itibar suikasti kampanyası düzenlenmiştir. Bu süreçten ailem ve dahası henüz bir buçuk yaşına bile girmemiş günahsız evladımın daha fazla etkilenmemesi için, Sayın Cumhurbaşkanımızdan ilk günden beri şerefle yürüttüğüm görevimden affımı talep etmiş bulunuyorum.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ilk kadın başkanı olma gururunu yaşamama vesile olan Sayın Hazine ve Maliye Bakanımıza ve yaklaşık 9 aydır bu görevi beraber sürdürdüğüm, gece gündüz demeden her biri büyük bir özveriyle çalışan mesai arkadaşlarıma teşekkürü bir borç biliyorum.

Hasseten Amerika'da özel sektörde geçen 22 yıllık yöneticilik ve bankacılık tecrübemden sonra, evladıma da bırakacağım en büyük miras olan ülkeme ve milletime hizmet etme imkanını bana sunan ve görev sürem boyunca desteklerini hiçbir zaman esirgemeyen Sayın Cumhurbaşkanımıza şükran ve minnetlerimi arz ediyorum.

Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin yayınladığı Ocak 2024 verilerine göre; Türkiye'den, terörist İsrail'e; demir ve demir dışı metaller, deri ve deri mamulleri, elektrik ve elektronik malzemeler, fındık ve mamulleri, gemi, yat ve hizmetleri, hazırgiyim ve konfeksiyon, kimyevi maddeler ve mamulleri, makine ve aksamları, meyve sebze mamulleri, mobilya, kağıt ve orman ürünleri, otomotiv parçaları, tekstil ve hammaddeleri, çelik, çimento cam seramik ve toprak ürünleri ve iklimlendirme sanayii sistemleri gönderildi.

Bu ay toplam 318 milyon dolarlık ihracat gerçekleşti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin resmi web adresinde yer alan "Ülkelere Göre Sektörel İhracat Rakamları" seçeneğine tıklayarak ocak ayında İsrail'e giden ürünleri inceleyebilirsiniz.

Ankara’nın hazırlandığı yaptırımları sayfasına taşıyan Jerusalem Post, İsrail’i defalarca diplomatik alanda hedef alan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeni bir hamleye giriştiğini yazdı.

“Türkiye, başlıca İsrail karşıtı diplomatik tutumunda dikkate değer bir değişiklikle İsrail’e karşı doğrudan ekonomik hamlelere karar verdi” diyen gazeteye göre, Ankara artık iki ülke arasındaki ticareti aktif şekilde etkiliyor.

Türkiye’nin artık İsraille ticarete destek vermeyeceğini ve şirketlere sunulan desteği geri çekeceğini kaydeden Jerusalem Post, en önemli adımın ise İsrail’in ihracat limanları listesinden çıkarılması olduğunu belirtti.

Ekonomik yaptırımları ‘stratejik hamle’ olarak tanımlayan Jerusalem Post, iki ülke arasındaki ihracat rakamlarına da haberinde yer verdi.

Jerusalem Post, İsrailli futbolcuların gözaltına alınıp sınır dışı edilmesi gibi son olaylarla birlikte Ankara ve Tel Aviv arasındaki gerilimin yoğunlaştığı yorumunu da yaptı.

Türkiye, İsrail'i 'İhracatta Hedef Ülkeler' listesinden çıkardı

Ticaret Bakanlığı, “2024 Yılı İhracatta Hedef Ülkeler Listesini” yayımladı. Listeden 5 ülke çıkarılıken, 9 ülke eklendi.

2023 yılı listesinde yer alan Irak, İsrail, Mozambik, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Sudan 2024 yılı hedef pazarlar listesinden çıkarıldı.

İsrail'in Gazze'ye saldırılarından sonra Türkiye'den bu ülkeye deniz yoluyla yapılan ihracat tartışmalara neden olmuş ve TBMM gündemine taşınmıştı. 

Listede bu yıl 56 ülke yer aldı

2023 yılı listesinde olmayan Bangladeş, Bahreyn, Bosna Hersek, Cezayir, Çekya, Portekiz, Tunus, Umman ve Ürdün de 2024 yılı listesine eklendi. 

Bu yıl hedef olarak belirlenen 56 ülke şöyle sıralandı:

“Angola, Almanya, Avustralya, Amerika Birleşik Devletleri, Azerbaycan, Bangladeş, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık, Bosna Hersek, Brezilya, Cezayir, Çekya, Çin Halk Cumhuriyeti, Endonezya, Etiyopya, Ekvador, Fas, Fransa, Fildişi Sahili, Filipinler, Gana, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Kore, Hindistan, İtalya, İspanya, Japonya, Kamboçya, Kanada, Katar, Kolombiya, Kenya, Kuveyt, Malezya, Libya, Meksika, Mısır, Nijerya, Özbekistan, Pakistan, Paraguay, Peru, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, Senegal, Suudi Arabistan, Şili, Tayland, Tanzanya, Tunus, Umman, Ürdün, Venezuela ve Vietnam.

ABD, Avustralya, Brezilya, Çin, Güney Kore, Endonezya, Filipinler, Japonya, Kanada, Hindistan, Malezya, Tayland, Vietnam, Güney Afrika Cumhuriyeti, Nijerya, Meksika, Şili, Pakistan, Rusya Federasyonu, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Romanya, Azerbaycan, Özbekistan, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Fas, Katar, Etiyopya, Irak, İsrail, Kuveyt, Libya, Mısır, Venezuela, Peru, Paraguay, Arjantin, Kolombiya, Angola, Fildişi Sahili, Gana, Mozambik, Senegal, Tanzanya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kenya ve Sudan.”

Hükümet sözcü yardımcısı Rudklao Intawong Suwankiri The Nation televizyon kanalına yaptığı açıklamada, 14.8 milyon ton lityumun güneydeki Phang Nga eyaletinde iki ayrı saha arasında dağıtıldığını söyledi.

"Bulduğumuz kaynaklardan ne kadarını kullanabileceğimizi bulmaya çalışıyoruz. Bu zaman alıyor," dedi Rudklao The Nation'a.

Lityum, elektrikli otomobillerin yanı sıra akıllı telefonlar ve diğer elektronik cihazlarda kullanılan bataryaların üretiminde kilit bir bileşeni.

Buna göre, Aralık 2023'te kurulan şirket sayısı 2022'nin aynı ayına göre yüzde 16,7 düşerek 12 bin 519 oldu. Kapanan şirket sayısı ise bu dönemde yüzde 30,3 artışla 5 bin 952'ye çıktı.

Yıllık bazda değerlendirildiğinde, kurulan şirket sayısı geçen yıl bir önceki yıla kıyasla yüzde 8,3 azalışla 140 bin 229'dan 128 bin 528'e düştü. Kapanan şirket sayısı ise yüzde 11,7 artışla 23 bin 170'ten 25 bin 883'e yükseldi.

OpenAI küresel ilişkilerden sorumlu başkan yardımcısı Anna Makanju, yaptığı açıklamada şirketin "açık kaynaklı siber güvenlik yazılımı" geliştirdiğini ve ABD hükümetiyle yapılan askeri hizmetle ilgili görüşmelerde gaziler arasındaki intiharların nasıl önleneceğinin tartışıldığını söyledi.

Makanju, her iki proje hakkında da ayrıntılı bilgi vermezken, OpenAI'nin AI teknolojisinin "askeri ve savaş" uygulamalarında kullanımına yönelik genel yasağı kaldırma kararının, ChatGPT'nin yeni kullanımlara uyum sağlamak için "daha geniş bir politika güncellemesiyle uyumlu olduğunu" belirtti.

OpenAI'nin büyük bir kısmına sahip olan ve gelişmiş AI teknolojilerinden sınırsız olarak faydalanan Microsoft, ABD ordusu ve hükümetin diğer şubeleriyle uzun süredir sözleşme yaparken, ayrıca silah geliştirme konusunda herhangi bir dahili yasak bulundurmuyor.

Davos toplantısı sırasında konuşan CEO Sam Altman'a göre OpenAI, askeri uygulamalar için Pentagon ile ortaklığın yanı sıra "seçim güvenliği" alanındaki operasyonlarını da genişletiyor.

Türk Lirası’nın altına endekslenmesi sayesinde elde edilecek faydalardan yazımızda uzun uzun bahsettik. Bunun yanında tasarrufların hakikaten yatırıma dönüşmesini sağlamak üzere yeni bir finans modelinin geliştirilmesi, bilhassa çip üretimi gibi hem yüksek kazançlı hem de stratejik yatırımların vatandaş ortaklığıyla hızlı bir şekilde hayata geçirilmesi gerekiyor.

Yapılacak yatırımlar için ihtiyaç duyulan ek kaynağı da bize kalırsa dışarıda aramaya lüzum yok. Yapılan araştırmalara göre Türkiye’de yastık altındakilerle beraber 8 bin ton civarında altın bulunuyor ve bu para söğüşlenmez de ekonomiye kazandırılabilirse Türkiye üzerine bir Türkiye daha kuracak kaynak da kendi öz kaynaklarımızdan sağlanmış oluyor.

Buraya kadar bahsettiklerimiz izlenecek yolu gösteriyor. Bu yolda yürümenin verilecek bir de kavgası var tabiî. Cumhurbaşkanı Erdoğan bugüne kadar statükonun pek çok kanadıyla kavgaya girdi ve bunları kazanmasını bildi. Şimdiyse, senelerdir rant, talan ve faiz ile milletimizin iliğini kemiğini emenlerin bu kapılarını kapatmak, sermaye ve finans çevreleriyle de bunun kavgasını verip hesabını sormak gerekiyor. Bu milletin bir kuruşunu dahi çalanların affedilmesinin tek şartının çaldığını geri getirip iade etmek olacağı bir hesaplaşma…

Bir memleketin kendisine has para birimi değerinin tamamıyla yurt dışından gelecek para akışına endeksli olması düşünülebilir mi? Yâni dışarıdan para geldiği kadar değerlenen, dışarıdan gelen paranın muslukları kısıldığındaysa değer kaybeden ve tıpkı bir uyuşturucu bağımlısı gibi memleket ekonomisinde krize sebeb olan bir para birimi.

Olabilir, oluyor… Türk Lirası, yukarıda bahsettiğimiz para çeşidine tam mânâsıyla uyuyor. İkinci Dünya Savaşı’ndan beri tarafında yer aldığımız “Demokrasyalar” isimli Batı, ona, onun emir ve direktiflerine uyduğumuz ölçüde piyasamıza para pompalıyor, aksilik ettiğimiz nispette de piyasamızdaki parasını çekerek, bizi krizden krize sevk edip, terbiye ediyor. Tabiî böyle söyleyince zannedilmesin ki Batı Türkiye’de belli başlı yatırımlara fon sağlıyor, yatırım gerçekleşiyor ve bir yandan biz kazanırken, diğer taraftan da onlar yatırımlarının karşılığında kazanç elde ediyorlar. İşin iç yüzü böyle değil tabiî ve böyle olmadığı da Türkiye’de gerçekleştirilmiş/gerçekleştirilmemiş olan yatırımların hâlihazırdaki vaziyetinden belli; kimse babasının hayrına Türkiye’ye finansman sağlamıyor.

Batılılar, Türkiye’de tüketicinin ithâl Batı mallarını rahatlıkla satın alabilmesi için piyasayı dönem dönem paraya boğuyor; biz onların mallarını satın alıyoruz ve ardından piyasaya pompalanan paranın geri ödenmesinin vakti geldiğinde, her seferinde bir kez daha kur-faiz döngüsü içine düşerek, kriz üstüne kriz yaşıyoruz.

Servetlerine servet katıyorlar

Batılıların yanı sıra tabiî bir de bıyıklı Batılılarımız var bizim, “bıyıklı yatırımcı” diye anılan. Bunlar da memleketimizde yaptıkları işlerden elde ettikleri tasarrufu döviz cinsinden yurt dışına kaçırıyor ve ardından bu tasarrufları sanki yabancı yatırımcıymış gibi memlekete tekrar sokmak suretiyle hem birçok teşvikten istifade ediyor ve hem de dünyanın hiçbir yerinde elde edemeyecekleri, faiz vesaire gibi üretim dışı sahte enstrümanlardan yüksek kazançlar elde edip, kazançlarını döviz cinsinden tekrar yurt dışına çıkartıyor ve bu işi bir kısır döngü hâline getirerek, servetlerine servet katıyorlar.

Piyasaya pompalanan paranın geri ödemesi geldiğinde yaşanan krizlerin en ciddi yansıması ise her seferinde karşımıza enflasyon olarak çıkıyor. Devlet, bozulmuş gelir gider dengesini tesis etmek üzere finansmanı sağlamak için Türk Lirası’nı sulandırmak yoluna gidiyor ve enflasyona sarılıyor. Böylelikle Türk Lirası’nın değeri diğer para birimleri karşısında düşerken, sabit gelirliler başta olmak üzere Türk Lirası üzerinden kazanç sağlayan vatandaşın cebinden parası, daha doğru bir ifâdeyle parasının değeri çalınmış oluyor ve aradaki farkın finansmanı, cebindeki paranın değeri çalınan vatandaşa ödetilmiş oluyor. Sabit gelirliler ile Türk Lirası üzerinden iş yapmak zorunda kalan küçük esnaf dışında kalanlar böylesi dönemlerde ister yerli üretim ister ithâl mal olsun fiyat hesaplamasını döviz kuruna göre yaptığı için, bütün yük sıradan vatandaşın omzuna binmiş oluyor.

Bir ülke para biriminin diğer para birimlerine karşı değer kaybetmesi, aslında onun elini ihracatta kuvvetlendirir. Meselâ Çin kendi para birimi Yuan’ı Amerikan Doları karşısında zayıf tutmayı bir devlet politikası olarak benimsiyor ve bu sayede düşük fiyatlı üretim gerçekleştirerek ihracatta elini kuvvetli tutuyor. Bizde de dikkat ediyorsanız son yıllarda bunun propagandası sıkça yapılıyor; fakat Türkiye gibi ara üretim gerçekleştiren, ihracatı ithalata ve dolayısıyla dövize bağımlı ülkelerde ise böylesi bir avantajdan istifade edilemiyor. Hattâ biraz evvel ifade ettiğimiz gibi, tamamıyla yerli imkânlar ile üretilen ürünlerde bile fiyatın belirlenmesi noktasında Türk Lirasına güven olmadığı için döviz üzerinden fiyatlandırma yapıldığından tamamen yerli ürünlerde bile öyle ahım şahım bir avantaj sağlanamıyor.

Şu sıralar ekonomistlerin en çok üzerinde durdukları husus dışarıdan yatırımın gelmiyor olması. Yâni dışarıdan “yatırım”lar gelmeye devam etse, bu “yatırım” denilen parayı biz tekrar ithâl mallara kolay bir şekilde erişim için kullansak, harcasak ve ödeme günü geldiğinde aynı kriz bir kez daha tekerrür etse hiç sorun yok!

Ve tabiî tüm bu şartların üzerine ilâveten yaşanan global salgın dolayısıyla devletlerin para emisyonunu genişletmek yoluna gittikten sonra şimdilerde sıkılaşma politikaları izlemeye başlamış olmaları da işin tuzu biberi olmuş vaziyette.

Bugün ülkemizde yaşanmakta olan ve dün birçok benzerini yaşamak durumunda kaldığımız iktisadî krizleri yalnız tek bir sebebe bağlamak elbette söz konusu değil. Yalnız krize çözüm getirilmek istendiğinde de bir yerden başlamak icab ediyor ve bize kalırsa tüm iktisadî faaliyetlerin merkezinde yer alan Türk Lirası’nı ele alarak işe başlamak gerekiyor.

Para, en umumî tabire göre mübadele, değiş tokuş vasıtası. Paradan yerine getirmesi beklenen fonksiyonlar ise mübadele vasıtası olması, standart kıymet ölçüsü olması ve tasarruf vasıtası olması.

Türk Lirasına paranın fonksiyonları açısından bakacak olursak:

Türkiye’de bugün market alışverişi dışında Türk Lirası üzerinden yapılan pek bir alışveriş kalmamış vaziyette. Kalan alışverişin fiyatlandırması da yine döviz üzerinden anlık olarak gerçekleştirildiği için bir mübadele vasıtası olmaktan ziyade elde edilen kazancın dövize aktarılması noktasında ara bir mübadele vasıtası muamelesi görüyor.

Türk Lirası, bir paradan beklenen en önemli fonksiyonlardan biri olan standart değer ölçüsü vasfını da yerine getiremiyor, yâni satın alma gücünde bir istikrar arz etmiyor. Biraz evvel saydığımız ve saymadığımız sebeplerden ötürü, Türk Lirası kendi başına zaten bir değer arz etmiyor! Sürekli olarak dışarıdan gelecek olan yatırımlara bağlı olarak değer kazanan yahut kaybeden, memleket içindeki üretimin bile dövize destek, Türk Lirasına köstek olduğu bir ülkenin para biriminin dış faktörlerden bağımsız olarak bir değer arz etmesi mümkün olabilir mi? Olabilir tabiî; fakat bu hâliyle değil, ileride değineceğiz.

Tasarruf vasıtası olma vasfına gelecek olursak, bu kadar kaypak bir para birimini kim, niçin tasarruf vasıtası olarak kullansın ki? Zaten memleketimizdeki ana tasarruf enstrümanlarına baktığımızda altın, döviz, emlâk ve hattâ belki dünyanın hiçbir yerinde emsâli olmayan otomobilin geldiğini görüyoruz, Türk Lirası’nın bu alanda esamisi bile okunmuyor.

Kendi memleketinde bile varlık sebeblerini yerine getirmek noktasında bu çapta bir acziyet içinde olan para biriminin yurt dışındaki itibarını konuşmaya bile lüzum yoktur sanırım.

Para biriminin itibarını geri kazanması

Tabiî şartlarda, “para biriminin itibarını geri kazanması” gibi bir ara başlık üzerinden bu bahse geçmemiz gerekirdi, ne var ki Cumhuriyet tarihi boyunca kendi başına bir şahsiyet ifâde edememiş Türk Lirası’nın iade-i itibara değil, başlı başına yepyeni bir şahsiyet kaynağına ve bu şahsiyet kaynağından itibar bulmaya muhtaç olduğu tartışma götürmez gerçekliktir.

Türkiye siyasî olarak yeni bir düzene doğru adım adım ilerliyor; fakat eski düzenin köhnemiş vasıtalarını yenilemeyi bir türlü akıl edemiyor. Bunlardan birisi de para rejimi. Yukarıda elden geldiğince detaylandırdığımız üzere mevcut hâliyle Türk Lirası Türkiye’ye hizmet etmiyor, bilakis zarar veriyor. Dolayısıyla Türkiye’nin yeni düzeni için, yeni de bir para rejimi gerekiyor.

Bugünün şartları göz önünde bulundurulduğu takdirde, Türk Lirası’nın itibarını kazanması için kullanılabilecek dolaylı yolların bir alternatif olmadığını, ancak doğrudan itibar kazanması gerektiğini ifâde etmiştik. Doğrudan itibar kazanma bahsini açacak olursak, Türk Lirası’nın bugün yeniden paradan beklenen fonksiyonları yerine getirebilmesi için kendisinden daha büyük bir itibara/şahsiyete bağlanması gerektiği ve bunun da paranın varlık sebebi dolayısıyla altın olacağı açıktır.

TÜRK ALTIN LİRASI

Resmî rakamlara göre emisyon hacmi 28 Temmuz 2022 itibarıyla 303 milyar 863 milyon 235 bin 397,5 TL. Tedavüldeki basılı paranın dışında, bankalara tanınan haklar dolayısıyla artık iyiden iyiye dijitalleşmiş olan paranın toplamı ise, altın ve döviz mevduatları ile beraber 3 trilyon TL civarında bulunmaktadır.

Buna karşılık Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın kasasında 457,7 ton civarında bir altın stoku bulunmaktadır. Bu da 463 milyar 650 milyon 100 bin TL’ye tekabül etmektedir. Yâni bugün Merkez Bankasının emisyon hacmine göre; Türk Lirası bugünkü satın alma gücünü sabit tutmak kaydıyla rahatlıkla altına endekslenebilir. Bu da paranın üzerine karşılığındaki altın değeri yazılıp yeniden bir altın senedi hâline getirilerek gerçekleştirilebilir. Altına endeksli para devlet bankasına götürüldüğünde, Merkez Bankası’nın para üzerindeki meselâ %10’luk hakkı düşülerek, altın olarak paranın karşılığı alınabilir.

Bu arada, Dünya Altın Konseyi Başkanı’nın açıklamasına göre, Türkiye’de yastık altındakiler dâhil olmak üzere 8 bin tonluk bir altın varlığından söz edildiğini de unutmamak gerek. Bu altınlar da Türk Altın Lirası üzerinden, bankaya getirilen altına karşılık %5-10 arası bir farkla Türk Altın Lirası’na dönüştürülerek pekâlâ ekonomiye kazandırılabilir.

Ruhî nisbetin kurulması ve Türk Lirası’nın itibar kazanması için ismine “altın” ilâve edilmesi ve Türk Altın Lirası olması hem içeride ve hem de dışarıda meydana getireceği müsbet psikolojik tesir dolayısıyla isabetli olacaktır.

Bu değişimin Türk Lirasında direkt ve onunla beraber meydana getireceği dolaylı iyileşmelere bakacak olursak:

Bir kere en başta Türk Lirası’nın bir paranın haiz olması gereken asgarî fonksiyonlardan olan mübadele vasıtası, standart kıymet ölçüsü ve tasarruf aracı vasıflarını yeniden kazanması bu sayede gerçekleştirilebilir.

Bu hamleden sonra fiyatların belirlenmesinde standart değer ölçüsü olarak Türk Altın Lirası kullanılacağı için kurdaki hareketlilik dolayısıyla fiyatlarda bu çapta bir oynaklık ve karşılıksız para basılamayacağı için de enflasyon olmaz, insanların kazancı değerini korumuş olur. Hâl böyle olunca da Türk Altın Lirası tabiî olarak tercih edilen bir mübadele vasıtası hâlini alacaktır. Ayrıca baştan sona ruhî amillere bağlı iktisadî düzen üzerinde böylesi bir realizasyonun bakış açılarında meydana getireceği pozitif değişimin ise paha biçilemez tesirler meydana getirmesi kaçınılmazdır.

Bir diğer husus ise Türk Altın Lirası’nın direkt olarak bir tasarruf enstrümanı hâlini alacak olmasıdır. Günümüzde dünya çapında neredeyse bütün para birimleri altın karşısında erir, uzun vadede ise yine bütün para birimleri altın karşısında değer kaybederken, insanımız tasarruflarını değerlendirmek için o zaman dövize niçin yönelsin?..

Yine yerli imkânlarla gerçekleştirilen üretimin fiyatlandırılması bu sefer ya Türk Altın Lirası üzerinden yapılacak yahut döviz üzerinden yapılsa bile Türk Altın Lirasına dayanan ekonomi kur dengesizliği yaşamayacağı için ihracat avantajını elinde tutacaktır.

Bugünkü mânâda bir enflasyon olmayacağı için, vatandaş, Türk Altın Lirası üzerinden elde ettiği kazancın cebinden çalınmayacağının psikolojik rahatlığı içinde olacak, paraya güveni artacaktır.

Bugün dünya ekonomisinin ancak %1’i eden Türkiye ekonomisi üzerinde operasyon yapabilmek için, bu sefer dünya çapındaki altın fiyatlarının manipüle edilmesi gerekecektir ki, bu takdirde zaten bütün dünya para birimleri böylesi bir manipülasyondan dolaylı yollardan etkileneceği için bu yolla Türkiye siyasetini dizayn etmek imkânı ortadan kaldırılmış olacak, kimse ekonomik bağımlılığımız üzerinden Türkiye’ye direktif veremeyecektir.

Türk Altın Lirası’na geçilmesinden sonra paranın değeriyle bugünkü gibi oynanamayacağı, faiz oranları sınırlı kalacağı ve dolayısıyla para üzerinden para kazanma imkânı da daralacağından, servet ve tasarruf sahipleri daha fazla gelir elde etmek için üretime yahut üretim finansmanına yönelmek zorunda kalacaktır. Bu da tabiî olarak durağanlaşan ekonomiye dinamizm getirecek ve para sirkülasyonun hızlanmasına, servetin tabana doğru yayılmasına ve dolayısıyla hakiki bir iktisadî büyümeye sebeb teşkil edecektir.

Türk Altın Lirası’nın yabancı paralar karşısında satın alma gücünü muhafaza ediyor olması dolayısıyla memleket içindeki, adına sunî kazanç diyebileceğimiz, birçok rant kapısı da kapanmış olacak ve gelir dağılımındaki eşitsizlik nisbeten daralacaktır.

GLOBAL İKTİSADÎ DÜZEN

Bugünkü dünya düzenini, birkaç Batılı ülkenin, dünyanın geri kalan diğer milletlerini ekonomik bakımdan sömürmesi şeklinde rahatlıkla tanımlayabiliriz. Başta İslâm âlemi olmak üzere, onunla beraber üçüncü dünya ülkesi şeklinde tanımlanan ülkelerin neredeyse tamamının yeraltı kaynakları, zenginlikleri ve emeği Batı tarafından sömürülmekte ve bunun karşılığında kimi milletlere karnını doyuracak kadar kazanç sağlamaları bile çok görülmektedir. Hâl böyle iken, mevcut dünya düzeni yalnız bizim değil, bugünkü düzende muktedir konumda bulunmayan, nemalanmayan herkesin meselesidir yahut meselesi olmalıdır.

Bilindiği üzere bugün hâkim olan iktisadî görüşün kaynağında üretim/emek değil, finans var. Finans sistemine dayanan iktisadî görüş, dünya çapında geçer akçe olan rezerv paraya da hâkim olması dolayısıyla geri kalan bütün ülkelerin ekonomileri üzerine hegemonya kurmuş vaziyette. Finans, ihtiyaç duyulan kaynakların uygun şartlarda sağlanması ve etkin bir şekilde kullanılmasıyla ilgili faaliyetler şeklinde tanımlanıyor. Öyleyse finans ekonomisi için de, para kaynaklarını ellerinde tutanların, emek ve üretim gibi hakiki iktisadî faaliyetlerde bulunanların ihtiyaçlarının karşılanmasına ve bu kaynakların kendi çıkarlarına göre kullanılmasına olanak sağlayan iktisadî düzen diyebiliriz. Yâni ziraî ve sınaî iktisadî faaliyetleri emeğimizle biz gerçekleştireceğiz; fakat bunun çerçevesini ve kurallarını, bu faaliyetlerin gerçekleşmesi için finanse eden Batılılar belirleyecek ve finansmanı ellerinde tuttukları için de hem bu konumlarını muhafaza edecek ve hem de bizim gerçekleştirdiğimiz faaliyetlerin tamamından nemalanacaklar. Ayrıca eğer ki onların belirlediği çerçevenin dışına çıkacak olunursa da, bugün Türkiye’nin muhatab olduğu şekilde, cezalandırma yetkisini ellerinde bulunduracaklar.

Soğuk Savaş sona ermeden evvel, her iki taraftan da güvenlik endişesi duyan birçok memleket bu zihniyete güvenlik karşılığında ram olmuş olabilir; fakat artık böyle bir dünya olmadığına göre, kim, ne sebeble bu düzene boyun eğsin ki? Evet, bugün hâlen statükodan nemalanan pek çok kişi, aile, şirket ve hatta rejim mensubu var dünyada. Onlar bu iktisadî kölelik düzeni sayesinde servetlerine servet katıyor ve olası her değişimin önünde durabilmek için ellerindeki birikimi kullanmaktan da çekinmiyorlar, doğru; fakat bir devlet, milletin geri kalanının bayrağı çektiği yerde kaç gün ayakta durabilir ki? Düzenden nemalananlar, meşruiyetlerini yitirdikleri ândan itibaren ellerinin altında ordu gücü bile olsa, millete rağmen ayakta kalamazlar.

Hâsılı kelâm, statüko bugün her ne kadar bilhassa bizim üzerimize çullanmış bulunsa da, bu yalnız bizim değil, bugünün muktedirleri dışında geri kalan herkesin meselesidir.

BÜYÜK DOĞU TİCARET BİRLİĞİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “dış ticaretin millî para birimleri üzerinden yapılması” konusundaki çıkışları malûm. Rusya, İran ve Çin gibi belli başlı ülkelerin bu noktada Erdoğan ile hem fikir olduklarını yapmış oldukları açıklamalar dolayısıyla biliyoruz. Ne var ki, bu ülkeler şimdiye kadar kendilerini Amerikan Doları ile ticaretten alıkoyabilmiş değiller. Çünkü ne istediklerini biliyorlar; fakat bu değişimin nasıl gerçekleşebileceği noktasında hiçbirinin aslında bir fikri yok.

Ön plana çıkan belli başlı noktaları belirtecek olursak:

- Öncelikle bu ticaret birliğine vermiş olduğumuz isimden başlayalım. Birincisi bizim fikrimizin bağlı olduğu mihrak olması, ikincisi ise dünya çapında yapılan ayrımda bizim fikrimizin coğrafyasını işaret ediyor oluşu hasebiyle tesis edilmesini beklediğimiz ticarî birlik için en uygun isim Büyük Doğu Ticaret Birliği’dir.

- Türkiye’nin, Türk Lirasını altına endekslemesinin hemen akabinde atması gereken adım, Büyük Doğu Ticaret Birliği’ni kurmaya soyunmak ve mevcut olanın yerine numunelik çapta bile olsa alternatif bir iktisadî düzeni, bu ticaret birliği üzerinden tesis etmek yoluna gitmektir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği’nin üye ülkeden beklediği asgarî katılım şartı, para birimini, elinde bulunan altın yahut diğer bir menkûl değere endekslemesidir. Böylelikle ülkeler arasında yapılacak ticaretin mahallî paraların kazanmış olduğu gerçeklik ve denklik dolayısıyla millî para birimleri üzerinden yapılmasının önü açılacaktır. Euro bölgesinde olduğu gibi Büyük Doğu Ticaret Birliği’ne katılan ülkelerin Merkez Bankaları arasında bir ortaklık tesis edilecek hem denetim ve hem de müşterek para politikaları geliştirilmesi bu yolla sağlanabilecektir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkeler arasındaki karşılıklı ticaret, tarafların para birimlerinin menkul değere endeskli olması dolayısıyla Amerikan Doları ve Euro baskısından korunacaktır. Yâni birlik üyesi bir ülkedeki tüccar eline Türk Lirasını aldığında bunun altın karşılığını bileceği ve bu para her yerde aynı değeri muhafaza edeceği için bu sayede alışverişlerde tercih edilebilir bir takas vasıtası olacaktır. Çin, Rusya, İran ve Türkiye devlet başkanlarının geçtiğimiz yıllarda sıkça üzerinde durdukları, döviz baskısından kurtulmak için karşılıklı ticaretin mahallî para birimleri üzerinden gerçekleşmesi fikirleri ancak böylesi bir şekilde hayata geçirilebilir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği’ne üye ülkelerin para emisyonu hacimleri menkul değer varlığına endeksli olacağı için, bu ekonomiler hızlı bir şekilde finans balonu ekonomilerden ayrışacak ve gerçek, reel ekonomiler olarak yoluna devam edecektir. Amerika ve Avrupa ekonomileri, finans ekonomisinin zatî keyfiyeti dolayısıyla git gide kendi içinde bile kriz üzerine kriz üretirken, birlik üyeleri reel ekonomileri sayesinde bu gibi kriz süreçlerinden de kendilerine korumuş olacaklardır. 2008 senesinde yaşanan Mortgage ve hâli hazırda yaşanmakta olan, maliyeti henüz tüm taraflar açısından meçhul salgın hastalıktan kaynaklanan kriz gibi dönemlerden, (Batılı ekonomik sistemden kaynaklanan krizlerin kısa, orta ve uzun vadede tekrarlanması ve her seferinden bir öncekinden daha yıkıcı krizler doğurması bekleniyor) ekonomisi gerçek bir değere endeksli bulunan üye ülkeler en düşük seviyede etkilenecektir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkelerin Merkez Bankaları arasındaki ortaklığın gözetiminde yatırım bankaları kurularak, senelerdir Batılı finans kuruluşlarının tekelinde olan finansman meselesine de Büyük Doğu Ticaret Birliği çerçevesi içinde kalmak suretiyle cevab verilecektir.

- Senelerdir elini taşın altına koymadığı hâlde bu ülkelerde gerçekleşen her girişimden finansör konumu dolayısıyla gelir elde eden Batılıların kazançları kesilecek ve bu gelir kalemi birlik üyesi ülkelerin tasarrufunda kalacaktır.

- Amerikan Doları’nın rezerv para olması hasebiyle, yapılan her ticarî faaliyetin bir noktada Amerikan ekonomisine haraç verdiği düzen böylelikle çözülecektir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkeler arasında, üye ülkelerin hammadde ve coğrafî imkânlarına göre bir görev dağılımına gidilerek, bir taraftan herkesin kendi içinde ve diğer taraftan topyekûn birliğin kalkınması ve Batılı ekonomiler karşısında kendi başına bir değer arz eder hâle gelmesi sağlanabilir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkeler arasında gümrük anlaşmaları imzalanarak, mütekabiliyet esasına göre, yâni birinin diğerini sömürmesine de izin vermeden ticaret kapıları sonuna kadar açılacaktır.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkelerin ticaret hukuklarında, birlik üyesi ülkelerin tüccar ve girişimcilerinin anlaşmalarını teminat altına alacak maddeler eklenecektir.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyelerinin üretimini gerçekleştirdiği emtiaları fiyatlandırma yetkisi, bu birlik içinde kurulacak bir emtia borsası vasıtasıyla Londra’nın elinden alınacaktır.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkeler arasında, bugün dünya çapında faaliyet gösteren Alibaba, Amazon gibi bir pazar yeri kurulacak ve oradan yapılacak olan alışverişlere gümrüklerde imtiyaz tanınacağı gibi, yalnız pazar yerinden yapılan alışverişler için değil, karşılıklı tüm ticaretin sevkiyatının kolaylaşması için birlik üyesi ülkeler arasında lojistik alt yapısı tesis edilecek.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği üyesi ülkelerin, birlik dışından yapılması zorunlu olan kalemlerin ithâlatı noktasında müşterek hareket etmeleri hâlinde, ticaretin büyüyecek hacmine nisbetle pazarlıktaki elleri de kuvvetlenecek ve muhtemeldir ki bugün olduğundan çok daha ucuz bir şekilde ithâl mallara erişimin önü açılacaktır.

- Büyük Doğu Ticaret Birliği, ilk planda, birkaç üye ülke arasında, pilot uygulama çapında olsa bile mutlaka tesis edilmelidir. Mevcut dünya düzeni yerine yeni bir dünya düzeni, iktisadî düzen yerine de yeni bir iktisadî düzen teklif ediliyorsa, bunun pratik hayata aktarılmış bir örneği olmalıdır ki, geri kalanlar için numune teşkil edebilsin. 1971’den beri sahtelikler üzerine kurulu iktisadî düzenin bugüne kadar hayatta kalmasının sırrı belki de kimsenin mevcut olanın yerine alternatif bir iktisadî düzeni amelî plana dökememiş olmasındadır.

***

Görüldüğü üzere Türk Altın Lirası da, Büyük Doğu Ticaret Birliği de ve hatta bu fikirlerin bünyesinden doğduğu Büyük Doğu dünya görüşü de, Türkiye’nin bundan sonra tarih sahnesinde varolması ve bu varoluşu da taçlandırabilmesi adına tesis edeceği yeni dünya düzeninin iktisadî temellerini teşkil ediyor olması bakımından hayatî önemi haizdir. İktisadî birliğin tesis edilmesinin hemen ardından siyasî ve askerî birliklerin gelmesi kaçınılmaz. Yine ticarî birliklerin taraflar arasında anlayış ve kültür birliğinin tesis edilmesi noktasındaki rolü de yadsınamaz.

Bu ve bunun gibi adımlar, statükodan nemalananların telkinleriyle geciktirildiği sürece bunun bedelini yalnız biz değil, alternatifsizlik içinde kıvranan bütün bir insanlık ödüyor. Bunun şuurunda olunmalı ve artık sıva işlerini bir kenara bırakıp, birbiri ardına atılacak inkılab çapında adımlarla iktisadî, siyasî, askerî ittihadlar tesis edilmeli ve bizim dünya düzeni senfonimiz, yarım kaldığı yerden yeniden ve daha güçlü bir şekilde çalmaya devam etmeli.

Makale: Ömer Emre Akcebe

Aylık Baran Dergisi 7. Sayı

Eylül 2022

Not: Makale kısaltılarak verilmiştir

Merkezi İngiltere’de bulunan Oxfam'ın İsviçre’nin Davos kasabasında düzenlenen ekonomi zirvesi öncesi yayımladığı yıllık rapora göre, küresel şirketlerin ve tekel gücünün yoğunlaşması, en zengini daha zengin, en fakiri daha fakir yapan eşitsizliğin derinleşmesine katkıda bulunuyor.

Araştırma şirketi Wealth X'in verilerine göre, dünyanın en zengin beş iş insanı Elon Musk, Bernard Arnault, Jeff Bezos, Larry Ellison ve Mark Zuckerberg'in toplam serveti 2020’den bu yana 423,8 milyar euro, yani kişi başına yüzde 114 artış gösterdi.

Aynı araştırmaya göre, dünya nüfusunun yüzde 60'ını oluşturan ve sayıları 4,77 milyarı bulan en yoksul kesimin serveti ise yüzde 0,2 oranında geriledi.

Zenginlerin serveti enflasyondan üç kat hızlı arttı

Milyarderlerin toplan servetinin 2020'ye kıyasla 3,3 trilyon dolar daha fazla olduğu kaydedilen Oxfam araştırmasında, bu servetin enflasyondan üç kat hızlı arttığına dikkat çekildi.

Oxfam'ın yayımladığı geleneksel raporda, zenginlerle yoksullar arasındaki gelir adaletsizliğinin mevcut eğilimlere göre daha açılacağı vurgulanırken, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde dünyada yoksulluğu ortadan kaldırmak için 229 yıl gerekeceği uyarısı yapıldı.

Oxfam raporuna göre, dünyanın en zengin yüzde 1'i ise tüm küresel finansal varlıkların yüzde 43'üne sahip.

Önümüzdeki 10 yıl içinde ilk kez bir kişi trilyoner olabilir

Oxfam raporunda, dünyanın en büyük 10 şirketinin yedisinin üst yöneticisinin veya ana hissedarının milyarder olduğuna dikkat çekilirken, buna karşılık, dünya çapında milyonlarca işçinin yaşam standartlarının gerilediği vurgulandı.

Raporda, "Dünya çapında insanlar sıklıkla riskli ve güvenli olmayan işlerde, asgari ücret karşılığında daha yoğun, daha uzun çalışıyor. 52 ülkede yaklaşık 800 milyon işçinin reel ortalama maaşı düştü. Bu işçiler son iki yılda toplamda 1.5 trilyon dolar kaybetti; bu her biri için 25 günlük maaş kaybı anlamına geliyor." denildi.

Rapora göre, dünyanın en büyük 148 şirketinin kar oranı 2018-2021 arasındaki ortalamanın yüzde 52 oranında üzerine çıktı.

Rapora göre zenginlerle yoksullar arasındaki eşitsizliğin derinleşmesi beklenirken, önümüzdeki 10 yıl içinde ilk kez bir kişi trilyoner olabilir.

UKOME'nin ocak ayı oturumu, Zeytinburnu’ndaki 1453 Çırpıcı Sosyal Tesisleri’nde gerçekleştirildi.

Yüzde 18'lik zam

CHP yönetimindeki İBB, toplantıda toplu ulaşım ücretlerine yüzde 18 zam teklifini kabul etti.

Yeni zamlı tarifeye ise ne zaman geçileceğine dair henüz bir açıklama yapılmadı.

Yeni zamlı tarifeler

Toplu ulaşımda yüzde 18 zamla tam biniş ücreti 15 TL'den 17.70 TL'ye, öğrenci bileti ise 8,64 TL’ye yükseldi.

Marmaray tam parkur 33.20 TL’den 39.17 TL’ye çıktı.

Mavi Kart aylık fiyatı, tam bin 177 TL'den bin 388 TL'ye, öğrenci aylık abonman fiyatı da 212 TL'den 250 TL'ye çıkarıldı.

20 TL'ye çıktı

Minibüs ücretleri mesafeye göre 15.50 TL ile 20 TL arasında değişecek.

Minibüste öğrenci ücreti 8 liradan 10 liraya çıkarıldı.

İmamoğlu'nun yüzde 50 ucuzlayacak vaadi

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, toplu ulaşım yüzde 50 ucuzlayacak vaadiyle göreve gelmişti.

Son olarak 8 Ağustos 2023’te toplu ulaşıma yüzde 51,52 oranında zam yapılmıştı.

İmamoğlu, 2021'den bu yana 5. zammını yaptı.

Zamlar ise şu şekilde:

2021 Temmuz: Yüzde 15 zam

2021 Aralık: Yüzde 36,2 zam

2022 Nisan: Yüzde 40 zam

2022 Aralık: Yüzde 29,10

2023 Ağustos: Yüzde 51,52

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla birlikte tüm dünyada çoğu hükümet istihdam piyasasını korumak ve iflas dalgalarını önlemek için büyük ölçekli mali teşvik programları uygulamaya koydu.

Başta sağlık, sosyal alanlar ve istihdamı desteklemeye yönelik yapılan teşviklerle birlikte harcamalar da önemli oranda artarken, hükümetler harcamaları finanse edebilmek için yüksek miktarlarda borçlandı ve bu da kamu borçlarının hızla artmasına yol açtı.

Düşük faiz oranları hükümetlerin borçlanmasını daha cazip hale getirirken, özellikle gelişmiş ülkelerde yaşlanan nüfusa yönelik sağlık hizmetleri ve emekli maaşlarına ilişkin artan harcamalar da hükümet bütçeleri üzerinde baskı yaratıyor ve bu da söz konusu maliyetlerin karşılanması için borçlanma yükünü artırdı.

Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan savaş ise küresel enerji fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı yaratırken, çoğu ülke enerji maliyetlerini vatandaşlarına yansıtmamak için bütçe üzerinde bir başka baskı unsuru yaratan sübvansiyonları yoğunlaştırdı.

Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, Kovid-19 öncesi 2019’da 74 trilyon dolar seviyesinde bulunan küresel kamu borcu, 2023’te 2019’a kıyasla yüzde 32,8, geçen yıla kıyasla yüzde 5,4 artarak geçen ay itibarıyla 97 trilyon dolara çıktı.

ABD, küresel kamu borcunda yüzde 32 paya sahip

ABD, geçen yıla kıyasla yüzde 10 artarak bu yıl 33 trilyon dolara ulaşan kamu borcuyla, dünyanın en fazla borca sahip ülkesi olarak ön plana çıkıyor.

Kovid-19’la ekonomik açıdan mücadele için ABD hükümeti, bazı büyük ölçekli harcama yasa tasarılarını kabul ederken, vatandaşlarına doğrudan milyarlarca dolar ödeme yaptı, işsizlik yardımlarını genişletti ve şirketlere, eyaletlere ve yerel yönetimlere maddi destek sağladı.

Salgın aynı zamanda ABD’de ekonominin yavaşlamasına neden olurken, Rusya-Ukrayna Savaşı ABD’nin kamu borcuna olumsuz yönde etki eden bir başka beklenmeyen unsur olarak ön plana çıktı.

Küresel enerji denkleminde kökten değişimlere neden olan savaş, petrol ve doğal gaz fiyatlarında önemli artışların yaşanmasına neden olurken, bu da enflasyonun yükselmesini tetikledi.

Amerika'nın uzun vadeli mali zorluklarını ele almaya yönelik çalışmalar yürüten Peter G. Peterson Vakfı Üst Yöneticisi Michael Peterson, ülkenin 33 trilyon doları aşmasına ilişkin yaptığı değerlendirmede, kanun yapıcıların kısa vadeli bir mali krizden diğerine sürüklendiğini, ABD'nin milli borcunun da trilyonlarca dolar artmaya devam ettiğini söylemişti.

Ülkede haziranda yaşanan borç limiti "hesaplaşmasının" ardından 32 trilyon dolarlık borç sınırının aşıldığını aktaran Peterson, politika yapıcıların, Amerikalıların gerçek mali problemlerine çözüm getirmeyen partizan kavgalar yerine temel sorun olan borcun kendisine odaklanmasını istediğini ifade etmişti.

ABD’nin kamu borcunun, küresel borcun yüzde 32’sine tekabül etmesi de dikkati çekiyor.

Japonya’nın kamu borcunun GSYH’e oranı yüzde 255

Çin, Ekim 2023 itibarıyla 17,2 trilyon dolara ulaşan kamu borcuyla ABD’nin arkasından dünyanın en borçlu ülkesi konumunda yer alıyor.

Altyapı ve sosyo-ekonomik programlara yönelik yoğun harcamalar yapan Çin hükümeti, Çin Merkez Bankasının ekonomiyi canlandırmak için faiz oranlarını düşük tutması nedeniyle de borçlanmasını son yıllarda artırdı.

Öte yandan, Çin ekonomisindeki istikrarlı büyüme ve vergi gelirlerinde yaşanan artış, Çin’in yaşanan artışa rağmen kamu borcunun hala yönetilebilir düzeyde olduğu değerlendiriliyor ve ekonomi için büyük bir risk oluşturması beklenmiyor.

Japonya ise 11 trilyon dolar kamu borcuyla ABD ve Çin’in ardında yer alırken, borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranında yüzde 255’e çıkarak bu alanda ise açık ara lider. Nüfusunun yaşlanması, bu nüfusun desteklenmesi için artan maliyetler ve vergi ödeyen genç nüfusun azalması, Japonya’nın kamu borcunda GSYH’ye yüksek oranın ana nedenleri olarak gösteriliyor.

BM’den uluslararası finansal sistemde reform çağrısı

Küresel kamu borcu hızla artarken, Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan raporda söz konusu artışa ilişkin uyarılara yer verildi.

“Borçlu bir dünya. Küresel refaha yönelik büyüyen yük” başlıklı raporda, dünyada yaklaşık 3,5 milyar insanın artık borç faiz ödemelerinin sağlık ve eğitim harcamalarından daha fazla olduğu ülkelerde yaşadığına işaret edildi.

Bazı hükümetlerin sağlık ve eğitim gibi kritik sektörlerden ziyade borç ödemelerine daha fazla harcama yapmak zorunda kalmasının “endişe verici bir durum” şeklinde tanımlandığı raporda, uluslararası finansal sistemde acilen kapsamlı bir reform yapılması çağrısında bulunuldu.

* 110 bin TL'ye kadar yüzde 15,

* 230 bin TL'nin 110 bini için 16 bin 500 TL, fazlasına yüzde 20,

* 580 bin TL'nin 230 bini için 40 bin 500 TL, fazlasına yüzde 27, 
(Ücret gelirlerinde 870 bin TL'nin 230 bini için 40 bin 500 TL ödenecek)

* 3 milyon TL'nin 580 bini için 135 bin TL,, fazlasına yüzde 35,
(Ücret gelirlerinde 3 milyon TL'nin 870 bini için 213 bin 300 TL ödenecek)

* 3 milyon TL'den fazlasının 3 milyonu için 982 bin TL, fazlasına yüzde 40 gelir vergisi ödemesi yapılacak.
(Ücret gelirlerinde 3 milyon TL'den fazlasının 3 milyonu için 958 bin 800 TL ödenecek)

2023 gelir vergisi dilimleri

Düzenlemeden önceki gelir vergisi dilimleri ise şöyle;

* 70 bin TL’ye kadar yüzde 15,                  

* 150 bin TL’nin 70 bin TL’si için 10 bin 500 TL, fazlasına yüzde 20,          

* 550 bin TL’nin 150 bin TL’si için 26 bin 500 TL, fazlasına yüzde 27,        

* 1 milyon 900 bin TL’nin 550 bin TL’si için 134 bin 500 TL, fazlasına yüzde 35,

* 1 milyon 900 bin TL’den fazlasının 1 milyon 900 bin TL’si için 607 bin TL, fazlasına ise yüzde 40 olarak uygulanıyordu.

Birinci faz pilot test çalışmaları çerçevesinde belirli lokasyonlarda pilot uygulama testlerinin gerçekleştirilmesi ve testler sonucunda kullanıcı deneyimi ile sistem performansının ölçülmesinin amaçlandığı belirtilen duyuruda, "Değerlendirme raporu ile TCMB bünyesinde gerçekleştirilen AR-GE çalışmalarının ve Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu paydaşlarıyla birlikte yürütülen birinci fazın bulguları ile projede benimsenen yaklaşımlar paylaşılmaktadır." denildi.

Dijital Türk Lirası Birinci Faz Değerlendirme Raporu'nda, TCMB'nin, mevcut ödemeler altyapısını tamamlayıcı nitelikte bir dijital Türk lirasının tedavülünün fizibilitesi üzerinde çalışmalarını sürdürdüğü hatırlatılarak, Merkez Bankası Dijital Türk Lirası Araştırma Geliştirme (AR-GE) Projesi ile dijital Türk lirasının sahip olabileceği özelliklerin belirlenmesi, farklı mimari kurguların ve teknolojik alternatiflerin denenmesi ve pilot uygulama çalışmalarının yapılmasının hedeflendiği kaydedildi.

Dijital Türk lirası ile ilgili sürece yer verilen raporda, 2023'ün ilk yarısında pilot testlere devam edilerek birinci fazın tamamlandığı, elde edilen bulgular doğrultusunda daha yaygın pilot testlerin gerçekleştirileceği ileri fazlara geçilmesi ve proje aşamalarının tamamlanmasını takiben yapılacak analizler ve değerlendirmeler neticesinde Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu'nun yeni katılımcılarla genişletilmesinin planlandığı bildirildi.

TCMB'nin, dijital Türk lirasının kullanıma sunulmasına her yönden hazır olmak için çalışmalarına devam ettiği belirtilen raporda, "İlerleyen dönemlerde dijital Türk lirasının teknolojik gereksinimlerinin yanı sıra iktisadi ve hukuki çerçevesine dair çalışmalara da öncelik verilecek olup çalışmaların karar alıcılara sunulması planlanmaktadır. Nihai kararın alınması ve ilgili mevzuatın hayata geçmesiyle birlikte dijital Türk lirasının yaygınlaştırma çalışmalarının hızlanması ve tüm Türkiye'de kullanıma sunulması mümkün olabilecektir." denildi.

Değerlendirme raporu ile TCMB bünyesinde gerçekleştirilen AR-GE çalışmalarının ve Platform paydaşlarıyla birlikte yürütülen birinci fazın bulguları ve projede benimsenen yaklaşımların paylaşıldığı aktarıldı. Raporda, ikinci faz çalışmaları kapsamında Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu'nun, yeni katılımcılarla genişletileceği ve farklı senaryolarda pilot testler gerçekleştirileceği bildirildi.

"Dijital Türk lirası, hızlı dijitalleşen ekonomik faaliyetleri fırsata dönüştürme kapasitesi taşıyacak şekilde tasarlanıp geliştirilebilecek"

Merkez bankaları dijital paralarına ilişkin bilgilere yer verilen raporda, ödemelerin dijitalleşmesi sürecinin son aşaması olarak kabul edilebilecek Merkez Bankası Dijital Parası'nın, en yalın ve basit hali ile "egemen bir ülkenin parasının dijital biçimi" olarak tanımlanabildiğini hatırlatıldı.

"Merkez Bankası Dijital Parası" denildiğinde akla kripto varlıkların gelebildiği ancak dijital paranın bir kripto varlık olmadığı vurgulanan raporda, şunlar kaydedildi:

"İktisaden dijital para, ülke parası olarak kullanılan banknotun dijital biçimidir. Dijital para, yasal ödeme aracı olarak kanuni dayanak üzerinden hukuki çerçevesi tanımlanmış, milli egemenlikten gücünü alarak toplumsal uzlaşıyı temsil eden ve tek milli değer ölçüm birimi niteliğindeki ülke parasının yeni bir biçimidir. Bu bağlamda, dijital para ile kripto varlıkların hem ekonomik hem de hukuki çerçeve olarak birbirlerinden tamamen farklı kavramlar olduğunun içselleştirilmesi, kritik önem taşımaktadır. Örneğin, dijital Türk lirası ile kast edilen Türk lirasının dijital biçimidir. Birimi, mevcut para formunda olduğu gibi Türk lirasıdır.

Dijital Türk lirası, yeni teknolojik potansiyelleri ve ayrıca pandemi ile birlikte giderek daha hızlı dijitalleşen ekonomik faaliyetleri fırsata dönüştürme kapasitesi taşıyacak şekilde tasarlanıp geliştirilebilecektir. Yeni teknolojiler, paraya işlevsellik kazanımları sağlayabilecek ancak paranın fıtratını değiştiremeyecektir. Bu bağlamda tasarımlar, paranın temel özellikleri göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Tedavüle sokulması halinde dijital Türk lirasının, finansal kapsayıcılık oranının artırılması, ödemelerin kesintisiz ve sürekli çalışma ilkesine uygun tamamlayıcı bir ödeme kanalı oluşturulması, dijital ödemelerde yeknesaklık imkanının sağlanması ve programlanabilir ödemeler altyapısının hazırlanarak yenilikçi kullanım alanları için bir taban oluşturulması noktalarında katkı sağlayacağı öngörülmektedir."

Dijital Türk Lirası Sistemi için önemli olan noktanın, teknolojinin kendisinden ziyade dijital para gereksinimlerini ve ilkelerini tam karşılayan bir sistemin hazırlanması olduğu, bu bağlamda dağıtık defter, merkezi defter ve ikisinin karışımı melez çözümlerin denendiği belirtilen raporda, Faz-1 kapsamında, dijital kimlik sistemi, dijital para sistemi, soyutlama katmanı, servis katmanı ve cüzdan uygulaması temel bileşenler olarak belirlendiği, AR-GE ilkelerince açık kaynak kodlu yazılımlar kullanılarak hazırlandığı ve test edildiği bildirildi.

"18 yaş altındakilerin ödemelerinde dijital parayı tercih edebileceği öngörülmekte"

Dijital para bilgisinin nasıl saklanabileceğine yer verilen raporda, proje sürecinde elde edilen bulguların çok yönlü değerlendirmeler içermekle birlikte "mahremiyet", "finansal sistem", "teknoloji" ve "dijital kimlik" ana başlıklarında gruplandırılabildiği belirtildi.

Dijital paranın, mevcut ödeme alternatifleri ve ürünleriyle rekabet etmeyip talep anında sunulan, ödemeler altyapısını tamamlayıcı bir alternatif hizmet olarak konumlandırılabileceği aktarılan raporda, herhangi bir sebeple herhangi bir mevduat ya da ödeme hesabı bulunmayan ve 18 yaşın altında olan vatandaşların ödemelerinde dijital parayı tercih edebileceğinin öngörüldüğü, ayrıca, turistler başta olmak üzere yerleşik olmayanlar için de dijital para seçeneği sunulabileceği bildirildi.

"Özellikle doğal afetlerle mücadele alanlarında yadsınamaz kazanımlar elde edilebilecek"

Dijital cüzdanlar ve ön ödemeli uygulama alternatiflerinin, sosyal yardım ve destek amaçlı paraların ulaştırılmasında kullanılabileceği belirtilen raporda, "Özellikle doğal afetlerle mücadele alanlarında yadsınamaz kazanımlar elde edilebilecektir." denildi. Raporda, dijital Türk lirası ile birlikte banknot emisyonu ve dolaşımdaki para operasyonları maliyetlerinin azalmasının beklendiği kaydedildi.

Raporda, AR-GE faaliyetlerine ilerleyen fazlarda da devam edileceğine işaret edilerek, Türk lirasının biçimleri arasındaki dönüşümler, akıllı ödemeler, çevrim dışı ödemeler ile hukuki ve iktisadi boyutların ilerleyen fazlarda ele alınacak konular arasında olduğu bildirildi.

"Türk lirasının tüm biçimlerinin birbiriyle dönüşümü mümkün olacak"

Dijital Türk lirası nihai mimarisi ve tasarımı üzerine çalışmaların sürdüğü aktarılan raporda, "Olası tasarım seçeneklerinin sonuçları ve dijital Türk lirasına ilişkin iktisadi, hukuki ve mali gereksinimleri karşılayıp karşılamadığına dair değerlendirmeler devam etmektedir. Değerlendirmelerin sonucunda tedavüle ilişkin karar verilecektir." denildi.

Türk lirasının tüm biçimlerinin birbiriyle dönüşümünün mümkün olacağı vurgulanan raporda, şunlar kaydedildi:

"Bilindiği üzere, mevcut finansal sistemde bankalarda bulunan mevduat, ATM'ler ya da şubeler aracılığıyla nakde dönüşebilmektedir. Benzer şekilde, mevduat dijital Türk lirasına, dijital Türk lirası da mevduata dönüşebilecektir. Bu dönüşüm, anında ve sürekli mümkün olacaktır. Dijital para sistemi, dönüşümleri sağlamak amacıyla mobil uygulamalar, mevduatı yöneten sistemler ve ATM'lerle entegre olacaktır. Dijital Türk lirası hesabı olmayan işletmeler için de dijital Türk lirası ile alınan ödemelerin otomatik olarak mevduata dönüşümleri sağlanacaktır. Bu süreçlerde bir taraftan mevcut teknolojik imkanlar en pratik şekilde değerlendirilmeye devam edilirken, kısa, orta ve uzun dönemin olası yenilikleri ile uyum özenle gözetilecektir."

"Dijital Türk lirasının geliştirilmesinin kesintisiz devam edecek bir süreç olacağına şüphe yok"

Raporun sonuç bölümünde, TCMB'nin belirlediği ilkeler ve yaklaşımlar göz önünde bulundurularak Dijital Türk Lirası Sistemi'nin mahremiyeti gözetecek, mevcut iktisadi ve finansal süreçlere zarar vermeyecek, teknolojik yeniliklere uyum sağlayabilecek, dijital ekosistemlerdeki bileşenler ile birlikte çalışabilecek ve herhangi bir finansal aracı kuruma bağımlı olunmadan erişilebilecek şekilde tasarlandığı, benimsenen modülerlik anlayışı ile herhangi bir teknolojiye bağımlı kalınmamasının hedeflendiği belirtildi.

Dijital Türk lirasına erişimin, ticari bankaların dahil olduğu lisanslı finansal aracı kurumlar üzerinden gerçekleştirileceği aktarılan raporda, "Bu bağlamda, serbest piyasa ekonomisinin temellerinden olan iki katlı bankacılık esaslarına ve finansal sistemin temel prensiplerine zarar verilmemesi ilkesi gözetilerek dijital cüzdanlarda dolaştırılabilecek toplam nakit tutarı ve harcama limitleri kademeli ve kontrollü bir şekilde yönetilecektir. Bu açıdan bakıldığında, geleneksel bankacılık yaklaşımlarıyla uyumlu bir süreç devam etmektedir." denildi.

TCMB'nin, talep ve gereksinimler ile uyumlu kapasitelerin oluşturulması ve hem konvansiyonel banknotların hem de dijital Türk lirasının birbirlerini tamamen tamamlayıcı nitelikte dolaşımda kalması için her türlü teknik ve idari tedbiri alacağı kaydedilen raporda, şu değerlendirmelere yer verildi:

"Finansal istikrarın öncü koşulu olan ödemelerin kesintisizliği ilkesiyle işletilmekte olan toptan ve perakende ödemelerdeki bütüncül ekosistemin, dijital Türk lirasının ihracına karar verilmesi durumunda devreye girmesi ile birlikte daha pratik, daha kapsayıcı ve daha sürdürülebilir hale gelmesi beklenmektedir. Belirtilen birçok kazanım, dünya genelinde yapılan dijital para çalışmalarının kesişim kümesi olarak değerlendirilebilecek tasarımların sonuçlarıdır. Özelleşen tasarımlar sonrası ise TCMB'nin belirlediği ilkeler ve yaklaşımlar kapsamında etkiler ortaya çıkacaktır. Dijital ekosistemlerin oluşması ve yeterli kullanım büyüklüğüne ulaşması bağlamında farklı tasarımlar, farklı sonuçları beraberinde getirecektir.

Dijital Türk lirasının geliştirilmesinin kesintisiz devam edecek bir süreç olacağına şüphe yoktur. Her dijital üründe olduğu gibi dijital Türk lirasında da sürekli iyileştirme ve mutlak güvenlik yaklaşımlarının benimsenmesi ve devam ettirilmesi gerekmektedir. Devamlı artan hesaplama gücü ve azalan teknoloji maliyetleri sayesinde hem yakın hem de orta ve uzun dönemde dijital para alanında kullanılabilir stratejik teknolojilerin sürekli ve çok boyutlu olarak değişmesi ve gelişmesi beklenmektedir. Bu doğrultuda, Dijital Türk Lirası Projesi TCMB'nin kesintisiz araştırma ve geliştirme gündeminde kalmaya devam edecektir."

Bu sonuçla beraber asgari ücret toplamda yüzde 49 oranında artmış olacak.

TOPLANTILAR GÜN BOYU SÜRDÜ

Gün boyu süren görüşmelerin ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, asgari ücretle ilgili açıklama yaptı.

Doğrudan 7 milyondan fazla çalışanı, dolaylı olarak ise toplumun tamamını ilgilendiren yeni asgari ücret belli oldu.

BAKAN IŞIKHAN AÇIKLADI

Bakan'ın asgari ücret açıklaması şöyle;

"Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 1 Ocak'tan geçerli olacak yeni asgari ücreti belirlemek üzere çalışmaları tamamladı. Bu süreci ortak mutabakat zemininde yürüten tüm paydaşlara teşekkür ediyorum. Gerek işveren, gerek işçi tarafı en uygun noktada fikir birliğine varmışlardır. En büyük teşekkürü Cumhurbaşkanımız Recep  Tayyip Erdoğan'a etmek istiyorum. 2024'te geçerli olacak asgari ücret 700 lirası asgari ücret desteği olmak üzere net asgari ücret 17002 lira olarak belirlenmiştir. "

KAAN'ın bugüne kadar fırlatma koltuğu testleri, tam boy statik testi, kontrol yüzeylerinin atalet ve statik testleri, iniş takımı düşürme testleri, sistem entegrasyon laboratuvarında aviyonik sistem testleri, yakıt testlerinin ardından motor çalıştırma testleri yapıldı.

Yer testleri ile taksi testlerinin tamamlanmasının ardından KAAN'ın birkaç hafta içinde ilk uçuşunu gerçekleştirmesi bekleniyor.

Pandemi döneminde otomobil üretiminde yaşanan aksaklıklar fiyatlara artış olarak yansımıştı.

Sonrasında devam eden süreçte arz talep dengesinin bozulması ile fırsatçılar fahiş fiyat uygulamalarına başladı.

Ancak sıfır otomobillerin bayilerde bulunmasıyla birlikte başlayan süreç ikinci el otomobile de yansıdı.

Hal böyle olunca ikinci el araç piyasasında fiyatlar düşmeye başladı. Fiyatlar düşse de durgunluğun yaşandığı ikinci el araç piyasası özellikle galericileri üzüyor.

Galericiler orta segment olarak adlandırılan daha uygun fiyatlı arabaların satışları iyiyken, onlarda da satışlar düşüş yaşandığını söylüyor.

“Sıfır araçlara gelince, stokta vardı, çıkartıldı deniliyor ama faydası yok” diyen galericiler, ikinci ele de, sıfır araca da faydası olmadığını, piyasanın şu an durgun olduğunu belirtiyor.

Yine galericiler piyasanın bir süre daha düzelmeyeceğini öngörürken, ikinci el araç satışlarındaki fiyatlarda yüzde 30'luk bir düşüş yaşanıyor.

Şu an en düşük aracın 1 milyon TL'den aşağı olmadığını belirten sektör kaynakları, 300-500 bin lira arasındaki ikinci el araçları rahat satabildiklerini ifade etti.

Yine galericiler ikinci el araç piyasasında fiyatların ortama 700 ila 900 bin TL geldiğine ve bu fiyatlar sonrası piyasanın durgunlaştığını söyledi.

Sektörün durumunun bir süre daha böyle olabileceği vurgulanırken, önümüzdeki aylarda bir toparlanma beklentisinin bulunmadığı da öğrenildi.

İHA

MİLYARLARCA DOLARLIK KREDİ

Girişimin Belçikalı ortaklarından "CNCD 11.11.11" isimli STK tarafından yapılan açıklamada 776 Avrupalı ​​finans kuruluşunun Filistin topraklarında faaliyet gösteren işgalci şirketleri Ocak 2020 ila Ağustos 2023 arasında 164,2 milyar dolarlık krediler ve 144,7 milyar dolar değerinde hisse senedi ve tahvil ile desteklediği belirtildi.

51 ŞİRKETİN LİSTESİ

Açıklamada Avrupalı ​​finans kurumlarıyla mali ilişkileri tespit edilen, İsrail'in yasadışı yerleşim politikasında aktif olan 51 şirketin şunlar olduğu kaydedildi:

Airbnb, Alstom, Altice International, Ashtrom Group, Bank Hapoalim, Bank Leumi, Bezeq Group, Booking Holding, Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF), Carrefour, Caterpillar, Cellcom Israel, Cemex, Cisco Systems, CNH Industrial, Delek Group, Delta Galil Industries, eDreams ODIGEO, Elbit Systems, Electra Group, Expedia Group, Hamat Group, Heidelberg Materials, Hewlett Packard Enterprise (HPE), Hilan, Hyundai Heavy Industries, IBM, Israel Chemicals (ICL Group), Israel Discount Bank, MAN Group, Matrix IT, Mivne Group, Mizrahi Tefahot Bank, Motorola Solutions, Orbia, Partner Communications, Paz Oil Company, Puma, Rami Levy Chain Stores Hashikma Marketing 2006, RE/MAX Holdings, Shapir Engineering and Industry, Shikun & Binui, Shufersal, Siemens, Solvay, Tripadvisor, TUI Group, Villar International, Vinci / Semi, Volvo Group, WSP Global.

BELÇİKA 

Açıklamada kamu bankası Belfius, özel bankalar KBC, Banque Degroof Petercam ve Ackermans & Van Haaren, Belçika'nın yüzde 5'lik hissedarı olduğu BNP Paribas Grubu ve Belçika merkezli çok uluslu kimya şirketi Solvay/Syensqo gibi kuruluşların yasa dışı yerleşimlerdeki şirketlerle bağları bulunduğu belirtildi.

"Avrupa'da İsrail'in sömürgeleştirmesinde aktif şirketler" içerisinde 26 milyar 83 milyon dolarla en fazla miktardaki krediyi sağlayan kuruluşun BNP Paribas olduğunun bildirildiği açıklamada söz konusu bankanın, İsrail ordusunun önemli tedarikçilerinden silah şirketi Elbit'e 91 milyon dolara varan kredi sağladığı aktarıldı.

Açıklamada Solvay/Syensqo'nun Elbit'in İsrail ordusunun sıklıkla kullandığı Hermes insansız hava araçlarının üretimi için malzeme sağladığının altı çizildi.

OIP SENSOR SYSTEMS ŞİRKETİ

Elbit'in Belçika'daki yan kuruluşunun Oudernaarde kentinde bulunan genel merkezi dün eylemciler tarafından hedef alınmıştı.

Sosyal medyada yer alan videolarda aktivistlerin kendilerini Elbit'e ait "OIP Sensor Systems" fabrikasının kapısındaki demir çubuklara bağlayarak tesisin açılmasına engel olmaya çalıştığı, demirlere "Soykırımı durdurun" yazılı pankartlar astığı görüldü.

SUÇ ORTAĞI ŞİRKETLER

Açıklamada, İsrail yerleşimlerine bu tür bağlarla dahil olan şirket ve finans kuruluşlarının "ciddi uluslararası insancıl hukuk ihlallerine, savaş suçlarına ve insanlığa karşı suçlara ortak olma riskiyle karşı karşıya" olduğu vurgulandı.

Avrupa Birliği (AB), 2015 yılında işgal altındaki Filistin topraklarında yer alan Yahudi yerleşim birimlerinde üretilenler ile İsrail'de üretilen malları birbirinden ayırma uygulaması başlatmıştı. Uygulama, AB'ye üye 27 ülkede etiketleri üzerinden ürünlerin menşeini anlayabilen tüketiciye işgalci yerleşimcilerden gelen ürünleri boykot etme olanağı sağlıyor.

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken "Ekimden beri esnafın cirolarında ciddi düşüş var. Bu dönemde Filistin İsrail savaşından dolayı duyarlı vatandaşlarımızın sosyal medyadan başlattığı İsrail menşeli ürünlerin alınmaması yönündeki kampanyalar oldukça etkili. Bu da esnafımızın cirosunun düşmesine sebep olmaktadır." diyerek yapılan boykottan rahatsız olduğunu dile getirdi.

Belli ki Palandöken için esnafın cirosunun düşmesi Gazze de ölen bebeklerden daha önemli. 

Boykottan rahatsızlığını dile getirmek yerine boykotu fırsat bilerek ülkemizde yerli malına talep artırılması ve yerli mala teşvik edici açıklamalar yapması daha milli değil mi?