National Geographic Society tarafından ekrana taşınan ve Temmuz 2005 tarihinde yayımlanan aynı isimli belgesel (2) ise kitabın akademik argümanlarını görselleştirerek dünya çapındaki güç dengelerinin arka planını geniş kitlelere aktarmıştır. Belgesel, yazılı teoriyi canlı sahra, orman ve tarım alanlarından kesitlerle somutlaştırarak eserin etkisini katlamıştır. Papua Yeni Gine'den Afrika'ya uzanan sahadan çekimler, teorinin coğrafi karşılığını seyircisiyle buluşturmuştur.

Tarımın yayılımı ve coğrafi eksenler

Yazara göre tarihin akışını değiştiren en büyük kırılma noktası, avcı-toplayıcılıktan yerleşik tarım düzenine geçiş aşamasıdır. İnsan toplulukları kalıcı köyler kurarken tarım potansiyeli yüksek bitkileri ve evcilleştirilebilir hayvanları kontrol altına almıştır. Bereketli Hilal bölgesi, bu süreçte öncü bir rol üstlenmiştir. Avrasya kıtasının Doğu-Batı eksenli coğrafî yapısı, benzer iklim kuşaklarının geniş bir alana yayılmasını kolaylaştırmıştır. Bu durum, bitkilerin ve evcil hayvanların kıta genelinde hızla transfer edilmesine sebep olmuştur. Diamond bu coğrafi avantajı şu şekilde açıklamaktadır: "Avrasya'nın Doğu-Batı ekseni boyunca uzanması, iklim ve bitki örtüsü kuşaklarının kesintiye uğramadan binlerce kilometre taşınmasına imkân tanımış, bu durum gıda üretiminin ve evcilleştirmenin hızla yayılmasına sebep olmuştur." (3) Buna karşın Amerika ve Afrika kıtalarının Kuzey-Güney eksenli uzanımı, iklim değişimleri sebebiyle tarımın ve evcil hayvanların yayılımını sınırlandırmıştır. Coğrafî konum, insan topluluklarının gıda bolluğuna ulaşmasını doğrudan etkilemiştir. Gıda fazlası, toplum içinde uzmanlaşmayı, yazının icadını ve gelişmiş teknolojilerin üretimini tetiklemiştir. Yazar bu süreci şu tespitle anlatmaktadır: "Gıda üretimi, insan nüfusunun yoğunlaşmasını ve gıda fazlası birikimini sağlayarak içtimaî tabakalaşmanın, merkezî siyasî kurumların, yazının ve teknolojinin doğuşunun ön koşulunu oluşturmuştur." (4)

Askeri üstünlük ve salgın hastalıkların rolü

Avrasya toplumlarında biriken bu maddi birikim, askeri üstünlüğün anahtarını vermiştir. İspanyol fatihlerinin İnka İmparatorluğu'nu küçük bir kuvvetle ele geçirmesi, metal işleme teknolojisinin ve çelik kılıçların üstünlüğünü kanıtlamıştır. Ancak bu fetihlerde askerî silahlardan çok daha baskın bir faktör devreye girmiştir: Mikroplar. Çiftlik hayvanlarıyla iç içe yaşayan Avrasyalı toplumlar, yüzyıllar boyunca çiçek ve kızamık gibi salgın hastalıklara karşı bağışıklık kazanmıştır. Bu mikroplar, daha önce bu hayvanlarla temas etmemiş olan Amerikan yerlilerine bulaştığında toplu ölümlere sebep olmuştur. Yerli nüfusun büyük kısmı savaşlardan ziyade bu salgın hastalıklar vasıtasıyla kırılmıştır. Diamond bu biyolojik asimetriyi şu sözlerle vurgulamaktadır: "Avrupalıların Yeni Dünya'yı ele geçirmesinde çelik kılıçlar ve tüfekler kadar, tarım toplumlarının evcil hayvanlardan devraldığı ve yerli halk bağışık olmadığı için kitlesel ölümlere yol açan mikroplar belirleyici olmuştur." (5) Bu tablo, görünmeyen biyolojik faktörlerin tarihin yönünü tayin etmede bir güce sahip olduğunu göstermektedir.

National Geographic yapımı üç bölümlük belgesel, kitabın argümanlarını sahadan somut örneklerle desteklemektedir. Papua Yeni Gine'den Afrika'ya uzanan coğrafi analizler, modern dünyadaki ekonomik uçurumların kökenini ortaya koyar. Belgesel, sömürgecilik faaliyetlerinin arkasındaki mekanizmayı -kendi bakış açısına göre- deşifre ederken zenginlik ve fakirlik olgularının belirli coğrafî zorunluluklar çerçevesinde şekillendiğini vurgulamaktadır. Toplumların kaderini çizen unsur, üzerinde yaşadıkları coğrafyanın sunduğu imkânlar ile bu imkânları işleme kapasitesidir. Eserin ve belgeselin sunduğu bu bütüncül perspektif, bugünün küresel eşitsizliklerini anlamak adına önemli olarak görülür. Yazar bu nihai durumu şu cümleyle özetlemektedir: "Tarihin seyri, farklı insan gruplarının biyolojik farklılıklarından değil, çevrelerinin sunduğu fırsatlar ve kısıtlamalar tarafından belirlenmiştir." (6)

Kurumsalcı eleştiriler ve alternatif yaklaşımlar

Öte yandan, Jared Diamond'ın ortaya koyduğu bu “çevresel determinizm” temelli yaklaşım, tarihçiler, iktisatçılar ve antropologlar tarafından kapsamlı tartışmalara ve eleştirilere de sebep olmuştur. Özellikle Daron Acemoğlu ve James Robinson gibi iktisatçılar ile çeşitli sosyal bilimciler, coğrafyanın tek başına kader olmadığını savunmaktadır. Bu eleştirmenler, Diamond'ın insan iradesini, kültürel tercihleri, toplumsal kurumları ve politik yapıları fazlasıyla dışarıda bıraktığını ileri sürmektedir. Karşı tezlerin temel dayanağı, benzer coğrafî koşullara sahip bölgelerde zaman içinde tamamen farklı ekonomik ve siyasî sonuçların ortaya çıkmasıdır; örneğin Kuzey ve Güney Kore ayrımı veya sömürge döneminde farklı kurumsal yapılar benimseyen ülkeler arasındaki kalkınma uçurumları coğrafi determinizmle açıklanamamaktadır. Eleştirmenlerin sunduğu teklif ve alternatif argüman, uzun vadeli refah ve toplumsal gelişmenin temel belirleyicisinin coğrafya değil, kapsayıcı ekonomik ve politik kurumlar, hukukun üstünlüğü, mülkiyet hakları ve toplumsal karar mekanizmaları olduğudur. Buna göre toplumların kaderini çizen unsur iklim kuşakları veya bitki örtüsü değil, insanların bilinçli olarak inşa ettiği kurumsal yapılardır.

Çevresel determinizmin savunusu ve kurumsal yapıların kökeni

Fakat, bu eleştiri dalgasına karşı Jared Diamond ve “çevresel determinizm” savunucuları ise kurumsalcı tezlerin eksik kaldığı noktaları hedef alarak argümanlarını yeniden tahkim etmektedir. Bu savunma hattına göre, kurumlar boşlukta doğmamakta, aksine coğrafi şartların birer türevi ve sonucu olarak şekillenmektedir. Kapsayıcı kurumların, mülkiyet haklarının ve hukukun üstünlüğünün inşa edilebilmesi için ön koşul olan yoğun nüfus birikimi, tarıma dayalı artık değer üretimi ve idarî uzmanlaşma tamamen coğrafi avantajların ürünüdür. Yabanî tahıl türlerinin ve evcilleştirilebilir hayvanların bulunmadığı coğrafyalarda karmaşık devlet yapıları ve kalıcı kurumsal mekanizmalar kurmak imkânsızlaşmaktadır. Dolayısıyla, kurumlar, tarihin ilk ve ana belirleyeni değil, coğrafî temeller üzerinde yükselen ikincil yapılardır; başka bir ifadeyle coğrafya, hangi toplumların kapsayıcı kurumlar geliştirebilecek maddî zemin ve zaman bolluğuna erişeceğini en başta tayin etmiştir.

Dipnotlar:

[1] Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve Çelik: İnsan Topluluklarının Yazgıları, TÜBİTAK Yayınları, 1 Mart 1997. Eserin temel tezini özetleyen ifade: "Halkların dünya tarihini farklı izlemeleri, farklı halkların biyolojik özelliklerinden değil, çevrelerindeki coğrafi ve biyolojik farklardan kaynaklanmıştır." [2] National Geographic Society, Tüfek, Mikrop ve Çelik Belgeseli, Temmuz 2005. [3] Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve Çelik, TÜBİTAK Yayınları, 1997. Eksen teorisini açıklayan ifade: "Avrasya'nın doğu-batı ekseni boyunca uzanması, iklim ve bitki örtüsü kuşaklarının kesintiye uğramadan binlerce kilometre taşınmasına imkân tanımış, bu durum gıda üretiminin ve evcilleştirmenin hızla yayılmasına sebep olmuştur." [4] Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve Çelik, TÜBİTAK Yayınları, 1997. Toplumsal karmaşıklığı açıklayan ifade: "Gıda üretimi, insan nüfusunun yoğunlaşmasını ve gıda fazlası birikimini sağlayarak toplumsal tabakalaşmanın, merkezi siyasi kurumların, yazının ve teknolojinin doğuşunun ön koşulunu oluşturmuştur." [5] Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve Çelik, TÜBİTAK Yayınları, 1997. Mikropların rolünü özetleyen ifade: "Avrupalıların Yeni Dünya'yı ele geçirmesinde çelik kılıçlar ve tüfekler kadar, tarım toplumlarının evcil hayvanlardan devraldığı ve yerli halk bağışık olmadığı için kitlesel ölümlere yol açan mikroplar belirleyici olmuştur." [6] Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve Çelik, TÜBİTAK Yayınları, 1997. Tarihsel determinizmi özetleyen ifade: "Tarihin seyri, farklı insan gruplarının biyolojik farklılıklarından değil, çevrelerinin sunduğu fırsatlar ve kısıtlamalar tarafından belirlenmiştir."

SİPARİŞ İÇİN TIKLAYINIZ

Fikret Aktaş’ın Yakın Tarihimizi Sorgulamak adlı eseri, tam da bu ezberlerin üzerine gidiyor. Müellif, yaklaşık iki yüz yıllık tarihimizin karanlıkta bırakılan, değiştirilerek aktarılan veya satır aralarına hapsedilen meselelerini farklı kaynaklar üzerinden bir araya getiriyor. Kitap, okuyucuya hazır hükümler sunmak yerine olaylar, şahıslar ve bağlantılar arasında yeniden düşünme imkânı açıyor.

İttihad ve Terakki’den Lozan’a uzanan hesaplaşma

Eserde Kıbrıs’ın kiralanması, Mısır meselesi, Meşrutiyet, Makedonya, masonluk, İttihad ve Terakki, Filistin, 31 Mart Vakası, Balkan Savaşları, Haim Nahum, Birinci Dünya Savaşı, Sarıkamış, Çanakkale, Sultan Abdülhamid Han, Sultan Vahdettin, Damat Ferit Paşa, Cumhuriyet, Lozan ve Nutuk gibi yakın tarihin en tartışmalı başlıkları ele alınıyor.

Kitabın muhtevası, Türkiye’de dokunulmaz hâle getirilen birçok ismi, hadiseyi ve metni yeniden sorgulamaya açıyor. Bilhassa İttihad ve Terakki’nin masonik bağlantıları, 31 Mart Vakası’nın arka planı, Filistin meselesindeki dış tesirler, Sultan Abdülhamid Han’a karşı yürütülen faaliyetler ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecine dair resmî anlatılar kitabın merkezî meseleleri arasında yer alıyor.

Aktaş, tarihçiliğin hadiseleri art arda sıralamak veya okul kitaplarında tekrar edilen hükümleri yeniden üretmek olmadığını vurguluyor. Ona göre tarih, yaşananların arkasındaki iradeyi, menfaat ilişkilerini, dış müdahaleleri ve fikrî yönlendirmeleri ortaya çıkarma çabasıdır. Bu bakımdan eser, tarih adı altında yapılan “olay koleksiyonculuğuna” karşı tarih şuurunu ve tarih felsefesini öne çıkarıyor.

Türkiye’de resmî tarih, uzun yıllar boyunca milletin kendi geçmişiyle sahici bir bağ kurmasının önüne geçti. Osmanlı’ya düşmanlık, Batı’ya hayranlık ve Cumhuriyet kadrolarını sorgulanamaz hâle getiren anlayış, birkaç neslin tarih idrakini iğdiş etti. Bunun neticesinde tarihini bilmeyen, kendisine öğretilen birkaç sloganı hakikat zanneden ve her itiraza “hainlik” yaftasıyla cevap veren sığ bir insan tipi ortaya çıktı.

Belgelerle örülmüş bir hafıza mücadelesi

Yaklaşık 650 kitabın taranmasıyla hazırlanan eser, farklı görüşleri ve kaynakları karşı karşıya getirerek okuyucuya çapraz okuma imkânı sunuyor. Müellif, kimi yerde sorular soruyor, kimi yerde yerleşik iddiaları başka kaynaklarla mukayese ediyor, kimi yerde ise resmî anlatının çelişkilerini açığa çıkarıyor.

Yakın Tarihimizi Sorgulamak, milletin hafızasına yerleştirilen yalan, eksik ve çarpıtılmış anlatılarla hesaplaşma gayesi taşıyor. Eser, yakın tarihin birkaç resmî metne, nutka ve okul kitabına mahkûm edilemeyeceğini gösterirken okuyucuyu geçmişi yeniden okumaya, şahısları ve hadiseleri rejimin penceresinden değil hakikatin ölçüsüyle değerlendirmeye çağırıyor.

Fransız filozof M. Foucault, bu tabloyu merkeze aldığı çözümlemesinde, görüntü ile dilin temsili arasındaki ayrışmayı ayrıntılarıyla ortaya koyar.(*)

Kaligramın parçalanması ve alan karmaşası

Foucault'nun okumasına göre Magritte, tarih boyunca okuma ile görme eylemlerini bir arada tutan "kaligram" formunu bilinçli bir biçimde parçalamaktadır. Klasik sanatta bir resim ya görülür ya da üzerindeki metin okunur; ikisi aynı anda gerçekleştiğinde biri diğerine tahakküm kurar. Magritte'in tuvalinde ise çizim ile yazı aynı yüzeyde bulunsa da aralarında hiçbir ortak zemin yer almaz.

Tuval üzerindeki ifade, altındaki çizimi açıklamak yerine onun sınırlarını çizer. Çizilen şekil tütün yakmaya, elde tutulmaya veya duman çıkarmaya elverişli fiziksel bir nesne olmaktan uzaktır; tuvale aktarılmış yağlı boya katmanlarından ibarettir. Dolayısıyla alt kısımda duran yazılı bildirim, tuvaldeki nesnenin hakikatini doğrudan dile getirir: Görseldeki imge, nesnenin kendi varlığından tümüyle bağımsız bir temsildir.

Benzerlik ile benzeyiş arasındaki çizgi

Foucault analizinde iki temel kavramı birbirinden ayırır: Benzerlik (ressemblance) ve benzeyiş (similitude).

Benzerlik, bir ana modelin varlığını şart koşar. Orijinal bir nesne vardır ve resim o nesneye benzediği oranda değer kazanır.

Benzeyiş ise bir merkeze veya asıl modele ihtiyaç duymadan devam eden kopyalar silsilesini ifade eder.

Magritte tuvalinde ana modeli ortadan kaldırarak benzeyiş ağını serbest bırakır. Pipo çizimi gerçek bir pipoya benzer görünse de, altındaki yazı bu bağın meşruiyetini sarsar. Çizim metni, metin ise çizimi boşa çıkararak zihni sonsuz bir döngüye sürükler.

Dil, imge ve gerçekliğin üçlü kopuşu

Resimdeki görünür düzen, izleyicinin alıştığı kabul kalıplarını sarsma işlevi görür. Söz konusu çalışma; dilin nesneyi tanımlama gücünü, imgenin nesneyi yansıtma iddiasını ve gerçekliğin tuval üzerindeki konumunu aynı anda sorgulamaya açar. Magritte'in bu hamlesi, sanatın sadece bir seyir nesnesi olmaktan çıkıp felsefi bir sorgulama alanına dönüşmesine imkân tanımıştır...

(*) Foucault, M. (1973). Ceci n'est pas une pipe. Montpellier: Fata Morgana. (Türkçe çevirisi: Bu Bir Pipo Değildir, Çev. Ara Altun, Yapı Kredi Yayınları).

• Satın almak için tıklayınız

Kitap adını, Arap alfabesinin ilk harfi olan "elif"ten alıyor. Mirzabeyoğlu, takdim bölümünde elifi bütün harflerin kaynağı olarak ele alırken, harflerin mânâ dünyası, ebced sistemi ve İslâm düşüncesindeki sembolik karşılıkları üzerinden resim hikmetine giriş yapıyor. Eserde, harflerin şekilleri ile varlık, insan ve kâinat arasındaki irtibat farklı yönleriyle inceleniyor.

"Resim Redd Kökündendir" yaklaşımı etrafında şekillenen eser, suret ile mânâ arasındaki ilişkiyi merkeze alıyor. Harflerin, kelâmın ve resmin ortak zemini üzerinde duran Mirzabeyoğlu, resim sanatının yalnızca estetik bir faaliyet olmadığını, insanın hakikat arayışına açılan bir ifade alanı olduğunu ortaya koyuyor.

Kitapta Batı resim anlayışı ile İslâm estetiği de karşılaştırılıyor. Pablo Picasso başta olmak üzere çeşitli sanatçılar üzerinden modern resim değerlendirilirken, İslâm hat sanatı, minyatür ve yazı estetiğinin resimle kurduğu ilişki ele alınıyor. Mirzabeyoğlu, Batı sanatını kendi tarihî gelişimi içinde değerlendirirken, İslâm medeniyetinin estetik birikimine ve harf merkezli sanat anlayışına dikkat çekiyor.

Eserin ortaya çıkış süreci de okuyucuyla paylaşılıyor. Cezaevinde kaleme alınan kitabın yazılışına, resim üzerine yapılan sohbetler ve dostlarının teşviki vesile oluyor. Bu yönüyle "Elif", yalnızca resim üzerine bir inceleme olmanın ötesinde, uzun yıllara yayılan fikrî birikimin sanat eksenindeki değerlendirmelerini de bir araya getiriyor.

Necip Fazıl Kısakürek'e dair hatıralar, rüyalardan hareketle yapılan değerlendirmeler ve sanat üzerine kaleme alınan denemelerin de yer aldığı eser, resim sanatına İslâm düşüncesi ve İbda fikriyatı çerçevesinden yaklaşan özgün bir çalışma niteliği taşıyor.

Kitaptan bir alıntı:

İnsanın bütün arayışları, baş vurmaları, ümitleri boyunca gerçekleşen hareketleri, eşya ve hâdiseyi bir iç âlem düzeni peşinde tahakküm altına alabilmenin üslûbunu gösteriyor... Bilerek veya bilmeyerek Allah'a varış gayesini ve buna tâlip oluşu gösteriyor insan... Sanatın gayesini müşahhasta değil de mücerrette arayan Picasso'nun resimleri neyi göstermektedir? Onun eşyayı nasıl gördüğünü mü, yoksa bir iç âlem düzeni peşinde eşyayı ifâde vasıtası olarak kullanmanın renk ve çizgi dilini, üslûbunu mu? Ya sanatın gayesini müşahhasta arayan? Bir misal vereyim: Şuraya bir saksı koyulsa ve aynı sanat anlayışına sahib ressamlara resmi yaptırılsa, ressam sayısı kadar saksı resmi çıkar ki, görünenin aynen resmedilmesinde dahi ortaya çıkan bu fark, iç âlem düzeni peşindeki insanın tek tek yerine getirmeye mecbur olduğu memuriyetin itirafına dayalı üslûb farkıdır. Gayeyi müşahhasta arayıcılığın kökü de mücerret! Bu inceliği kavrayıştan hareketle, şahsiyetten, toplum ve fert ikiliğinde hangisinin hangisini belirleyişinden, sanattan, daha nelere kadar sarkabilirsin... Bu, iç oluş gayesinin belirttiği keyfiyetin zarureti hâlinde, bütün insanî verim şubelerinin dış oluş şartı!

(Salih Mirzabeyoğlu, Elif, s. 16)

Sergide, Filistinli çocukların bakış açısıyla Gazze'de savaşa tanık olan çocukların duyguları, yaşadıkları travmalar, acılar, içinde bulundukları zorlu koşullar sanat aracılığıyla aktarılıyor.

Sergi, terörist İsrail’in saldırılarının ardından Gazze’de savaşa tanık olan çocukların duygularını, yaşadıkları travmalarını, acılarını, içindeki bulundukları zorlu şartlarını sanat aracılığıyla aktararak, uluslararası toplumda farkındalık oluşturmayı amaçlıyor.

Sergi, Gazze’de 2008-2009 yıllarında gerçekleşen Dökme Kurşun Operasyonu sırasında annesinin roketle hedef alınarak şehit edilmesi ve ardından ailesinden 26 kişinin katledilmesine tanık olan 6 yaşındaki Gazzeli bir kız çocuğu olan Mona’nın çizdiği resimden hareketle gazeteci Abdullah Aytekin tarafından başlatılan resim projesini içeriyor.

Sergide, Aytekin tarafından toplanarak bugüne kadar muhafaza edilen ve bir kısmı daha sonra yaşanan saldırılarda şehit olan Gazzeli çocukların çizdiği 266 eserin arasından bir seçki yer alıyor.

Sergide İsrail’in son saldırılarının ardından saldırılarda hayatını kaybeden gazeteciler ve doktorlar için de özel bir bölüm ziyaretçilerin dikkatine sunuyor.

Toplam 1350 metrekarelik bir alana kurulan sergi, Gazzeli çocukların resimlerinden oluşan fiziksel enstalasyonlar ile yine resimlerin orijinallerinin aktarıldığı dijital gösterim bölümlerinden oluşuyor.

Bir diğer bölümde ise İsrail’in son saldırılarının ardından şehit olan çocukların eşyaları, savaşı ve yıkımı tasvir eden moloz yığınları sergileniyor.

Sergide İletişim Başkanlığı tarafından hazırlanan panoda ise şunlar yer alıyor:

İşgal altındaki Filistin toprakları, bugün görmeden idrak edemeyeceğimiz kadar büyük kayıpların ülkesi; mücadele etmeyi şart kılan acımasız bir savaş alanı. Burada çocuklar daha yürümeyi öğrenmeden mücadele etmeyi öğrenir; ölümü öğrenir, yaylım ateşinin açtığı yaraları öğrenir.

Fakat çocukların düşleri vardır. Tanklara kafa tutabilen, evleri yıkılsa bile dimdik ayakta kalan, zincirlere değil zeytin dallarına sarılı düşlerdir bunlar; çocuk zihninin el değmemiş masumiyetinden güç alır.

Gazeteci ve aktivist Abdullah Aytekin, savaşın gölgesinde büyüyen Gazzeli çocukların düşlerini eserleriyle ölümsüzleştirmek istedi; ilham perisi ise Gazzeli Maysa Yousef ve 6 yaşındaki Mona idi. Mona, annesiyle beraber 26 yakınının şehit oluşuna gözleriyle tanıklık etti, yaşadığı acıyı küçük elleriyle resme döktü. Maysa Yousef ise Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin Filistinli çocuklar için gözyaşlarını tutamadığı anlara şahit oldu; acıyı paylaşmanın içtenliğiyle onun bir portresini çizdi. Portrenin üzerinde Arapça olarak şu cümle yazılıydı: "Sayın Hanımefendi, gözyaşlarınız bize ulaştı."

Gazzeli çocukların anlatacak çok şeyi vardı; ama dinleyen hiç kimse yoktu. Bu yüzden bölgedeki okullara kağıt, kalem, boya gibi malzemeler dağıtılarak çocukların kendi dünyalarını olduğu gibi resmetmeleri ve tanıklıklarını ölümsüzleştirmeleri için bir ortam oluşturuldu.

Resimlerinde diğer çocukların çizdiği gibi ağaçlar, sıcak evler, güneşler değil hiçbir çocuğun ne maruz kalması ne de şahit olması gereken ızdıraplar vardı. Çocukların emanetini Gazze'nin dışına, Mısır'a doğru taşıyan kimi insanlar ise şehit düştü; yer altındaki tünellerde savaşa ve işgale kafa tuttu. Binbir zorlukla Türkiye'ye getirilen resimler 2008 yılındaki Dökme Kurşun Operasyonu'ndan bu yana Abdullah Aytekin tarafından özenle korundu; şimdiyse Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından "Kurşun Geçirmez Düşler: Gazzeli Çocuk Ressamlar Sergisi" ile izleyicilere açılıyor.

266 eserin muhafaza edildiği "Kurşun Geçirmez Düşler: Gazzeli Çocuk Ressamlar Sergisi" için bazı resimler aslına sadık kalınarak dijital hale dönüştürüldü, bazıları ise geleneksel resim formunda izleyicilere açıldı. Bazıları artık aramızda olmayan Gazzeli çocukların iç dünyasını ve hislerini ziyaret edeceğimiz; acı ve düşlerine tanıklık edeceğimiz ve hikayelerine kulak vereceğimiz bu sergide, masumiyetin eserleri tüm saflığıyla ve özgürce yaşayacak. Tıpkı adil bir dünyada tüm çocukların yaşaması gerektiği gibi.

• Başyücelik Devleti nedir?

Başyücelik Modeli, dünyadaki mevcut sistemlerin kötü taraflarını dışta bırakmış, iyi taraflarını almış ve orijinal bir şekilde terkib olunmuş müşahhas bir reçete halinde sunulmuştur.

• SATIN ALMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Çağının öncüsü olan çilekeş mütefekkir Necip Fazıl kapitalizm, sosyalizm ve nazizm üçgenindeki dünyaya karşı yeni bir nizam teklifi ile zuhur eder ve ismini de “Başyücelik Sistemi” olarak koymuştur.

Eserin takdim yazısından:

Mümin, beş türlü şiddet arasındadır: Müslüman kardeşi onu çekemez. Münafık ona buğz eder ve sevmez. Kâfir onun canına kasteder. Kendi nefsi onunla uğraşır. Şeytan onu şaşırtmaya çalışır.

•

Yukarıdaki hadîs'in çerçevelediği beş şiddetin her birinden ayrı ayrı pay sahibi olarak sürdüğüm ömür, ilk üçüyle şahsımda Büyük Doğu-İbda erlerine mahsus bir hakikati tecelli ettiriyor ki, şükrün izhârı hâlinde belirtmeliyim:
-"Aslan meclise geldiği zaman, tavşan, çakal ve köpek titreşme müşterekliğinde bir olur!"
Herkes kendi zaviyesinden ayrı ayrı görüyor ki, biz bu işin ne fikir ve ne de fiil olarak şakasında değiliz... "Boşgörü"yü "hoşgörü" adı altında pazarlayan "mamacı" tipi değiliz... "Cek" ve "cak" gibi nisbet ekleriyle ıslâm davasının "fikir" ve "aksiyon" cephesini daima uzak istikbâle ısmarlayan ve daima "çile" ve "risk"ten kaçan "teyze adam" tipinin tersine, idealizmin ne demek olduğunu kaskatı bir vakıa hâlinde meydan yerine dikeniz... Gözümüz, büyük ıslâm inkılâbında... Başyücelik Devleti?..

•

Dünyada bugünkü siyasî ve içtimaî ihtilaçların bütün illet ve müessirlerini tartarak, tanıyarak, anlayarak ve bütün tarih seyri boyunca kendi nefs muhasebemizi dibine kadar yapmış, kendimizi bütün zaaflarımız ve kuvvetlerimizi tespit etmiş olarak, yepyeni bir ruh, mefkûre ve nizâm yekpâreliği içinde yeniden doğmamız lâzım... Dünya ne oluyor ve biz ne olacağız? Boşlukta mekân işgal etmek hakkımızı hangi şahsiyetli dünya görüşüne istinad ettireceğiz ve manevî "Ortak Pazar"a hangi öz malımızı sürebileceğiz? Sovyetler Birliği'nin çökmesinden sonra "Yeni Dünya Düzeni" adı altında rakipsiz olarak pazarlanan eski liberalizm ve demokrasi nizamı, başta Amerika ve yamacında Avrupa'nın patronluğunu tescil mahiyetinde hükmünü hâkim kılmaya çalışırken, kâfirlerin gönüllü alçaklığı bir yana, "onu babam da bilir!" hesabı kuru kuru "İslâm!" demek yeter mi? Elbette İslâm; ama "nasıl" ve "niçin"ini göstermek şartıyla!..

•

İdeal, eşya ve hadiseler üzerinde kendi nakşını görmek isteyen bir fikrin belirttiği hasret, iştiyak, hayâl ve plândır; ve eğer ideolocya bir beyin ise, ideal de bir kalbdir... Küçük ve miskin fikre dayanan hiçbir arzu, heves, merak ve davranış, ideal olamaz. Bir şeyin ideal olabilmesi için, mutlaka cemiyet plânında ulvî bir oluş ve erişe göz dikmesi lâzımdır... Her ideal bir gayedir; fakat her gaye ideal değildir. Gayeler aşağılara düşebilir, idealler düşemez... Sözkonusu hikmetlerin toplamı hâlinde biz, beyin ve kalb bir arada, İslâm davasının eşya ve hadiselere nakşı işini "nasıl" ve "niçin"i ile sistem bütünlüğünde göstereniz... Dünyada tek örneğiz... Biz: Büyük Doğu-İbda... Bu çerçeve içinde eserimi takdim ederim: Başyücelik Devleti... Ve, Yeni Dünya Düzeni!..

•

Aslında "Başyücelik Devleti" bahsi, Büyük Doğu İdeolocya Örgüsü'nün işleniş gayesi ve bütün mevzularını toplayan ana sütunu; yani İdeolocya Örgüsünün tâ kendisi... Ne var ki, gözönünde duran eşyanın kayıp olması gibi, etrafında işlenen mevzuların içinde gaib oldu ve uyudu kaldı... Bahsi alıyorum ve malûmu meçhullükten kurtarmak ve elbette kullanılmak üzere yapılmış bombayı cemiyet meydanında patlatmak şeklinde, işliyorum... Umulur ki, meselelerin seyri ve ıslâmcı mücadelenin müşahhas hedef ve gayelerinin tesbiti hususunda yepyeni bir bakış getirilmiş olsun!..

•

Demokrasi ve liberalizmden, Birleşmiş Milletler Teşkilâtı ve Avrupa Ortak Pazarı'na kadar; fikir ve kuruluşlar plânında içiçe bir yumak olarak şekillendirilen "Yeni Dünya Düzeni", Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'nın birbirleriyle rekabet ortamı içinde de olsa bizim gibi ülkelere biçtikleri parya statüsünde müşterek, bir hegemonya sistemidir... Elbette "hayır!" diyoruz: Ülkemizden başlayarak teklif ettiğimiz "Yeni Dünya Düzeni"miz ile!..

Bir ilk roman Selma. Kadından ziyade erkeğe diyecekleri var. Evvela belirtelim ki, mevzuunu genç ve şuurlu bir kızın iç dünyasından hareketle anlatmayı tercih etmesi, yazarına duyguyu hiç ıskalamadan ve perdelemeden aktarabilme imkânı sağlamış. Yani kitap esasen kadının latif aynasında erkeğin kendini izleyişi, arayışı ve bulma çabasıyken zahirde kadının macerasını izliyoruz. Bu macera kendisiyle beraber "erkek"i de aramaya çıkmış "kadın"ın; derinliğine ve fert planında "annelik" mertebesi idealine raptedilmiş mevkiine, genişliğine ve cemiyet planında ise büyük zuhur yolunda tutabileceği mevzilerin vazgeçilmezliğine işaret ediyor. Kadına adalet ve hürmetle yer açma çabasına şahit oluyoruz. Ne görmezden gelme ne de onu yem etme. Sevginin ve adanmışlığın tam kalbindeyiz. Ve burada bazı yaralar gözümüze çarpıyor... 

Faruk Hanoğlu, içimizdeki yaranın röntgenini çekerken bunu ajite etmeden, önsözde altını çizdiği üzere "duygu istismarcısı ve ucuz romantiklerden olmama" şuuruyla yapıyor. Okuduğumuz romanlarda görmeye alışık olduğumuz Don Juan tipi boy göstermiyor bu kitapta. Mutluluk idealini (!) gayesiz yaşamına cila diye çekmiş beyaz atlı prensini bekleyen kızlar da yok bu kitapta. Adi ihtirasların kimliksizleştirdiği veya tersinden menfi kimlikler bağışladığı kadınla erkek yok. Yitik kadın ve erkeklerden mürekkep toplumumuzun kanayan bu yarasını, içeriden bir muhasebeyle iyileştirme gayesi güdüyor. Ve bunu her şeyi yerli yerine koyma hassasiyetiyle yani adaletle yapıyor. Kadındaki kadını kurtaracak erkeği ve bu erkeği yetiştirecek kadını çağırıyor Selma. Şu kısım:

“Onları öldürmeli değil, yaşatmalıyız. Çünkü yaşanmaya değer bir hayat gayesi olmayan hiçbir erkek, yaşatmaya da değer değildir. İdealleri olan ve ne yaşadığını bilen erkekler, insanın nereden geldiğini ve nereye gittiğini de bilir. Onlar aşklarını daha en başında sorumluluklarına bindirirler. Bu yüzden daima derini ve ileriyi düşünürler. Ne sevgileri biter ne merhametleri ne de bir çıkış yolları... Her daim ana hüküm içinde mesele halleder dururlar. Bir an içinde birçok şeye hâkimdirler. Gerçek erkek güçlüdür. Hem kendi şahsiyetini hem de kadındakini kurtarabilir. Böyle erkeklerin karşılarına çıkan hadiselere yaklaşımlarını büyük bir gururla izlersiniz. Silik değildirler. Adalet için sertlik ve incelikleri, kadını belinden sımsıkı sardığı gibi bütün olayları da kuşatır. Kadını ruhundan ve aklından yakalar. Sonrasında kadına da ona teslim olmak ve insan için dünyanın en harika duygusu olan aidiyet duygusuna bir an önce kavuşmak düşer.” (s. 200)

Hayatımızı ve çevremizi aşkımıza, cehdimize mekân kılarak yaşanmaya değer hayat nizamına doğru, Mutlak Fikir mihrakına perçinli bir şekilde kendimizle birlikte eşya ve hadiseleri sürükleme iradesi... Ümidin, sevginin ve aksiyon ruhunun pörsümemesi bu yaşatıcı fikirle mümkün. İnsan varoluş planının tam merkezinde Varlık'ın muradı sıfatıyla mevzu ettiğimiz sürükleyişe, oluş ve olduruşa tek başına güç yetirebilir mi? Bu iktidar, Mutlak Kudret Sahibi tarafından bağışlanırsa erkek kadının, kadın da erkeğin ne yanına düşer? Tam da burada Allah'ın insanı bir erkek ve bir kadından yarattığı vakıa etrafında halelenen hikmetleri, erkek ve kadının birbiri için ne manâ ifade ettiğini, insanın yurduna duyduğu hasreti ve vatan sevgisinin imandan olduğunu bildiren hadîs-i şerîfi hatırlamalı...

Bir yarayı iyileştirmeye kafa yormuş, büyük meselelerin hâlline gözünü dikmiş romanları teknik açıdan kolayca kusurlu hâle düşürecek bir eşik vardır ki aşıldığı çok olur. Demem o ki neyin hangi libasta arzı endam edeceğine dikkat etmeden, ince bir kader (kurgu) planına eşya ve hadiseleri bağlamadan, orijinal kanlı canlı kahramanlar yaratamadan eseri fikre boğmak ve sanatı gölgelemek de var. Selma romanının bu eşiği aşıp aşmadığını okuyucularının takdirlerine bırakalım. Benim bu noktadaki kanaatim ise olumsuz olmamakla birlikte dostça bir tavsiye kabilinden akılda tutulması yönünde. Ben bu romanı beğendim arkadaş! "Yoğuran roman" demeli böylesine. Zahirini okurken yorulmayan göz, içe bakışta yorulmalı. Çünkü her birimiz erkek veya kadın olmakla kitabın doğrudan muhatabıyız. Ve kitabın seyrettiği manâ eşiği, kabul edelim ki bizi olduğumuz yerden epey yükseklere, olmamız gereken yere davet ediyor.

Mutlak Fikir demiştik. Aşina gözler, vukufiyetleri nisbetinde Faruk Hanoğlu'nun Büyük Doğu - İBDA hikemiyatından neler devşirdiğini, fikriyatı romanına muvaffakiyetle yedirip eseri üzerinden kendi manasını tüttürdüğünü takdir edeceklerdir. 

Sözü bitirirken bir müşahedemi paylaşmadan geçemeyeceğim. Selma... Üstad Necip Fazıl'ın O ve Ben eserini okuyanların boğazında düğümlenen hatıra. Henüz tanışmıyoruz ama Faruk Hanoğlu'nun bu adla bir roman neşredeceği haberini ilk aldığımda şu tesbite varmıştım: Oldum olası veya (belki de şöyle demeli) ilkgençliğimde O ve Ben'deki o dokunaklı sahneyi okuduğum günden beri, benim de küçük kız çocuklarına zaafım var ki onları acı vaziyetlerde görmek bana daima çok ağır gelmiş, içimi başka türlü kanatmıştır. Demek ki büyük kafa ve gönül sahiplerinden okuduklarımız bize fikir aşılamakla kalmıyor, temayül ve tahassüslerimizi de tayin edebiliyor. Esaslı fikir ve o fikrin neşvünema bulduğu müstesna hayatlardaki hususi sahneler bile şahsiyetimizi inşada pay sahibi!

İşte o tahassüs, fikirle yoğrulup bu romanı yazdırttı. Daha nice güzel eserin ilki olsun ve okurunu bulsun temennisiyle...

Muazzez Düğüm, Sarı Tren Blog

Uçakan yayımladığı mesajında şu ifadelere yer verdi:

“Yeni aldığım bir habere göre bu konferansım İPTAL!... Sebep Devlet Tiyatrosu… Salon için 3 ay önce verdiği izne aldırmadan aynı saatte durup dururken bir tiyatro  oyunu koymuş. Neler oluyor? Çorum’da STK’lar ayakta!”

10 Temmuz 1984 günü Milâno’da bir basın toplantısı yapan 52 yaşındaki Sovyet yönetmen Andrei Tarkowski, artık ülkesine dönmeyeceğini, ancak hangi ülkede kalmak istediğine henüz karar vermediğini açıklıyor, 20 yıllık sinemacılık hayatında altı büyük film gerçekleştirebildiğini, ülkesini, dilediği biçimde çalışma imkânlarına erişemediği için terkettiğini belirtiyordu.

Sinemaya, görüntü, müzik, kurgu, resim, happening sanatları yanı sıra, derin bir edebiyat ve felsefe birikimi getiren Batılı yazar-yönetmen Fellini, Bergman, Herzog, Fassbinder, Bunuel, Saura, Bill Daugless’la karşılaştırıldığında, Tarkowski’nin yalnız kendi birikimini değil, bütün Rus fikir ve sanatının birikimini sinemaya aktarışı sözkonusu.

Le Monde gazetesinde yayınlanan bir konuşmasında, hem sosyalist ve hem de kapitalist sistemi reddettiğini, her iki düzene de filmin şiiriyle karşı çıktığını söyleyen Tarkowski, şu alâkaya değer tesbiti de getiriyordu:

— «Neşeli insanlar beni yanıltır, onlara hiç, tahammülüm yok… Ancak hiçbir pürüzü olmayan ruhlar neşeli olabilir; çocuklar veya çok yaşlılar… Ama neşeli insanlar hiç de bu nitelikte değil!.. Kanaatimce neş’e, insanın ancak çevresini ve içinde yaşadığımız şartları kavrayamamasından kaynaklanıyor.»

Ve «nostalghia – eskiye hasret» mevzuunda da şunu söylüyor:

— «Nostalghia, yalnızca memleket hasreti değil… Rusça’da nostalghia bir hastalık, öldürücü bir hastalık anlamına gelir; Andrei, ülkesinden uzak, bu hastalığa tutulmuştur… Giderilmesi imkânsız bir hasretin hastasıdır… Neyi özler? Gerçeği, gerçek hayatı özler.»

Kasım 1983’te, gazeteci ve psikiyatrist İrena Brezna, Tarkowski ile Londra’da bir sohbet yapmayı başarmış!.. Bu mülakattan parçalar:

Brezna — Filmlerinizi ruhumun derinliğinde duyuyorum; hadiselere bakışınız da bana yabancı değil… Ancak, kadın olarak filmlerinizde kendimi göremiyorum. Eserlerinizde kadın klâsik bir rol oynuyor, siz yalnız erkeğin dünyasını yansıtıyorsunuz; ve erkeğin bakış açısından, kadın sadece bilmece… Seven, erkeğini anlayan ve bütün varoluşu ancak erkekle ilişkisinde beliren bir kadın var filmlerinizde.

Tarkowski — Bu mevzuyu hiç düşünmedim; «kadının iç dünyasını» demek istiyorum… Kadına, kendine has bir iç dünya sunmak çok güç, bunu yapmak da istemiyorum. Kadının bir iç dünyası var; ama kanaatimce kadının iç dünyası, birlikte yaşadığı erkeğe sıkı sıkıya bağlı. Bence, kadının yalnız olması hiç de tabiî bir durum değil…

***

Tarkowski — Birlikte yaşadığınız erkekten, hayatını sizinkine bağımlı kılmasını mı istiyorsunuz?

Brezna — Hiç de değil!.. Ben kendi dünyamı yaşayayım, erkek kendi dünyasını yaşasın!

Tarkowski — Bu mümkün değil; çünkü kadın ve erkek kendi dünyalarını yaşarlarsa, onları bağlayan hiçbir şey kalmaz… Kadın ve erkeğin iç dünyalarının müşterek bir dünya oluşturmaları gerekir; eğer bu olmazsa, kadın ve erkeğin beraberliği mutsuz, uyumsuz ve giderek ölmeye mahkûmdur… Bir kadının erkeğini değiştirmesi bana çok garip geliyor; önemli olan onun kaç erkeğin karısı olması değil, önemli olan bir ilke… Kadın, bu ilişkileri ve bu evlilikleri bir hastalık gibi çeker; yani, kadın bir hastalığa tutuluyor, sonra diğerine, sonra yine bir diğerine… Sevgi öylesine bütün bir duygudur ki, bir kere daha tekrarlanması imkânsızdır; ne durumda olursa olsun imkânsızdır… Kadın bu duyguyu tekrarlayabiliyorsa, o zaman sevgi onun için mânâsız demektir.

Brezna — Kadının tâbiatını bildiğiniz kanaatinde misiniz?

Tarkowski — Bu mevzuda bir düşüncem var, tıpkı sizin gibi!

Brezna — Ama ben kadın olarak kendimi derinliğimden tanıyabiliyorum…

Tarkowski — İnsanın hükme varabileceği en zor vakıa kendisidir… Kendi dünyasını koruyabilme çabası gösteren kadınlara şaşıyorum; bence kadın olmanın mânâsı, kadınca sevginin kabiliyeti ve onun fedakârlığında yatar… Kadının büyüklüğü de bu; ve böyle kadınlara saygı duyuyorum… Böyle kadınlar da tanıyorum.

Brezna — Söyleyecek söz bulamıyorum… Size göre kadının, varoluşu ancak erkeğe olan sevgisinde mânâ kazanıyor…

Tarkowski — Böyle birşey söyledim mi? Yalnızca kadın erkek ilişkisinden sözettik. Henüz bir durumu açıklığa kavuşturamadım; siz beni saldırganlıkla suçluyorsunuz!

Brezna — Yeterince söylediniz, bunu siz de biliyorsunuz!

Tarkowski — Evet, ya vardır, veya yoktur; ve sevgi olmazsa, hiçbir şey olmuyor demektir… İnsan yavaş yavaş ölüme gidiyor demektir… Ben yalnız kendi düşüncemi aktarıyorum… Tabiî herkesin kendi dünyasını yaşadığı, ilişkilerin soğuklaştığı ve bencilleştiği durumlar var. Belki böylesi durumlar daha kolay, böylesi ilişkiler daha az sakıncalı; ve feminizm akımı da bu doğrultuda. Gerçekten de bu ve benzeri mevzularda tartıştığım kadınların hepsi, kadın olmanın olağanüstülüğünü kavramamışlar. Her zaman şaşırttı bu durum beni; çünkü kadının iç dünyası, erkeğin iç dünyasından çok başka… Bence, bu özelliğinden dolayı erkeğe bağımlı olmadan yaşayamaz; erkeksiz yaşamaya başladığında, hususi hayatını yitirir. Toplumda dilediği yere gelebilir, bir erkeğin işini de üstlenebilir; ama bunlar onu kadınca kılmaya yeter mi? Hiçbir zaman yetmez… Feministlerin neyi amaçladıklarını biliyorum; artık mesuliyetlerini istemiyorlar… Her zaman ezildiklerini ve eşit haklar kullanarak bu durumdan kurtulacaklarını sanıyorlar. Kavrayamadıkları durum şu: İnsan, kadın veya erkek, gerçekten yürekten bağımsız olmak istiyorsa, zaten bağımsızdır, hürdür… Hürlüğü kendisi seçtiği için hürdür; hürriyetçi bir ülkede yaşadığı için değil… Ferdin hürriyeti, ülkesinin hürriyetçi oluşuna değil, kendi seçimine bağlıdır… Kadının uzun bir süre dünya politikasının önemli hadiselerinden dışlandığı şüphesiz; bu tabiî ki haksız bir durum… Ama günün birinde kadın, bütün içtimaî hayata katıldığında ne olacak? Bunu bilemiyorum… Ama bana öyle geliyor ki, kadın o durumda kendi dilediği yeri bulamayacak.

***

Tarkowski — Şimdiye kadar süren kadın-erkek ilişkileri dışında yeni ilişkiler olamaz ki… Çünkü dünyamız iki cinsiyetli; istesek de istemesek de… Belki herhangi bir gezegende tek cinsiyetli veya beş cinsiyetli bir dünya varolabilir ve böylesi bir durum o gezegenin varlığının sürdürülmesi için zorunludur. Böyle bir gezegende hem bedence ve hem de hissi için beş varlığa ihtiyaç vardır; ama yeryüzünde iki varlığa ihtiyaç var.. Her zaman bu durum unutuluyor… Neden bu gerçek unutuluyor, bilmiyorum… Haktan, durumdan, bağımsızlıktan söz ediyoruz, ama kadının kadın, erkeğin erkek olduğundan hiç söz etmiyoruz.

Brezna — Bir ân için düşünün, kendinizi bir kadının yerine koyun… Yüzyıllardır hep başkaları için varolmaya şartlandırılmışsınız; büyük bir yük değil mi?

Tarkowski — Erkek olarak ayakta kalabilmek de, kadın olarak ayakta kalabilmek kadar güç. Bütün mutsuzluk, bütün mesele başka yerden kaynaklanıyor, o da şu: Öyle bir toplumda yaşıyoruz ki, genel düşünce seviyesi çok yetersiz. Bugün gözümüzü yumup yarın uyanmayacağımızı da biliyoruz. Herhangi bir akıl hastası bir düğmeye basarsa, üç adet bombanın dünyamızdaki hayata son verebileceğini de biliyoruz. Bütün bu gerçeklerin şuurundayız ama, onları yine de unutuyoruz. Aklî ve mânevî ilgilerimiz o kadar maddî, varlığımızın esiri ki, hiçbir zaman aklımıza bile gelmemesi gereken meselelerle ilgileniyoruz… Bu kadar içtimâî problemin varlığı, ne kadar akılsızca davranmış olduğumuzun delilidir. Aklî ve mânevî açıdan doyum kazanmış bir kadın, hiçbir zaman erkeğin gölgesinde kaldığını veya onun esiri olduğunu dü-şünmez. Aynı şekilde, doyum sağlamış erkek de, kadını zorlamayı hiçbir zaman aklından geçirmez… Oysa siz, getirdiğiniz örneklerle beni böylesi cevaplara zorladınız. Bu tür meselelerin açıklanması bizi hiç de ilgilendirmemeli; çünkü bu meseleler, bizim akıldan yoksunluğumuzun belirtileri… Aklî zenginlikleri şaşılacak seviyelerde kadınlar da tanıdım; bu kadınlar bu meseleleri hiç büyütmez, aksine öylesi bir ruh zenginliğine sahiptirler ki, öylesi bir moral güçleri vardır ki, her erkek önlerinde diz çökmeye hazırdır… Ayrıca böyle kadınların önünde diz çökmek ayıp değil, bir şereftir… İşte mesele burada!.. İlişkileri açıklamaya çalışmak, kötü bir çıkış noktasıdır ve bu mevzuda çaba harcamak, hoşnutsuzluğumuzun belirtisidir, yoksa eşitlik aramanın değil; bu ikisi çok ayrı mevzular… Bence bugün kadın korkunç bir duruma sürüklenmiş; gerçekten seven kadın, bu tür sorular sormaz ve bunlar onu ilgilendirmez bile.

***

Brezna — Mesuller, dünyamıza hakim olan erkeklerin gücü… Kadının kadınca içgüdülerle hâkim olacağı bir dünya, belki de bu apokaliptik sonuca varmazdı. Böyle bir dünyada kadının mesuliyetini taşımayıp, kendisini sevgiye ve erkeğe adamasını nasıl düşünebiliyorsunuz? Erkeğin, kadının sıcak sevgisiyle gezegenimizi perişan etmesine seyirci mi kalsın?.

Tarkowski — Bu korkunç, korkunç bir varsayım… Ne demek istediğinizi anlıyorum; ama söylediklerinize şaşıyorum!.. Erkeğin dünyamız hakkında aynı kuşkuları taşımadığını mı sanıyorsunuz?.. Erkeğin bu dünyanın efendisi olduğunu sanıyorsanız, yanılıyorsunuz!..

Brezna — Ya kim?

Tarkowski — O.

Brezna — Nerede o?

Tarkowski, eliyle yukarıyı (Allah'ı kastediyor) gösteriyor.

Salih Mirzabeyoğlu, Şiir ve Sanat Hikemiyatı “Estetik ve Ahlâk” s.203-210

Kitabın önsözünden:

"Telegram: Zihin kontrolü... Bir bakıma Türkiye'de pratiği -teorisi de!- benimle meşhur olan bu iş, "ilim sınır tanımaz!" tesellisiyle Lüt kavmine parmak ısırtır melanete ve yardımcı unsurlarla insanı robotlaştırmaya davranmışken, diğer yönüyle "dünyada"da kıstırılmış fertler üzerindeki tecrübelerin sınırını aşamamıştır. Bu ikazdan sonra bildirmeyelim ki, gerek yaşamış kobay ve gerekse mevzuu alakadar eder buudları işaretlemek bakımından, galiba dünyada da ilk örneğim!

SATIN ALMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Elinizdeki eser, bir yönüyle eskilerin "istişhad" dedikleri "delil getirme ve şahid kılma" usulüyle felsefeden müsbet ilme ve şamanizmden İslam tasavvufuna kadar geniş bir sahaya kanat açarken, diğer yönüyle "hatırat" nevine dair olarak işlenmektedir."

Telegram ne demek?

Telegram, bilindiği üzere Salih Mirzabeyoğlu ile maruf bir tanım. Literatüre bu kelimenin girişi de 2003 senesinde Salih Mirzabeyoğlu tarafında kaleme alınan ve alt başlığı ‘Zihin Kontrolü’ olan Telegram adlı esere dayanıyor. Mirzabeyoğlu, Kartal F-Tipi Cezaevinde kaldığı hücresinde, kendisine ‘elektronik taciz’ yapan kişilerin, yaptıkları işi isimlendirirken ‘Telegram’ dediğini ifade ediyor. Yani bu tabir, ilk başta Telegramcılar tarafından kullanılıyor. Mirzabeyoğlu, kendisini sürekli taciz edenlerin kullandığı bu kelimeyi yakalayıp verimlendiriyor ve ‘Zihin Kontrolü’ genel başlığı altında sıralanan teknikler arasında -özellikle İngilizcede- muhtelif tâbirlerle anılan bu operasyonu böylelikle isimlendirerek deşifre ve teşhir ediyor.

Telegram işkencesi nedir?

Telegram, kabaca tarif etmek gerekirse, İngilizce literatürde ‘öldürücü olmayan elektromanyetik silâhlar’ arasında gösterilmekle beraber, yol açtığı tesirler bakımından ölümcül potansiyel taşıyan bir silah. Bu aslında bir zihin kontrol tekniği; fakat klasik telkin metodlarını aşan, hedeflenen kişinin hem zihnini okumaya yarayan ve hem de hedeflenen kişinin vücudunda ve duygularında telkini tesirli kılabilmek adına değişimler meydana getirebilen bir zihin kontrol tekniği. Bu zihin kontrol metodu başarılı olduğu takdirde hedef alınan kişi tarafından fark edilmesi mümkün olmayan, başarısız olduğunda ise Kumandan Salih Mirzabeyoğlu’nun anlattıklarından öğrendiğimiz kadarıyla insanlık tarihî boyunca geliştirilmiş en şiddetli işkence vasıtasına dönüşebilen, öldürücü bir silah aynı zamanda.

Neden Salih Mirzabeyoğlu hedefti?

Kumandan Salih Mirzabeyoğlu, bütün İslâm aleminde yankısını bulacak bir fikrin, bir fikriyâtın, yani Büyük Doğu’nun bayraktarlığını yapıyor ve bunu da kendisini müesses nizamın, dünya düzeninin yedeğine sokarak değil, mevcut dünya düzeninin yerine alternatif ve yaşanmaya değer bir dünya düzeni teklif ederek yapıyor. Kumandan Salih Mirzabeyoğlu’nun 1991’de gözaltında maruz kaldığı fizikî işkence ve tutuklanmasının da, 1998 senesinde tutuklanmasının da, 2000 senesinde Metris Cezaevinde Noel Baba operasyonuna maruz kalmasının da, bu operasyondan sonra Kartal F-Tipi Cezaevine sevk edilmesiyle beraber başlayan Telegram işkencesinin de, 2014 senesinde yeniden yargılanma gerekçesiyle tahliye edilmesinden sonra bu işkencenin dışarıda devam ettirilmesinin de arkasında hep bu aynı sebeb vardı. İslam’ı yeni şartlara tatbik edecek bir vasıta sistem geliştirdiği, mevcut olanın yerine yeni bir dünya düzeni teklif ettiği için bu işkenceye maruz bırakıldı.

Müslümanların yıkıcı bir sele dönüşme ihtimali

Üstad Necip Fazıl’ın Büyük Doğu ile başlattığı ve Kumandan Salih Mirzabeyoğlu’nun meydan yerinde kavgasına soyunduğu İslâm İhtilâli ve İnkılabı’nı inkıtaa uğratmak için siyonist ve emperyalistler ile onların içimizdeki kuyrukçuları sürekli olarak Müslüman milletimizin bu akışta demetlenmesine mâni olmak üzere tahliye kanalları açtılar. Müslümanların kendi düzenleri içinde yaşaması değil de, mevcut dünya düzenine entegre edilerek yaşaması yönünde hareket eden statükocu “İslâmî” hareketleri hem içeriden ve hem de dışarıdan maddî manevî destekleyerek, “her şeye sahtesinin musallat olması” ölçüsünü bir strateji hâline getirip, tüm dünya Müslümanlarının karargâhı konumundaki Anadolu’da İslâmî bir düzenin tesis edilmesine bugüne kadar mâni oldular. Bilhassa etkileyici konumunda olanlar da kendilerini bu risksiz ve bol mamalı stratejinin bir parçası hâline getirmekte bir beis görmediler. Müslüman Anadolu’da hakiki bir İslâm İhtilâli ve İnkılabı kadrosunun buluşmaması için açılan onlarca tahliye kanalından en kullanışlısı FETÖ oldu. 28 Şubat sürecine rağmen 1999 senesinin Kumandan Salih Mirzabeyoğlu tarafından “Kurtuluş Yılı” ilân edilmesi ve Kemalistlerin ellerindeki emniyet, yargı ve ordu üçlüsüne rağmen muvaffak olamayışları neticesinde FETÖ’nün işlevinde de değişikliğe gitmek zorunda kaldılar.

28 Şubat’a kadar birçok tahliye kanalı desteklenirken, 28 Şubat’tan sonra FETÖ’nün merkeze alınmasıyla birlikte diğer kanallar önemini kaybetti ve onlara olan desteği de geri çekmekte bir sakınca görmediler. FETÖ de istenildiği ölçüde büyümek için tabiî olarak alternatiflerini ortadan kaldırmak zorundaydı. İş bir noktadan sonra Büyük Doğu-İbda’ya tahliye kanalı açmaktan çıkmış, onun yerine Müslüman milleti İslami bir düzene değil de küfür düzenine akıtacak müstakil bir kanal inşasına dönmüştü. Bu esnada Ergenekon ve Balyoz operasyonları da laik, Kemalist, Batıcı diğer unsurların bu kanala taşınması için gerçekleştiriliyor, uşaklık noktasındaki görev değişimine direnen “yobaz” kuyrukçular bu yolla tasfiye ediliyorlardı.

Tam da Arap Baharı ile beraber İslam aleminin dizaynı işine girişilmiş ve adım adım Anadolu’yu da bu işin bir parçası ve lideri olarak FETÖ idaresinde sahneye sürmeye hazırlanırlarken, iktidar ile FETÖ arasında MİT Krizi ile beraber kopan kavga bir çuval incirlerini berbat etmeye yetti. 15 Temmuz’a kadar, Türkiye’de iktidarı alaşağı etmek, FETÖ’yü olması gereken konuma getirmek üzerinden bütün İslam alemini yeniden dizayn etme ve böylelikle global küfür düzenine entegre etme stratejilerini korudular; fakat 15 Temmuz’da, bizim de üstün gayretlerimizle film koptu.

Kumandan’ı işte bu sebeble şehid ettiler

15 Temmuz’da yalnız FETÖ’den olmadılar, 2000’den beri FETÖ’yü bu pozisyonda tek kılmak için onun dışındaki bütün tahliye kanallarını ister istemez iptal etmişlerdi. FETÖ’nün gerçek yüzü görülünce, bu sefer Anadolu ufkunda, İslâm İhtilali ve İnkılabına doğru hakiki bir akışta bütün Müslümanların buluşması, sel hâline dönüşmesi ve önüne çıkan herşeyi ezip geçmesi ihtimali belirdi ve bu müesses nizamın efendileri tarafından kabul edilemezdi. Hem zaten 2014 senesinin Kasım ayında, Kumandan Salih Mirzabeyoğlu’nun “Adalet Mutlak’a” başlıklı konferansına gösterilen teveccüh, bugüne kadar izledikleri bütün strateji ve taktiklerin aslında hiçbir işe yaramadığını da göstermemiş miydi?

Türkiye’de meşruiyet dairesinin merkezinde Üstad’dan sonra bu kez Kumandan tek başına kalınca, şartlar onlar için bu tehlikeli noktaya evrilince, aslında bir bakıma çaresizliklerinin de ifâdesi olacak şekilde, İslâm İhtilâli ve İnkılâbının önünü kesebilmek için ellerindeki son kurşunla, manyetik bir kurşunla, son bir can havliyle İbda Mimarı Salih Mirzabeyoğlu’nu hedef aldı ve şehid ettiler.

Dikkat ediyorsanız, FETÖ’den sonra ellerinde kullanabilecekleri Müslüman görünümlü bir aparat kalmadığı için, bugün Millet İttifakı falan gibi yollara tevessül edip, hiçbiri birbirine benzemez unsurlardan müteşekkil saçma sapan ittifaklar tesis edip, hiç olmazsa silinip gitmemek adına bu topraklarda tutunabilmeye çalışıyorlar.

Bu arada unutmadan, FETÖ devlete paralel değildi, çünkü aslında rejim zihniyetinin ta kendisiydi. O, aslında Büyük Doğu İbda’ya paraleldi. Her ne kadar Said-i Nursi’ye bağlılık iddiasında olsalar da, iş düzen kurmaya gelince, ellerinden gelen, kavramlarını eğip büküp kendilerine mâl etmeye çalıştıkları, ruhundan ve iddiasında arındırılmış, yalnız şekil planına mahkûm edilmiş bir Başyücelik Devleti tesis etmekti.

Daha kapsamlı bilgi için:

Beyne Elektromanyetik Kurşun: Telegram

Bakanlığın dağıttığı “özel tiyatro destekleri” bu yıl da tartışmalara konu olurken, +18’lik oyunlara devlet desteğinin sürdüğü ortaya çıktı. “Mehmet Akif” gibi yerli milli oyunlara sembolik oranda destek veren Kültür Bakanlığı yetkililerinin, Matei Visniec’in kaleme aldığı, “18 yaş ve üzeri katılımcımlar için uygundur” ibaresiyle sahnelenen “İlerleme” adlı tiyatro oyununa katkı sağladığı öğrenildi.

Eşcinsellik dahil her rezillik var

Çeksanat GKM tarafından sahnelenen oyunun “Savaş, kapitalizm, ırkçılık, cinsiyetçilik ve emperyalizm…” gibi konuları ele aldığı belirtildi.

Bu arada, şiddet, korku, cinsellik ve eşcinsellik gibi olumsuz örnek oluşturacak davranışlar içeren +18 ibareli bir oyunun “Kültür Bakanlığı Özel Tiyatro Destekleri”nden faydalanması, devlet “Türk aile ve toplum yapısına zarar veren oyunları desteklemeyi sürdürüyor” eleştirisini de beraberinde getirdi.

Paramız ahlaksızlığa akıyor

Öte yandan Akit, 19 Kasım 2023’te yayımlanan “Milletin parası ahlâksızlığa gitmesin” başlıklı haberinde, Kültür Bakanı ve Turizm Bakan Yardımcısı Batuhan Mumcu başkanlığında ve bakanlığa bağlı sanat kurumlarının Genel Müdürleri ve komisyon üyelerinin katılımıyla belirlenen “Kültür Bakanlığı Özel Tiyatro Destekleri”nin neredeyse tamamının Türk aile ve toplum yapısını parçalamaya yönelik oyunlara gittiğini duyurmuştu. Akit haberinde, ‘Tuvalet Fırçası’ adlı oyuna 179 bin lira, ‘Rakı Şişesinde Balık Olsam’ oyununa 159 bin lira, her türlü cinsel rezaletin sergilendiği ‘Striptiz hikayesi’ne ise 139 bin lira, Gezi finansörü Osman Kavala için ‘özgürlük’ diyen Genco Erkal’ın organizatörü olduğu AYSA prodüksiyona ise ‘Kürk Mantolu Madonna’ için 259 bin lira hibe aktarıldığı belgelemişti. Her fırsatta sanatta yer ve millilik vurgusu yapan Erdoğan’a rağmen tiyatroda bu tip ahlaksız oyunların desteklenmesi, işgüzar bürokratların vurdumduymazlığını bir kez daha gözler önüne serdi.

Yeni Akit

1975-1980 döneminin canlı tanığı tarafından ve akademik disiplinle kaleme alınan söz konusu eserin dört bölümünde, Gölge ve Akıncı Güç dergileri ve hareketi ayrıntılı bir şekilde inceleniyor, hem belgeler hem de dönemin canlı tanıklıklarına başvuruluyor. Son bölümünde ise Gölge ve Akıncı Güçün devamı niteliğinde İbda fikriyatı ve Salih Mirzabeyoğlu ana hatlarıyla tanıtılıyor.

Bir anlamda hâtıra akıcılığına sahip olan bu eser aynı zamanda Cumhuriyet Dönemi İslâmcı Mücadele tarihine dair önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Esere dair ulusal basında çıkan haberlere aşağıdaki linklerden ulaşılabilir:

https://www.aksam.com.tr/kultur-sanat/kazim-albayrakin-yazdigi-okunasi-kitap-islami-hareketin-temelleri/haber-1437730

https://www.haber7.com/kitap/haber/3382215-kazim-albayrakin-yazdigi-okunasi-el-kitabi-islami-hareketin-temelleri

https://www.ensonhaber.com/kitap/kazim-albayrakin-yazdigi-okunasi-el-kitabi-islami-hareketin-temelleri

KİTABI SATIN ALMAK İÇİN TIKLAYINIZ!

İslâmcı hareketin aksiyona geçtiği, sol ve ülkücü kesimlere denk güç olmaya dair önemli adımlar attığı 1975-1980 dönemi detaylı muhasebe ediliyor ve değerlendirmeleri yapılıyor. Bunların akabinde bu döneme ışık tutması açısından Albayrak, Salih Mirzabeyoğlu ile olan hatıralarına da yer veriyor.

Beş bölümden oluşan eserin birinci bölümünde GÖLGE'nin çıkış ortamında memleketin ve gençliğin hâli tasvir ediliyor.

İkinci bölümde GÖLGE'nin çıkış sebebi ve onu çıkaran kadro tahlil ediliyor.

Üçüncü bölümde "GÖLGE'nin Etkisi" ele alınıyor ve bu vesile ile Yüksek İslâm Enstitüsü boykotları tafsilatlı olarak anlatılıyor. Fetullahçılar ile reformist-modernist idarecilerin boykotlara karşı oluşu misallendiriliyor.

Dördüncü bölümde "Akıncı Güç'ün Çıkışı ve Tesiri" başta Üstad'ın kabul ve takdirleri olmak üzere örgütlenme, eylem ve şehitler üzerinden hikâye ediliyor, "Salih Mirzabeyoğlu'nun Kaleminden Akıncı Güç" bahsine de yer veriliyor.

Beşinci ve son bölümde ise "Salih Mirzabeyoğlu ve İbda Fikriyatı" tanıtılıyor. Bu bölümde Mirzabeyoğlu'nun kısa bir biyografisi, eserlerinin tanıtımı, onun tasavvuf ve tarikat anlayışı, dil ve mâna toplayıcılığı, Büyük Doğu'ya nisbeti müstakil lerde inceleniyor ve onunla bazı hatıralara da yer veriliyor.

Bir anlamda hâtıra akıcılığına sahip olan bu eser aynı zamanda Cumhuriyet Dönemi İslâmcı Mücadele tarihine dair önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Yazar: Kazım Albayrak

Cilt Tipi: Karton kapak

Kağıt Cinsi: Holmen

Boyut: 13,5 x 21

Basım Tarihi: Aralık 2023

Sayfa Sayısı: 376

Dil: Türkçe

ISBN: 9786057183712

Sergi, İsrail’in saldırılarının ardından Gazze’de  savaşa tanık olan çocukların  duygularını, yaşadıkları travmalarını, acılarını, içindeki bulundukları zorlu koşulları, sanat aracılığıyla aktararak, uluslararası toplumda farkındalık yaratmayı amaçlıyor.

Sergi, Gazze’de 2008-2009 yıllarında gerçekleşen Dökme Kurşun Operasyonu sırasında annesinin roketle hedef alınarak şehit edilmesi ve ardından ailesinden 26 kişinin katledilmesine tanık olan 6 yaşındaki Gazzeli bir kız çocuğu olan Mona’nın çizdiği resimden hareketle gazeteci Abdullah Aytekin tarafından başlatılan resim projesini içeriyor.

Sergide, Aytekin tarafından toplanarak bugüne kadar muhafaza edilen ve bir kısmı daha sonra yaşanan saldırılarda hayatını kaybeden Gazzeli çocukların çizdiği 266 eserin arasından bir seçki yer alıyor.

Sergide İsrail’in son saldırılarının ardından saldırılarda hayatını kaybeden gazeteciler ve doktorlar için de özel bir bölüm ziyaretçilerin dikkatine sunuyor.

Toplam 1350 metrekarelik bir alana kurulan sergi , Gazzeli çocukların resimlerinden oluşan fiziksel enstalasyonlar ile yine resimlerin orijinallerinin aktarıldığı dijital gösterim bölümlerinden oluşuyor.

Bir diğer bölümde ise İsrail’in son saldırılarının ardından şehit olan çocukların eşyaları, savaşı ve yıkımı tasvir eden moloz yığınları sergileniyor.

Kitabın önsözünden...

İslâmî anlayışın yok olmaya yüz tuttuğu son birkaç yüzyıldır ülkemizde kadına ve özellikle kadın olma yolunda ilerlemek isteyen, düşünen, araştıran, fert ve toplum meselelerinin hallinde sorumluluk üstlenmek isteyen kızlarımıza karşı anne, baba ve ailedeki diğer erkekler tarafından kontrolsüz, adaletsiz ve vicdanî mefhumlardan yoksun davranışlar peydah oldu. Kızlarımız manası boşaltılmış ve asıl gayeden yoksun geleneklerle kolaya kaçılarak içine hapsedilmemelidir. Okumalı, anlamalı, kadında derinleşmeli, gerekirse akademik anlamda da üst düzey faaliyetler yürütebilmeli, dünya meselelerine kafa yormalı, idealist Müslümanlar olarak kendilerindeki yetenekleri keşfetmeli ve vazife şuuru edinerek bilhassa anne olma ve yuvalarını salim bir şekilde kurma yolunda engellenmemelidir. Yepyeni bir anlayışla, hadiselerin ve zamanın şuurunda olarak kadına yakışır biçimde yaşamayı öğrenmelidir. İçinde bulunduğumuz çağı dikkatli bir şekilde okuyabildiğimizde bütün bunların kaçınılmaz bir gereklilik olduğunu fark edeceğiz. Kızlarımızı vicdanî hassasiyetleri gözeterek fark etme, tanıma, anlama ve dünya gerçeklerine hazır hâle getirme mecburiyetindeyiz. Onlara güya kadın olmayı telkin ederken, içlerindeki kadından mahrum etmemeliyiz. İslâm'ın temel kuralları ve ölçüleri zaten açıktır. Topluma kasıtlı bir şekilde yansıtılan birtakım güvensiz ve şüpheci tavırlar, onlara olan sevgimiz önünde engel olmamalıdır. En azından bu hususlara riayet ederek özellikle evlatlar arasındaki adaleti sağlamak suretiyle aksi ihtimalleri azaltabiliriz.

SATIN ALMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Kızlarımızı dikkatle ve gerçekten anlamaya çalışarak dinlemeli ve düşüncelerini "doğru düşünce" etrafında toplamalıyız. Bunun için de işin doğrusunu aktarma anlamında üzerlerinde ciddi bir fikri tesir oluşturmalıyız. Bu da demek oluyor ki her an ve her saniye değişen zaman, eşya ve hadiseler karşısında anne ve baba her daim kendisini geliştirerek yeni kalabilmelidir. Gençlerin özellikle içinde bulunduğumuz buhran çağında, heyecanlarını üretebilmesi için gerekli olan en önemli husus, artık yeni şeyler duymak ve söylemek istiyor olmalarıdır. Pek tabiî ferdî olarak bu toplum yükünün üstesinden nasıl geleceğiz, toplum anlayışını ve nizamı nasıl değiştireceğiz buna dünya çapında bir fikir etrafında ayrıca değinmeliyiz. Gayemiz, aile olabilme üzerinden yepyeni bir toplum inşa edebilmek... Kızlarımız da toplumda adaletsizliği, ahlâksızlığı ve ne kadar vicdanî sorun varsa halledici görevi üstlenecek olan hakiki erkeği yetiştirme konusunda kendi içine kapatılmadan uzmanlaşmalıdır. Bir erkek çocuğun öğrenmesi gereken ne varsa kız çocuğunun hem erkek hem de kadın adına öğrenmesi gereken şeyler vardır. Kadının yoğun duygu yönünün zaaflarını görmek elbette kolaydır. Fakat bu fıtri özelliğin kıymetli yönlerini de yok sayamayız. Öncelikle kadının kendisinde gizlediği hazineyi açığa çıkartacak olan erkeğin kendisine gelmesi gerekiyor. Bu da bize gerekli olan yani kadındaki duygu ifadesinin yerli yerine oturtulmasıdır. Yani kadındaki kadını anlamanın ve kurtarmanın yolu aynı zamanda yeni bir toplumun doğması ve inşa edilmesi demektir.

Kadının "erkeklik" üzerinde de ilim sahibi olması sağlanmalıdır. Bu durumu şuurlu bir şekilde işlemeyince kadının erkekleştiğini görürüz. İş öyle boyutlardaki, toplumda anne dediğimiz kutsal şubenin aynı zamanda bir kadın olduğunu unutmuş vaziyetteyiz. Bunu erkekler olarak kendi annelerimize bakışımız ve onlara karşı tavırlarımızda görebiliriz. Onları annelerimiz olmanın yanında birer kadın olarak izlemiyor ve işlemiyoruz. Erkeğin, kadın hakkında bilmesi gereken en önemli değer şu ki; kadındaki kadın asla ölmemeli... Ve kadındaki kadını kurtaracak olan da erkekten başkası değildir.

Sahte duygu istismarcısı ve ucuz romantiklerden olmama adına bu eser, kadından daha çok aslıyla erkeğe yazılmıştır.

Faruk Hanoğlu