Çıkan yangına itfaiye ekipleri müdahale etti.

Gazze'de son 48 saatte 16 şehit!

Batı Şeria'da Yahudilerin işgal girişimleri sürerken öte yandan İsrail'in Gazze yönelik saldırıları sürüyor. Gazze'deki Sağlık Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze'ye düzenlediği saldırılarda yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Ateşkese rağmen İsrail saldırılarının sürdüğü Gazze'de son 48 saatte hastanelere 16 kişinin naaşı ile 68 yaralının getirildiği belirtildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 1643 kişinin şehit olduğu, 5 bin 964 kişinin yaralandığı; aynı dönemde enkaz altından 850 kişinin cenazesinin çıkarıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının ise 74 bin 695'e, yaralı sayısının 176 bin 93'e yükseldiği bildirildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hala binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

AA, Star Haber

Gürcistan'ın Türkiye sınırında yer alan Ahıska, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Edirne Antlaşması'yla Rusya'ya bırakıldı. Ahıska Türklerine Çarlık Rusya'sı döneminde uygulanan baskı ve zulümler, Sovyetler Birliği (SSCB) döneminde de devam etti. Türk ve Müslüman kimlikleriyle Gürcistan'da yaşamak, Ahıska Türkleri için giderek zorlaştı. Özellikle Stalin döneminde baskılar daha da arttı. Ahıska Türklerinin önde gelen aydınları çeşitli gerekçelerle tutuklandı, öldürüldü veya sürgüne gönderildi. Türklerin soyadları değiştirildi, Ahıska ve çevresine "sınır güvenliği" gerekçesiyle binlerce asker yerleştirildi.

İnşa ettikleri demir yolu sürgünlerinin yolu oldu

İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla yaklaşık 40 bin Ahıska Türkü, Alman ordusuna karşı savaşmak üzere Sovyet ordusuna alındı. Geride kalan kadınlar, yaşlılar ve çocuklar ise demir yolu inşaatında çalıştırıldı. Ancak inşasında emek verdikleri bu demir yolunun, kendilerini ana vatanlarından koparacak sürgünün güzergâhı olacağından habersizdiler. Stalin yönetimi, Sovyet ordusunda savaşan Ahıska Türklerinin aileleri hakkında da sürgün kararı aldı.

Bir kış gecesi binlerce insan evinden koparıldı

14 Kasım 1944 gecesi Ahıska Türklerinin kapıları Sovyet askerleri tarafından çalındı. "Evlerinizi hemen boşaltın. Yanınıza üç günlük yiyecek alın. Hazırlanmak için iki saatiniz var." emriyle 200'den fazla köy ve kasabada yaşayan binlerce insan, doğup büyüdükleri topraklardan zorla çıkarıldı. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar, yanlarına yeterli yiyecek ve eşya almalarına izin verilmeden yük ve hayvan vagonlarına dolduruldu. Kardeş kardeşten, anne evladından ayrıldı. Aileler farklı köylere ve bölgelere dağıtıldı.

86 bin Türk yokluğa sürüldü

Yaklaşık 86 bin Ahıska Türkü, Orta Asya'nın çeşitli bölgelerine sürgün edildi. İnsanların üst üste bindirildiği, ısıtma ve sağlık imkânlarından mahrum vagonlardaki yolculuk haftalarca sürdü. Aktarılan rakamlara göre yaklaşık 17 bin Ahıska Türkü, yolculuk sırasında açlık, soğuk ve hastalıklar nedeniyle vefat etti. Hayatta kalanlar Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a yerleştirildi. Sürgün edildikleri bölgelerde de açlık, salgın hastalıklar ve ağır hayat şartlarıyla mücadele etmek zorunda kaldılar. Çeşitli tarihî kaynaklarda, sürgün sonrasında 30 bin Ahıskalının daha vefat ettiği belirtiliyor.

Şehirlere yerleşmeleri yasaklandı

Sovyet yönetimi, sürgün edilen Ahıska Türklerini ağır çalışma şartlarına mahkûm etti. Kadın, yaşlı ve çocuk ayrımı yapılmadan insanlar çeşitli işlerde çalıştırıldı. Ahıska Türklerinin şehirlere yerleşmeleri ve bulundukları bölgelerden izinsiz ayrılmaları yasaklandı. Bu kuralları ihlal edenler, 25 yıla kadar ağır çalışma cezası ve yeniden sürgün tehdidiyle karşı karşıya bırakıldı.

Asıl amaç Karadeniz çevresini Türklerden temizlemekti

Stalin yönetimi, Ahıska Türklerinin sürgün edilmesini İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'yla iş birliği yaptıkları iddiasıyla gerekçelendirdi. Ancak Ahıska Türklerinin önemli bir bölümü o sırada Sovyet ordusunda Almanlara karşı savaşıyordu. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından erişime açılan belgeler, sürgün politikasının sınır bölgelerindeki Türk nüfusunun uzaklaştırılması hedefiyle bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Kırım Türkleri ve diğer topluluklara yönelik sürgünlerle birlikte değerlendirildiğinde, bu uygulamalar Stalin yönetiminin Karadeniz çevresindeki demografik yapıyı değiştirme politikasının bir parçasıydı.

82 yıldır dinmeyen vatan hasreti

14 Kasım 1944'te başlayan büyük sürgünün üzerinden bugün tam 82 yıl geçti. Ancak Ahıska Türklerinin yaşadığı acılar, nesilden nesile aktarılan hatıralarla yaşamaya devam ediyor. Bugün yaklaşık 550-600 bin Ahıska Türkünün dünyanın farklı ülkelerinde yaşadığı tahmin ediliyor. Türkiye, Kazakistan, Azerbaycan, Rusya, Özbekistan, Kırgızistan, Ukrayna ve ABD, Ahıska Türklerinin yaşadığı başlıca ülkeler arasında bulunuyor.

Ana vatanları Ahıska'ya dönebilenlerin sayısı ise oldukça sınırlı. Sürgün edilen ailelerin torunları, aradan geçen 82 yıla rağmen ata topraklarına kavuşma ümidini sürdürüyor. 14 Kasım 1944, yalnızca bir sürgünün değil, bir milletin toprağından, yuvasından ve tarihî hafızasından koparılmak istendiği büyük bir zulmün tarihi olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Kaynak: TRT Haber

“Ne öldürüyorlar ne de serbest bırakıyorlar”

Gazze'deki Kemal Advan Hastanesi'nin müdürü olan Doktor Husam Ebu Safiye'nin İsrail hapishanesinde ağır şartlar altında tutulduğunu söyleyen Sağlam, Filistinli doktorun aç ve susuz bırakıldığını, ilaçlarına erişiminin engellendiğini ve işkenceye maruz kaldığını ifade etti. Sağlam, Ebu Safiye'nin kaburgalarının çekiçle kırıldığını ve üzerine hayvanlar salındığını ileri sürerek, “Sanki hayatı askıda gibi. Ne öldürüyorlar ne de serbest bırakıyorlar.” dedi.

İsrailli Bakan Itamar Ben-Gvir'in Ebu Safiye'nin tutukluluk süresini altı ay daha uzattığını belirten Sağlam, gerçekleştirdiği eylemin doktorun içinde bulunduğu durumu sembolik olarak anlatmayı amaçladığını söyledi.

Gazze'deki sel felaketine ve yardım engellerine dikkat çekti

Gazze'de yaşanan sel felaketinin de eylemin gerekçelerinden biri olduğunu belirten Sağlam, 71 çadırın zarar gördüğünü, çocukların soğuk ve yağış altında büyük sıkıntılar yaşadığını ifade etti. Annelerin feryadına ve bebeklerin içinde bulunduğu ağır şartlara dikkat çekmek istediğini söyleyen Sağlam, İsrail'in Gazze'ye yönelik ablukasının insani krizi derinleştirdiğini vurguladı.

Gazze'ye konteyner, ilaç ve temel ihtiyaç malzemelerinin girişinin engellendiğini dile getiren Sağlam, sivillere ulaştırılması gereken yardımların bölgeye sokulmadığını belirtti.

“Gazze elbet özgür olacak”

Eyleminin amacının Filistin halkının yaşadığı sıkıntılara karşı farkındalık oluşturmak olduğunu ifade eden Sağlam, “Gazze elbet özgür olacak ama bizim de buna katkı sağlamamız lazım. Bizim de Gazze'nin serbest olması için elimizden geleni yapmamız lazım.” dedi.

Sağlam, vinçten sarkarak gerçekleştirdiği sanat eylemiyle hem Doktor Husam Ebu Safiye'nin belirsizlik içindeki hayatını hem de Gazze halkının maruz kaldığı ağır şartları kamuoyunun gündemine taşımak istediğini belirtti.

Kaynaklar: Anadolu Ajansı, DHA ve gdh.

Betül Sayan Kaya'ya destek verdi

Cevheri, açıklamasında Betül Sayan Kaya hakkında da konuştu. Kaya'ya yönelik destek ifadeleri kullanan Cevheri, “Fatma Hanım değerli bir insandır” dedi.

Eski bakan fon soruşturmasından tutuklanmıştı

Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen fon soruşturması kapsamında 5 Kasım'da tutuklandı. Kaya hakkında Sermaye Piyasası Kanunu'na muhalefet ve suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlamaları bulunuyor.

Anadolu Ajansı

“İnşallah”, “elhamdülillah”, “iftar” ve “sahur” gibi ümmetin ortak hafızasını ve inanç birliğini temsil eden kavramların kullanımından vazgeçilmesi çağrısı yapan Tokayev yönetimi, dilsel hassasiyet maskesi altında doğrudan İslam’ın izlerini toplumdan silmeye çalışıyor.

Bugün içinde bulunduğumuz tablo, birkaç neslin alışkanlık değişimiyle açıklanabilecek basit bir seyir değildir; köküne kadar ideolojik bir çözülmenin sonucudur. Doğum oranlarının tarihte görülmemiş seviyelere düşmesi, sadece ekonomik şartların ağırlığıyla izah edilemez. Kadın ve erkeğin fıtrî rollerinden koparıldığı, ailenin merkezinin dağıtıldığı bir toplumda nüfusun çökmesi kaçınılmazdır. Nitekim bugün devlet dahi, uzun yıllar boyunca göz ardı ettiği bu gidişatın artık sürdürülemez bir noktaya geldiğini görmek zorunda kalmıştır. Alarm zilleri çalıyor; raporlar, projeksiyonlar ve resmî açıklamalar bunu açıkça ortaya koyuyor.

Ancak meselenin en acı tarafı, devletin hâlâ çelişkili ve dağınık bir akıl yürütmesiyle süreci ele almaya çalışmasıdır. Bir yandan toplumu köklü şekilde dönüştüren Batıcı hayat tarzı bütün kurum ve politikalarla desteklenmeye devam edilirken, diğer yandan bu yaşam tarzının doğurduğu sonuçlar karşısında panik halinde çözüm arayışına giriliyor. Yani devlet, aynı anda hem özgürlükçü laik birey ideolojisini sürdürmek istiyor hem de o ideolojinin reddettiği aile düzeninden güçlü sosyolojik sonuçlar bekliyor.

Bu, aklın parçalanmasıdır. Bir ucu aileyi tamamen ferdin tercihine bırakan, diğer ucu aileyi yeniden diriltmeye çalışan iki zıt yaklaşımın aynı politikada yan yana tutulmaya çalışılması, adeta çok merkezli bir zihnî kaos üretmektedir. Bir tarafta "herkes nasıl yaşamak istiyorsa öyle yaşasın" denirken, öte tarafta "o yaşam biçiminin doğurduğu çöküşü durdurmak için aileyi güçlendirelim" deniyor. Bu çelişki, yalnızca başarısız politikalar doğurmaz; toplumda da güvensizlik ve belirsizlik üretir."

Yazının tamamı için TIKLAYINIZ

İrlanda’nın başkenti Dublin’de gayriresmi AB Liderler Zirvesi düzenlendi. Zirvenin ardından von der Leyen ile AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, İrlanda Başbakanı Micheal Martin’le birlikte ortak basın toplantısı yaptı.

Liderler, Mistral Üst Yöneticisi (CEO) Arthur Mensch ve Nobel ödüllü Geoffrey Hinton ile yapay zekanın fırsatlarını ve risklerini görüştü. Von der Leyen, bu teknolojinin gelecek on yılları şekillendireceğini belirtti.

Von der Leyen, "Her nesil, önümüzdeki on yılları şekillendiren teknolojik bir dönüm noktasıyla karşı karşıya kalır. Bizim neslimiz için bu dönüm noktası yapay zekadır. Avrupa'nın bu konuda doğru adımları atması şart." dedi.

Avrupa’nın dünya çapında sanayi kuruluşları, köklü bir üretim geleneği, güçlü bilimsel uzmanlığı ve büyük miktarda değerli sanayi verisi var. Von der Leyen’e göre bu güçlü yönler küresel liderliğe dönüştürülmeli.

Önceliklerinin yapay zekanın hızla ve yaygın biçimde kullanılması, teknolojik kapasite ve bağımsızlığın güçlendirilmesi ve güven oluşturacak açık kuralların belirlenmesi olduğunu söyledi. AB’de işletmelerin ortalama yüzde 37’sinin yapay zeka kullandığını anlatan von der Leyen, yapay zekayı "ekrandan gerçek dünyaya taşımak" istediklerini ifade etti.

Yapay zekanın en fazla değer ve etki oluşturabileceği sektörlere odaklandıklarını da sözlerine ekledi. Somut adımlar içeren çalışmanın ilk bölümü iki hafta içinde açıklanacak.

Gigafabrikalar için 30 milyar avro

Avrupa büyük ölçekli hesaplama kapasitesine ihtiyaç duyuyor. Araştırmacılar ve girişimler, Avrupa genelindeki 19 yapay zeka fabrikası üzerinden süper bilgisayar altyapısına erişebiliyor. Von der Leyen, bu altyapıyı yapay zeka gigafabrikalarıyla genişlettiklerini söyledi.

Von der Leyen, "Halihazırda planlama aşamasında olan 7 adet yapay zeka gigafabrikası bulunuyor ve bu tesisler için yaklaşık 30 milyar avroluk bir kaynak harekete geçirebiliriz." diye konuştu.

Daha fazla işlem kapasitesi, Avrupa’nın yapay zeka modellerini geliştirmesinde kilit öneme sahip. Von der Leyen, şu ifadeleri kullandı:

"Yapay zeka konusunda bahsettiğim hedefler devasa yatırımlar gerektiriyor. Tahminlerimize göre en az 500 milyar avroluk bir yatırıma ihtiyaç var."

Avrupa, ABD’den daha fazla teknoloji girişimi kuruyor. Ancak çok sayıda şirket büyümek için gerekli desteği bulamıyor. Bu nedenle Scaleup Europe Fonu’nu kurduklarını aktaran von der Leyen, çiplere, hesaplama kapasitesine ve en ileri yapay zeka modellerine yönelik büyük yatırımlardaki açığın giderilmesi gerektiğini söyledi. Tasarruf ve Yatırım Birliği’nin tamamlanması ile özel yatırımların çekilmesi de bu açığın kapatılması için önem taşıyor.

AB’nin bir sonraki uzun vadeli bütçesi de bu hedefi yansıtmalı. Liderlerde teknolojik bağımsızlığın finansmanı konusunda ortak bir irade gördüğünü belirten von der Leyen, bir sonraki toplantıda iddialı bir teklif sunacağını bildirdi.

Yapay zekada güven vurgusu

Costa, liderlerin yapay zeka konusunda ilk kapsamlı görüşmelerini yaptığını söyledi. Yapay zekayı çağın en önemli teknolojisi olarak niteleyen Costa, Avrupa’nın bundan üretkenlik artışından kamu hizmetlerinin iyileştirilmesine kadar çeşitli alanlarda yararlanması gerektiğini kaydetti. Risklerin de etkin şekilde yönetilmesi şart.

Costa’ya göre Avrupa, stratejik özerkliği sağlamak için yapay zeka değer zincirinin kritik alanlarında öncü ve bağımsız bir aktör olmalı. Kendi rekabetçi modellerini geliştirmek için kamu ve özel sektör yatırımlarını harekete geçirmesi gerekiyor. Küresel rakiplere yetişmek için ise önemli ilave finansman lazım. AB’nin gelecek uzun vadeli bütçesi ile yeni Avrupa Rekabetçilik Fonu bu noktada belirleyici rol oynayacak.

Costa, kıtanın yapay zekada dışa bağımlılığı azaltmasının ve uygun fiyatlı temiz enerjiye erişmesinin de önemli olduğunu söyledi. Risklerin yönetilmesine yönelik açık denetim mekanizmalarını toplumun güveni için ön koşul olarak tanımlayan Costa, "Güven olmadan yapay zeka stratejisi başarılı olamaz." dedi.

Costa, "Yapay zekayı güvenli ve insan odaklı hale getirmek için küresel standartların ve sorumlu bir küresel yönetim çerçevesinin oluşturulmasına katkıda bulunmalıyız" ifadelerini kullandı. AB’nin yapay zeka yönetişimindeki deneyimini küresel standartları şekillendirmek için kullanabileceğini söyleyen Costa, Birliğin G7, G20 ve Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki tartışmalarda etkin olması gerektiğini vurguladı.

Yapay zekanın iş gücü piyasasına ve Avrupa’nın sosyal modelinin sürdürülebilirliğine etkileri de değerlendirilmeli. Costa, konunun 5 Şubat’taki AB Liderler Zirvesi’nde yeniden görüşüleceğini ekledi.

Politico’nun diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre Avrupa Birliği, Rusya ile gelecekte yürütülecek barış görüşmelerine katılacak müzakere heyetinin bileşimini resmen onayladı. İrlanda’nın başkenti Dublin’de 13 Kasım Cuma günü düzenlenen AB Liderler Zirvesi’nde alınan karar doğrultusunda heyette Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Polonya’dan oluşan beş ülkenin yanı sıra Avrupa Komisyonu ile AB Konseyi temsilcileri yer alacak. Üye ülkelerin teknik düzeydeki görüşmelere millî güvenlik danışmanları aracılığıyla katılması öngörülüyor.

Dublin’de haftalar süren çekişme son buldu

Dublin’deki zirveden çıkan karar, Ukrayna krizinin çözümüne dair masada Avrupa’yı kimin temsil edeceği hususunda birlik içinde haftalardır süren derin ayrılıkların ardından geldi. Vaşington yönetiminin Avrupa başkentlerini devre dışı bırakarak Moskova ile doğrudan temas kurması, Brüksel ve diğer Avrupa merkezlerinde ciddi bir dışlanmışlık endişesine sebebiyet vermişti. Kimi ülkeler AB kurumlarının doğrudan yetkilendirilmesini savunurken, büyük başkentler sürecin kendi denetimlerinde ilerlemesi için bastırdı ve sonunda "E5" olarak anılan beş büyük ülke ile AB kurumlarını birleştiren karma formülde karar kılındı. AB Konseyi Başkanı António Costa da zirve sonrasında yaptığı açıklamada Avrupa’nın Ukrayna müzakerelerinde tek ses halinde hareket edeceğini duyurdu.

Abu Dabi görüşmelerinin odağında yeni güvenlik mimarisi var

Avrupa cephesinde bu hareketlilik yaşanırken, Rusya, ABD ve Ukrayna temsilcilerinin Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de yürüttüğü üçlü istişareler 11 Kasım Çarşamba günü tamamlandı. Rus müzakere heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, görüşmelerin ardından yaptığı değerlendirmede tarafların barışa bir adım daha yaklaştığını, ancak bundan sonraki aşamanın büyük ölçüde tüm katılımcıların sergileyeceği tutuma bağlı olduğunu kaydetti. Medinskiy, üçlü temasların ana gündem maddesini Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından Avrupa’da oluşturulacak yeni güvenlik mimarisinin teşkil ettiğini vurguladı.

Batı merkezli kurumların ve Rum-Yunan ikilisinin adaya dayattığı haksız tecridi kırmak amacıyla kardeş ülkelerle doğrudan diyalog zemini genişletiliyor. İslamabad temasları, Ankara’nın Doğu Akdeniz’de ilan ettiği iki devletli çözüm kararlılığının sahadaki diplomatik yansıması olarak öne çıkıyor.

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı çatısı altındaki oturumlarda ticaret, ulaşım ve karşılıklı tanınma yolundaki adımların masaya yatırılması öngörülüyor.

Akıl yürütme adımlarını izlemek zorlaşıyor

OpenAI Başbilimcisi Jakub Pachocki, 6 Eylül tarihinde yayımladığı "Yabancı Bir Zihin" başlıklı değerlendirmede, gelişmiş modellerin denetiminde karşılaşılan ağır aksaklıkları itiraf etti. Şirket bünyesinde kullanılan denetim usullerinin başında, sistemlerin bir soruya cevap üretirken kurduğu ara akıl yürütme basamaklarının incelenmesi geliyor. Araştırmacılar bu yöntemle yapay zekânın hangi yollardan sonuca ulaştığını ve zararlı eğilimler barındırdığını tespit etmeye çalışıyor. Ancak Pachocki, gelişmiş modellerin kendi akıl yürütme süreçleri üzerinde hâkimiyet kurmasının bu izleme yöntemini işlevsizleştirdiğini açıkladı.

Değerlendirmelerinde mevcut denetim kapasitesinin giderek zayıfladığını belirten Pachocki, modellerin sözlü akıl yürütme basamaklarını devre dışı bırakarak karmaşık görevleri tamamlayabildiğine işaret etti. Bu durum, güvenlik uzmanlarının sistem davranışlarını anlamasını zorlaştırıyor. Üstelik modellerin başka yapay zekâ ağlarıyla ve insanlarla karmaşık etkileşimlere girmesi, alışılmış inceleme usullerini yetersiz bırakıyor. Pachocki, hiçbir yapay zekâ laboratuvarının bu baş döndürücü hızdaki geliştirme yarışını emniyetli biçimde sürdürecek çözümlere henüz uzak olduğunu da sözlerine ekledi.

Asıl mesele sermayenin kâr hırsı

Akademisyen Nick Couldry, yapay zekâ güvenliği tartışmalarının teknik tedbirlere hapsedilmesine karşı çıkıyor. Couldry'ye göre teknoloji şirketleri, bu sistemleri cemiyetin gerçek ihtiyaçları yerine iktisadi verimlilik, tekelci üstünlük ve azami kâr hedefleri doğrultusunda inşa ediyor. İnsanın ve cemiyetin ortak menfaatleri ile sermaye gruplarının ticari beklentileri arasındaki çatışma, sistemlerin kontrolsüzleşmesine sebebiyet veriyor.

Yapay zekâ literatüründe sistemlerin insan gayelerine ve emniyet kaidelerine uygun çalışmasını ifade eden "hizalanma" kavramını sorgulayan Couldry, asıl sorunun teknolojinin hangi iktisadi ve içtimai amaçlara hizmet ettiği olduğunu belirtiyor.

İnsan emeği tehdit altında

Sektöre yöneltilen eleştirilerin odak noktasında, modellerin eğitimi için kullanılan devasa veri havuzlarının oluşturulma biçimi yer alıyor. Kitaplar, makaleler ve internet içerikleri üzerinden beslenen büyük dil modelleri, telif hakları ve fikir emeğinin gasbı konusunda ağır hukuki ihtilaflara yol açıyor. Couldry, özellikle düşük gelirli ülkelerde veri etiketleme ve içerik ayıklama işlerinde çalıştırılan emekçilerin ağır sömürü şartlarına dikkat çekiyor. Bunun yanında tıp ve çeşitli ihtisas sahalarındaki uzmanların mesleki tecrübelerini yapay zekâya aktarmak üzere istihdam edilmesi, uzun vadede insan emeğini devre dışı bırakacak bir otomasyon düzeni oluşturuyor.

Soru sorma ve düşünme alışkanlıkları değişiyor

Teknolojinin insan zihni üzerindeki dönüştürücü etkisine de değinen Couldry, günlük hayatta ve iş dünyasında yapay zekâya bağımlı hâle gelen kişilerin soru sorma ve düşünme alışkanlıklarının değiştiğini vurguluyor. Ferdî tecrübenin, sezginin ve fiziki bilgi birikiminin geri plana itilmesi, insanı yalnızca hesaplama yapan bir makine gibi gören sakat bir anlayışı besliyor.

Çalışanlara şirket dayatmalarına karşı direniş çağrısı

Yapay zekânın geleceğine dair kararların teknoloji patronlarının inisiyatifine terk edilmesine karşı çıkan Couldry, işçilerin ve serbest çalışanların iş yerlerindeki uygulamalar üzerinde söz sahibi olmasını savunuyor. Teknoloji tekellerinin milyarlarca dolarlık yatırımlarını kâra dönüştürebilmesi için bu ürünlerin geniş kitlelerce kullanılması gerekiyor. Bu mecburiyetin çalışanlara ciddi bir pazarlık gücü verdiğini hatırlatan Couldry, dayatılan uygulamalara karşı emekçilerin gerektiğinde "hayır" diyerek tavır alması gerektiğini ifade ediyor.

Teknoloji araştırmacısı Evgeny Morozov'un görüşlerine atıfta bulunan Couldry, yapay zekânın hangi sahada, hangi şartlarda ve ne zaman kullanılacağına şirket yönetimlerinin yerine meslek örgütlerinin, çalışanların ve mahalli toplulukların birlikte karar vereceği katılımcı bir düzen kurulmasını talep ediyor.

Programda kürsüye çıkan EBYÜ Rektörü Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız, Ahıska sürgününün tarihin tozlu sayfalarında kalan bir vaka boyutunu aşıp nesilden nesile taşınan derin bir yara olduğunu ifade etti. Kuyrukluyıldız, Ahıska Türklerinin yaşadıkları tüm zulümlere rağmen dillerini, kültürlerini ve birlik ruhlarını sımsıkı koruduklarını vurguladı. Etkinliğin, geçmişte yaşanan acıları yeni nesillere aktarmak ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmek adına büyük değer taşıdığını belirtti.

Sürgünün 82. yılı anısına gerçekleştirilen programa; 3. Ordu Komutanı Korgeneral Burhan Aktaş, Erzincan Valisi Hamza Aydoğdu’nun eşi Emine Aydoğdu, Belediye Başkanı Bekir Aksun’un eşi Ürküş Aksun, Dünya Ahıska Türkleri Birliği temsilcileri, akademisyenler, öğrenciler ve çok sayıda Ahıska Türkü katılım sağladı.

Ahıska Türkleri: Sürgünün tarihi

Ahıska Türkleri, tarihî olarak günümüzde Gürcistan sınırları içerisinde yer alan, Türkiye'nin kuzeydoğusuna komşu Mesheti (Ahıska) bölgesinde yaşayan Türk ve Müslüman bir topluluktur. Osmanlı İmparatorluğu'nun yüzyıllar boyunca hakimiyetinde kalan bu coğrafya, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Edirne Antlaşması ile Çarlık Rusyası'nın eline geçti. Bu el değiştirme, Ahıska Türklerinin iki asır sürecek çileli yolculuğunun ilk adımı oldu.

Tarih takvimleri 14 Kasım 1944'ü gösterdiğinde, Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin'in emriyle insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri yazıldı. İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Stalin, Türkiye sınırında yer alan bu stratejik bölgeyi kendi rejimi için bir tehdit olarak gördü. Sınır hatlarını Türk ve Müslüman nüfustan tamamen arındırma saplantısı, binlerce insanın yvatanlarından edilmesine sebep oldu.[1]

Bir gece yarısı, sadece iki saat içinde evlerinden çıkarılan yaklaşık 100 bin Ahıska Türkü, hayvanların taşındığı havasız vagonlara doldurularak Orta Asya'nın içlerine, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a doğru yola çıkarıldı. Haftalar süren bu ölüm yolculuğunda dondurucu soğuk, açlık ve salgın hastalıklar, 17 bine yakın Ahıska Türkünün hayatını kaybetmesine sebep oldu.[2] Yolda ölenlerin cenazeleri bile vagonlardan karların üzerine atıldı, ailelerin sevdiklerini defnetmeleri bile yasaklandı.

Orta Asya'da zorlu çalışma kamplarında on yıllarca hayata tutunmaya çalışan Ahıska Türkleri, 1989 yılında Özbekistan'ın Fergana Vadisi'nde patlak veren etnik çatışmalarla ikinci bir trajedi daha yaşadı. Bu olaylar, topluluğun bir kez daha yerlerinden edilerek Rusya, Ukrayna, Azerbaycan, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri gibi dünyanın dört bir yanına dağılmasına sebep oldu.[3]

Bugün sayıları yarım milyonu aşan Ahıska Türkleri, dünyanın çeşitli ülkelerinde varlıklarını sürdürürken, anavatanları olan Gürcistan'ın Ahıska bölgesine dönme hakları uluslararası camiada hala kesin bir çözüme kavuşmayı beklemektedir. Yaşadıkları ağır zulümlere ve paramparça edilen hayatlarına rağmen; dillerini, inançlarını ve Türk kültürünü güçlü bir şekilde yaşatmaya devam etmektedirler.

Dipnotlar:

[1] 14 Kasım 1944 Ahıska Sürgünü, Sovyetler Birliği'nin sınır güvenliği bahanesiyle bölgedeki Türk nüfusu tasfiye etme politikası çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.

[2] Hayvan vagonlarında (Kravuşka) haftalarca süren zorunlu yolculuk sırasındaki ölümler, dönemin Sovyet arşiv belgeleri ve görgü tanıklarının ifadeleriyle doğrulanmıştır.

[3] 1989 Fergana Olayları, Ahıska Türklerinin Orta Asya'dan Kafkaslar, Türkiye ve Kuzey Amerika'ya uzanan ikinci büyük zorunlu göç dalgasını başlatmıştır.

ABD Yeşiller Partisi (GPUS), siyonist rejimin Filistin topraklarındaki apartheid, zorla tehcir ve mülksüzleştirme siyasetini hedef alan 7 maddelik 1332 sayılı kararı resmen kabul etti. Partinin internet sitesinde 9 Kasım’da ilan edilen kesin sonuçlarla bağlayıcı hâle gelen metin, siyonizmi yahudi kimliği ve yerleşimci üstünlüğü üzerinden yerli Filistin halkını kendi vatanında tasfiye etme projesi şeklinde tarif ediyor. Kararda, siyonizm karşıtlığının yahudi düşmanlığı ile eş tutulamayacağı vurgulanırken her ferdin etnik veya dinî ayrımcılığa maruz kalmadan yaşama hakkına işaret ediliyor.

Terörist İsrail’e silah ve koruma kesilsin çağrısı

Kabul edilen metin, Filistin’in tam özgürlüğünü, sürgündeki Filistinlilerin geri dönüş hakkını ve kendi kaderini tayin iradesini temel ilke olarak benimsiyor. Bu doğrultuda, insancıl hukuka riayet etmek kaydıyla Filistin halkının soykırıma karşı silahlı direniş hakkı da resmen tanınıyor. Uluslararası Adalet Divanı’nın 19 Temmuz 2024 tarihli danışma görüşü ile Birleşmiş Milletler kararlarını esas alan parti, Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi ve Yaptırımlar (BDS) hareketine tam destek veriyor.

Vaşington’un İsrail’e akıttığı silah sevkiyatının, askerî desteğin ve uluslararası platformlardaki diplomatik korumanın derhâl durdurulması talep edilen kararda yaptırım çağrısı da yer aldı. İşgal, yasa dışı yerleşim, etnik temizlik ve ağır insan hakları ihlallerine bulaşan hükümetlerin, sorumluluk taşıyan fertlerin, şirketlerin ve kurumların ekonomik ve diplomatik kıskaca alınması istendi.

Vaşington’da siyonizmi sarsan oylama ve geçmiş kararlar

Colorado Yeşiller Partisi tarafından sunulan ve Maine ile Arizona teşkilatlarının omuz verdiği öneri, 35 eyalet ve parti yapılanmasını temsilen oy kullanan 85 delegeden 77’sinin desteğini aldı. Oylamada 4 delege ret oyu verirken 4 delege çekimser kaldı. Yeterli çoğunluk olan 29 delegenin katılımıyla toplanan oturuma, karar metnini kaleme alan Michigan delegesi Vessam Şerefeddin başkanlık etti; Michigan’ın altı delegesi de teklife eksiksiz onay verdi.

Bu adım, partinin Gazze soykırımının başlamasından bu yana İsrail’e karşı takındığı tavrın devamı niteliğini taşıyor. Partinin 2024 başkan adayı Jill Stein daha önce Tel Aviv’e silah akışının kesilmesini ve savaş suçlarının yargılanmasını istemişti. Partinin merkez komitesi ayrıca Kasım 2025’te kabul ettiği 1269 sayılı kararla terörist İsrail ordusunu doğrudan "terör örgütü" ilan etmiş, oylama 78 "evet" ve 1 çekimser oyla sonuçlanmıştı.

Parti içindeki çatlaklar ve İngiltere tecrübesi

Kararın Amerikan siyasetinde nasıl bir sarsıntıya sebebiyet vereceği ise hararetli tartışmaları beraberinde getirdi. Kimi çevreler, İngiltere ve Galler Yeşiller Partisi’nin benzer bir tutum almasının ardından parti içinde sert ayrışmalar yaşandığına, Londra’daki seçimlerde oy kaybı görüldüğüne ve İşçi Partisi ile 11 mahallî meclisteki ortaklıkların bozulduğuna dikkat çekiyor. Terörist İsrail yönetimi ile İngiltere’deki siyonist kuruluşların yürüttüğü karalama kampanyalarının benzerinin ABD’de devreye sokulacağı ve Avrupalı yeşil partilerin Vaşington’daki teşkilatı yalnız bırakabileceği konuşuluyor.

Parti içindeki muhalif kanatta yer alan 2020 başkan adayı Howie Hawkins ile delegeler Cassandra Limas, Mary Rucker ve Tamar Yager öneriye karşı oy kullandı. Siyasi gözlemciler, bu çıkışın Filistin hassasiyeti taşıyan seçmenleri Demokrat Parti’nin "ilerici" kanadı ile Yeşiller arasında bölerek seçim sandığında Cumhuriyetçilerin işine yarayabileceğini öne sürüyor. Kararı savunan kadrolar ise tavırlarının geçici bir tepki olmadığını, adalet ve şiddetsizlik ilkelerinin tabii bir neticesi olduğunu vurguluyor.

1990’larda temelleri atılan yeşil hareketin tecrübeli isimlerinden New Jersey’li Steven Welzer, Kaliforniya Yeşilleri kurucularından eski Santa Monica Belediye Başkanı Mike Feinstein ve kendini eko-sosyalist olarak tanımlayan eski Missouri valilik adayı Don Fitz kararı destekleyenler safında yer aldı. Hawaii Temsilciler Meclisi’nde kazandığı son koltukla eyalet meclislerindeki sandalye sayısını beşe çıkaran ve mahallî yönetimlerde yaklaşık 160 temsilcisi bulunan partide, Arizona’daki tartışmalı isim William Pounds’un da karara destek vermesi parti içi çizgilerin çeşitliliğini gösterdi.

Türkiye Cumhuriyeti hükümeti ile Katar Devleti hükümeti arasındaki "Tüketicinin Korunması, Piyasa Gözetimi ve Denetimi Alanlarında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı" Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Katar Ticaret ve Sanayi Bakanı Şeyh Faisal Bin Thani Bin Faisal Al Thani tarafından imzalandı.

Türkiye Cumhuriyeti hükümeti ile Katar Devleti hükümeti arasında "Eğitim Alanında İşbirliği Anlaşması"na Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ile Katar Devlet Bakanı Dr. Mohammed bin Abdulaziz Al-Khulaifi imza attı.

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile Katar Devleti Dışişleri Bakanlığı arasında "Barış, Uzlaşma ve Çatışma Çözümü Konusunda İşbirliği Mutabakat Zaptı" Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani tarafından imzalandı.

Türkiye Cumhuriyeti ile Katar Devleti arasında "Yüksek Stratejik Komite On İkinci Toplantısı Ortak Bildirisi"ne Dışişleri Bakanı Fidan ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Al Sani imza attı.

Türkiye Cumhuriyeti ile Katar Devleti arasında "Karşılıklı Savunma Anlaşması" ise Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Katar Emiri Al Sani tarafından imzalandı.

Vaşington ve Miami hattında gizli temaslar

Axios ve İsrail basınında yer alan bilgilere göre, Netanyahu'nun en yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Roman Gofman, cuma günü Vaşington'da ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe ile bir araya geldi. Görüşmelerde İran'la devam eden gerilim ve muhtemel askerî senaryoların ele alındığı kaydedildi. Gofman'ın Vaşington temaslarının ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile görüşmek üzere Miami'ye geçmesinin beklendiği bildirildi. Taraflardan Mossad, CIA ve Beyaz Saray ise basına yansıyan bu görüşmelere ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçındı.

Trump ve Netanyahu arasında yöntem ayrılığı

Haber kaynakları, Trump ile Netanyahu'nun son olarak 5 Kasım'da gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde İran'a yönelik muhtemel saldırıları masaya yatırdığını aktardı. Times of Israel ve Axios'un bildirdiğine göre Trump, gerekli görülmesi halinde askerî güç seçeneğini tamamen dışlamamakla birlikte yeni bir saldırıyı düşük bir ihtimal olarak değerlendiriyor. Trump yönetiminin, bir anlaşma zemininin mümkün olup olmadığını tartarken Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile eş güdüm içinde İran limanlarına yönelik deniz ablukasını ve iktisadi yaptırımları sürdürme kararı aldığı ifade edildi.

İsrail iç siyasetinde İran tartışması

İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılması ihtimali, 27 Ekim'de genel seçimlerin yapıldığı İsrail'de de iç siyasetin ve güvenlik bürokrasisinin ana gündem maddesini oluşturuyor. İsrail basınına yansıyan haberlerde, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in Netanyahu'nun İran'a saldırı planlarına itiraz ettiği ve iki isim arasında bu konuda görüş ayrılığı yaşandığı ileri sürüldü. Öte yandan seçimlerin ardından hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un da Netanyahu ile ikili bir güvenlik toplantısı düzenleyerek acil olmayan askerî adımlardan uzak durulması yönünde uyarıda bulunduğu aktarıldı.

İsrail'e yaptırım ve ticari boykot çağrısı

İrlanda Filistin Dayanışma Kampanyası (IPSC) ve İrlanda Savaş Karşıtı Hareketi'nin öncülüğünde düzenlenen yürüyüşte göstericiler, O'Connell Caddesi'ndeki Spire Anıtı önünde toplandı. Buradan şehir merkezine doğru yürüyen kalabalık, Avrupa liderlerinin akşam yemeği için bir araya geldiği Ulusal Galeri yakınlarına ulaşmaya çalıştı. Filistin bayrakları taşıyan göstericiler, Avrupa Birliği'nin İsrail'e ekonomik yaptırımlar uygulamasını, İsrail ve işgal altındaki Filistin topraklarıyla ticaretin durdurulmasını talep etti.

Kaynak: AA, TRT Haber

İsrail basınında yapılan değerlendirmelerde, Bilal Erdoğan'ın ziyaretinin yalnızca kültürel ve sosyal temaslardan ibaret olmadığı, Türkiye'nin Lübnan'daki siyasi ve toplumsal nüfuzunu güçlendirmesi bakımından da önem taşıdığı belirtildi. Ankara'nın Suriye'nin ardından Lübnan'da da etkinliğini artırma ihtimali, İsrail açısından stratejik bir mesele olarak gündeme getirildi.

Ziyaretin başkent Beyrut ile sınırlı kalmayarak Trablus ve ülkenin kuzeyindeki Akkar bölgesini de kapsaması dikkat çekti. Osmanlı döneminden bu yana Türkiye ile tarihî ve kültürel bağlara sahip olan bu bölgelerde gerçekleştirilecek temasların, iki ülke arasındaki ilişkileri daha da güçlendirmesi bekleniyor.

Bilal Erdoğan, Lübnan ziyareti kapsamında Cumhurbaşkanı Joseph Avn ile bir araya geldi. Görüşmede Türkiye ile Lübnan arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ele alındı. Avn, iki ülke arasındaki tarihî ve kültürel bağları vurgulayarak ekonomik ilişkiler, yeniden imar, ticaret ve altyapı alanlarında iş birliğinin artırılmasını istediklerini belirtti.

Türkiye'nin Lübnan'daki siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerini geliştirmesi, İsrail medyasında bölgesel nüfuz mücadelesi çerçevesinde değerlendiriliyor. Bilal Erdoğan'ın ziyareti de Türkiye'nin Orta Doğu'daki varlığının güçlenmesine yönelik İsrail'in duyduğu rahatsızlığı bir kez daha gündeme taşıdı.

Kaplan, Şerif Mardin’in “iki Türkiye” olarak tarif ettiği toplumsal ayrışmaya da dikkat çekti. Toplumun bir kesiminin modernleşme adına kendi tarihini ve medeniyetini reddettiğini, diğer kesimin ise köklerini korumaya çalışmasına rağmen bu köklerden yeni bir medeniyet hamlesi çıkaramadığını belirtti. Her iki kesimin de aynı medeniyet boşluğunda bulunduğunu ifade eden Kaplan, bu ayrışmanın toplumun enerjisini tükettiğini, tarih yapma iradesini zayıflattığını ve ortak bir meşruiyet zemininin oluşmasını engellediğini söyledi.

Son dönemde gündeme gelen fon skandalını da değerlendiren Kaplan, yaşananların toplumdaki ahlaki ve manevi çözülmeyi görünür hâle getirdiğini belirtti. İslâmî değerleri temsil ettiğini söyleyen çevrelerin adalet, emanet ve ahlak ilkelerinden uzaklaşmasının toplumdaki güven duygusunu sarstığını ifade etti. Kaplan, ortaya çıkan medeniyet boşluğunun Kemalizm ve Batı'dan ithal edilen ideolojilerle doldurulmaya çalışıldığını, bunun ise toplumu daha büyük bir inanç ve anlam krizine sürüklediğini kaydetti. Bu durumun nihayetinde nihilizme, yani toplumun kendi değerlerini ve varoluş gayesini kaybetmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Türkiye’nin yaşadığı krizin siyasi ve iktisadi meselelerin ötesinde bir medeniyet meselesi olduğunu belirten Kaplan, çıkış yolunun hakikat medeniyetinin yeniden ihyasında bulunduğunu ifade etti. İslâm’ın tevhid anlayışından hareket eden, hikmeti, adaleti, hakkaniyeti, merhameti, ilmi ve irfanı bir bütün olarak ele alan medeniyet tasavvurunun yeniden ortaya konulması gerektiğini söyledi. Kaplan, toplumun kurtuluşunun iki Türkiye’den birinin diğerine üstün gelmesinde veya Batılı ideolojilerin hâkimiyetinde bulunmadığını; asıl kurtuluşun İslâm medeniyetinin kurucu değerlerinin yeniden toplumun ruhuna nüfuz etmesiyle mümkün olacağını belirtti.

Yusuf Kaplan’a elbette katılıyoruz. Ancak toplumun kurtuluşunun hakikat medeniyetinin yeniden inşasında bulunduğu yönündeki tespitine önemli bir ilavede bulunmak istiyoruz. Kaplan’ın işaret ettiği bu medeniyet tasavvurunu bütün yönleriyle ele alan, İslâm’ın dünya görüşünü hayatın her sahasına tatbik etmenin fikrî ve sistematik çerçevesini ortaya koyan Büyük Doğu İdealidir. Büyük Doğu, parçalanmış medeniyet şuurumuzu yeniden bir araya getirmeyi, unutturulan tarihimizi hatırlatmayı, kaybettiğimiz kültürel ve fikrî müktesebatımızı yeniden kazanmayı hedefleyen bütüncül bir dünya görüşüdür.

Necip Fazıl Kısakürek’in ortaya koyduğu Büyük Doğu ideali İslâm medeniyetinin yeniden inşası meselesini fikirden aksiyona, fertten cemiyete, ahlaktan hukuka, ilimden siyasete kadar bütün sahalarıyla ele almıştır.

Dolayısıyla bugün ihtiyaç duyulan şey, adı konulmamış bir medeniyet arayışından ziyade, Büyük Doğu'nun ortaya koyduğu fikir ve aksiyon bütünlüğünün anlaşılması, benimsenmesi ve hayata geçirilmesidir. Zira medeniyetimizi yeniden ayağa kaldıracak iradenin fikrî temelleri, bu topraklarda çoktan atılmıştır.

HİÇBİR BAHANESİ OLAMAZ

Refah Sınır Kapısı’na gerçekleştirdiği ziyaret sonrası, sosyal medyadan ziyaretine ilişkin görüntülerle birlikte bir açıklama yayınlayan Hamilton, “İsrail’in sınırda bulunan yardım malzemelerinin geçişini akıl almaz gerekçelerle engellediğini” bildirdi. Yardım konvoylarının girişine izin verilmesi çağrısını yapan Hamilton, “İsrail, ateşkes kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeli. Bunun hiçbir bahanesi olamaz. Pek çok insanın aynı çaresizliği hissettiğini, biliyorum. Yaşanan acılara alışmamızı istemiyorum"değerlendirmesini yaptı.

UTANÇ VERİCİ SOYKIRIM

Hamilton, İsrail’in üç yıldır sürdürdüğü soykırımın utanç verici olduğunu vurguladığı açıklamasında, “Hiçbir insan, hayatı daha değersizmiş gibi muamele görmemelidir. İnsanları içeride tutmak için inşa edilmiş kilometrelerce uzanan duvarlar gördüm. Açık hava hapishanesini andıran bu yerin dışında dururken aklımdaki tek düşünce içeri girip yardım etmekti” cümlelerine yer verdi.

Hamilton’ın açıklamalarının ardından Arap Birliği, BM, Rusya ve İtalya’dan da İsrail’in Gazze’ye yönelik kuşatmasının gevşetilerek insani yardımların ulaştırılması yönünde açıklamalar yapıldı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreter Yardımcısı ve Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, Gazze'ye "tüm geçiş noktalarının açılması" ve "toplu cezalandırmanın durması" gerektiğini söyledi. Arap Birliği Genel Sekreteri Nebil Fehmi, uluslararası toplumu yasal ve ahlaki sorumluluklarını üstlenmeye çağırdı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova da insani yardımların önündeki engellerin kaldırılması için harekete geçilmesini talep etti. İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Gazze’de sel felaketi karşısında Filistinlilere acil yardım sağlamak üzere 5 milyon avroluk kaynak tahsis edeceklerini duyurdu.

150 BİN ÇADIR SINIRDA

Öte yandan Gazze’de seller nedeniyle binlerce çadır sular altında kalırken İsrail hâlâ yeni çadır girişini engelliyor. BM Genel Sekreter Sözcüsü Ferhan Haq, BM ve üye devletler tarafından satın alınan 150 bin çadırın sevk için hazır halde sınırda beklediğini bildirdi.

Kaynak: Yeni Şafak

Tuvale yansıyan vatan hasreti

Terörist İsrail'in saldırılarında yakınlarının şehit olmasına ve vatanlarının harabeye dönmesine şahitlik eden Gazzeli öğrenciler, yaşadıkları derin sarsıntıya rağmen gelecek ümitlerini diri tutuyor. Sergide yer alan tablolarda, Filistin'in tabii güzellikleri ve köklü kültür mirası üzerinden duyulan vatan özlemi öne çıkıyor. Kimi çalışmalarda kefiye, zeytin dalı, tarihî Filistin evleri ve güvercinler gibi güçlü simgelerle hürriyet arzusu işlenirken, kimi tablolarda ise kuşatma altındaki hayatın zorlukları resmediliyor. Konferans salonunda ziyaretçilerini ağırlamayı sürdüren sergide öğrenciler, kendi elleriyle boyadıkları tabloların hikâyelerini ve dünyaya vermek istedikleri mesajları katılımcılara bizzat anlattı.

Sami Şener'in konuşmasının tamamı:

Evet, kıymetli hocalarım, sevgili öğrenciler, Öncelikle bir zamanlar yuvam olarak bildiğim bölüme tekrar gelmiş olmaktan dolayı mutluluğumu ifade etmek istiyorum. Ve Sosyoloji Topluluğu'na da böyle bir programı hazırlayıp bizi davet etme nezaketinde bulunduğu için teşekkür ediyorum.

Evet, bugün aslında yaşanan bir hikâyeden bahsedeceğiz. Necip Fazıl; evet, bizim gençlik dönemimizde bize yol gösteren, bizim kendimizi fark etmemizi sağlayan ve toplumumuzun geçirmiş olduğu hikâyeyi bize anlatan, o hikâyenin doğru yönlerini bize aksettiren ve bizim dünyamızda, bizim ruhumuzda bir meşale yakan önemli, öncü fikir adamlarımızdan ve hareket adamlarımızdan birisidir.

Çünkü insan gerçekten içinde yaşadığı dünyayı her zaman tam olarak anlayamıyor. O dünyanın nasıl kurulduğunu, hangi etkiler altında şekillendiğini, hangi dinamikler tarafından belirlendiğini bilemiyor. Mutlaka hadisenin bir bölümünü yaşayan, bu olayları daha yakından gören birilerinin bilgisine ihtiyaç duyuyor, yönlendirmesine ihtiyaç duyuyor. Ve biz bu hikâyede hakikaten kendi tarihini, kendi kültürünü, kendi geçmişini tam olarak bilemeyen bir nesil olarak dünyaya geldik. Yani biz doğmadan önce Türkiye'de birçok olaylar, birçok değişimler meydana gelmiş ve toplum orada edilgen bir durumda kalmış. Yani toplum belirleyici olamamış, rol oynayamamış; küçük bir azınlık bir toplumun kaderini belirlemiş. Dolayısıyla normal bir durum değil.

Ben yakın zamanda hayatımı da içine alan bir kitap yayınladım; "Türkiye'de Varoluş Mücadelesi" ismini koydum. Burada aslında söylemek istediğim şey şuydu: Biz varoluşumuzu; yani hedeflerimizi, düşüncelerimizi, yapmak istediklerimizi ancak bir mücadele vererek gerçekleştirme durumuyla karşı karşıya kaldık. Yani imkânları hazır bulamadık veya bulduğumuz imkânlar bizim beklentilerimize, bizim ruh dünyamıza, bizim kültürel dünyamıza uygun değildi. Yani yabancılaşmış bir toplum, bir kurumlar silsilesi içerisinde yetiştik ve kendimizi bulabilmemiz bir zaman aldı. Bir insan kendini bulmadan kendinde oluşan birtakım özellikleri nasıl geliştirebilir? Yani önce kendisini tanımalı. Bu kültürel coğrafyada yerimiz neydi? Bu düşünceler sisteminde bizim alanımız neydi? Hani biz neler yaptık? Yani kendimizi yeniden tanımak ve anlamak gibi bir durumla karşı karşıyaydık.

İşte böyle bir dönemde yüksek bir ses duyduk. Öğrenci derneklerinde bulunduk ve bu öğrenci derneklerimiz hakikaten bizim kendi tarihimizi, kendi kültürümüzü canlandırmak üzere birtakım organizasyonlar yapıyordu. Yani sizin bu yaptığınızı daha geniş bir ortamda, platformda gerçekleştirmeye çalışıyordu. Onun için ben burada Millî Türk Talebe Birliği isimli gençlik kuruluşunun gerçekten benim ve benim gibi birçok insanın hayatında çok önemli bir rol oynadığını, bizi yeniden eğittiğini ve iki farklı üniversitede okumama rağmen asıl üniversitemin orası olduğunu burada gururla belirtmek istiyorum.

Yani biz orada bir konuyu sadece dinlemedik. bir konuyu hem yaşadık hem yaşatmaya çalıştık. Ve Millî Türk Talebe Birliği'nde de tanıdığımız evet, birçok insan vardı; şu anda çoğu yaşamıyor. Onlardan çok faydalandık. Ama onlar içerisinde müstesna birisi vardı: Necip Fazıl Kısakürek.

Necip Fazıl Kısakürek bize tarihimizde meydana gelen olayların değişik veçhelerini veya birtakım kültür ve ahlak dünyamızın asıl temel konularını anlatırken diğerlerinden farklı olarak bir mücadele içerisinde bunları bize sundu. Yani Necip Fazıl, biraz önce Mustafa Hoca'nın da söylediği gibi, öncelikle şair, sonra hareket adamı ve bir düşünce adamı olarak karşımıza çıktı. Yani birtakım olaylarda bazı insanlardan bilgi alabilirsiniz, bazı insanların ahlaki, manevi rehberliğine ihtiyaç duyabilirsiniz. Ama tabii ki bütün bu düşünceleri, duyguları bir hareket planına aktaramazsanız o toplumda bir dönüşüm ve değişimi gerçekleştiremezsiniz.

Zaten aslında bizim de mesleğimiz olan sosyoloji de bu değil midir? Yani sosyolojiyi sadece teorik bilgiler etrafında oluşturmaya çalıştığımızda toplumda, entelektüellerde beklenen hareketi ve bir anlamda dirilişi sağlayabilir miyiz? Sağlayamayız.

Zaten bir bilgi davranış planına geçmeden kendi varlığını tam olarak gösteremez. Yani insan hareket hâlinde de bir bilgiyi, bir kültürü yeniden anlama ve yeniden kavrama imkânına kavuşuyor. Kendini daha iyi anlayabiliyor, çevresini daha iyi anlayabiliyor ve toplumun beklentilerini daha derinden kavrama imkânı buluyor, çünkü toplumun içinde yaşıyor.

Şimdi tabii biz geçmiş tarihimizde bu şekilde topluma yön veren çok önemli insanlar gördük ama özellikle cumhuriyetten sonra, yani Tanzimat'la başlayan bu değişim dönemi ve onu takip eden cumhuriyet döneminde bu tür insanları çok az gördük.

Cemil Meriç'i bilirsiniz; gerçekten düşünce adamlarımızdan birisi. Bir gün evindeyiz rahmetli Sedat Yenigün'le beraber. Konu nereden geldiyse Necip Fazıl'a geldi. Cemil Meriç dedi ki: "Biz o dönemde hepimiz” -affedersiniz- “namussuzduk" dedi. Tabii bu namus kelimesi ahlaki bir şey olarak değil, bir davranış tipi olarak; "Yani biz sustuk" dedi, "Ama bir tek bağıran, konuşan Necip Fazıl'dı" dedi. Bakın, yani bu çok önemli bir bilgidir.

Biz o dönemi bilmiyorduk. O dönemin şartlarını, evet, daha sonraki yıllarda bazı şartlarını yaşadık ama öyle bir dönem ki Necip Fazıl'ın da söylediği gibi "Allah" demenin bile yasak olduğu bir dönemde Necip Fazıl bu mücadeleyi yapmaya başlıyor.

Yani bir öncü ve bir meşale tutuyor. Dolayısıyla Necip Fazıl'ı, tabii ki insanları şartları içerisinde, dönemleri içerisinde değerlendirmek gerekiyor. Yani Necip Fazıl bizim bugün sahip olduğumuz imkânlara sahip değildi; o, kendi imkânları içerisinde bir meşale yaktı ve bu meşalede de gençlik onun hedefiydi.

Yani Necip Fazıl belli bir dünya görüşünü, belli bir anlayışı, belli bir kültürü bir neslin üzerine emanet etti: Gençlik. Ve her şeyde bu gençliği biz görüyoruz. Yani bir beklentiyi, bir arayışı, bir sorumluluğu, bir dinamizmi gençlikten bekledi. Çünkü gençlik gelecektir, yani bir toplumun geleceği gençliktir ve Necip Fazıl gençliğe bunu şey yaptı.

Şimdi diyor ki; ona göre ideal gençlik, bir defa bir dünya görüşüne sahip olmak. Şimdi dünya görüşü aslında bir yaşama felsefesi. Biz sosyolojide de anlatıyoruz, toplumların yaşama felsefeleri vardır. Eğer yaşama felsefeleri yoksa toplum niçin, neden, nereye gideceğini bilmez. O zaman bu yaşama felsefesini oluşturması lazım, gençliğin bulması lazım ve kendine bir hayat planı oluşturması lazım. Bu felsefe olmadan hayat planı olmaz. Sosyal bilimlerde de bir amacınız varsa ona uygun bir metodunuz olması lazım ve metodunuz sizi amacınıza götürmesi gerekiyor.

Dolayısıyla bu dünya görüşü veya bir dava fikriyle hareket ediyor. Yani "Benim bir problemim var ama bu problem sadece benim kişisel problemim değil, aslında toplumun problemi ve bu toplumun problemini ben kendi problemim olarak görüyorum" bunu demek istiyor. Tabii bu önemli bir sorumluluk.

Erenköy'de, İstanbul Erenköy'de bir süre oturdum. Necip Fazıl Erenköy'de oturuyordu. Ve Erenköy'de istasyonun hemen dibinde bir çay bahçesi vardı, oraya gelirdi. Ben de Necip Fazıl oraya geliyor diye oraya giderdim. Necip Fazıl'ın yakın mesafesinde bir beraberliğimiz oldu, evine de gittik. Millî Türk Talebe Birliği zaten Necip Fazıl'ın sık sık uğradığı bir yerdi. Necip Fazıl'ı çoğu zaman karşılardım, çoğu zaman yanında otururdum; böyle bir şeyimiz oldu. Ve diyordum ki: "Eğer Necip Fazıl İngiltere'de, Amerika'da olsaydı devlet ona özel bir villa tahsis ederdi, özel hizmetçiler tahsis ederdi; 'Gel sen bilginle, fikirlerinle, sanatınla bu topluma hizmet et' derdi" diye düşünürdüm o zamanlar.

Necip Fazıl'a tabii yine sahip çıkıldı, Millî Türk Talebe Birliği ve onun çevresindeki... Ama Necip Fazıl'ın cumhuriyet döneminden itibaren sürekli kovuşturulmaya uğradığını biliyoruz. Yazılarından dolayı, konuşmalarından dolayı emniyete çağrıldığını ve hatta hapis hayatı yaşadığını biliyoruz. Ve Necip Fazıl aslında kendi mücadelesi için öyle bir hayat yaşadı ki aslında onun yaşadığı hayat bizim için önemli bir rehber oldu.

Şimdi diyor ki: "Bir dünya görüşüne sahip olmak." Bir dünya görüşü tabii belli bir inançla oluyor, belli bir sorumlulukla oluyor. Ve daha sonra bu sadece inanç olarak kalmayacak, aynı zamanda davranışa da dönüşecek. Bunun için ahlaki bir karakter olması gerektiğini düşünüyor. Ve tabii ki bir süreklilik var toplumlarda; toplumların tarihi geçmişine vakıf olmamız lazım.

Necip Fazıl bu konuda gerçekten önemli bir uyanışa vesile oldu. Tarihi yeniden ama genel hatlarıyla... O bir tarihçi değildi ama Necip Fazıl o kadar yalnızdı ki her konuyu halletmek mecburiyetinde kaldı.

Şiir yazdı, tiyatro yazdı, tarihçilik yaptı, konferanslar verdi, tasavvuf ve felsefe konularına girdi. Dolayısıyla biz Necip Fazıl'ı sanki yangın halindeki bir binayı kurtarmaya çalışan bir kişinin öyle çaresizce ama yılmadan bir o eşyayı kurtaran, bir o eşyayı kurtaran, yangını söndürmeye çalışan bir insan durumunda görüyoruz.

Yani Necip Fazıl bu toplumun kaderini, geleceğini belirlemeye çalışan bir konumda kendisini gördü. Çünkü insanlar susuyordu, insanlar korkuyordu, insanlar nasıl hareket edeceğini bilemiyorlardı. Bu dönemlerde Necip Fazıl artık kendini feda edercesine bir mücadelenin içine girdi.

İşte Sahte Kahramanlar konusunu ele aldı, Para kitabında ekonomiye el attı, diğer fikir alanlarına, tasavvufa, fikre, felsefeye temas etti. Yani biz Necip Fazıl'ı... Hani eski ilim adamlarının özelliği şöyleydi: Çok farklı ilim dallarıyla meşgul oluyorlardı; bir alanda derinleşen bir insan değildiler ama çok disiplinli bir çalışmanın içindeydiler. Aslında bugün de bilim dalları ve önemli üniversiteler bu alana doğru kayıyorlar. Biz Necip Fazıl'ı da her çiçekten bir çiçek tozu alıp bal üreten bir insan durumunda görüyoruz. Evet, belki çok büyük araştırmalar yapmadı, çok uzun akademik makaleler yazmadı ama her konuya hemen hemen temas etti.

Ve burada da gençlere söylediği şey şu: "Evet, düşünceniz olacak ama bu düşünceyi harekete geçireceksiniz." Yani düşünce zihinlerde kalmayacak, kitaplarda kalmayacak, bir nesil bunu üstlenecek.

Eğitim konusunda problemlerimiz var, bir tarih belli bir noktada kesilmiş, bilgi birikimi unutturulmuş. Dolayısıyla yeniden bu bilgi birikimini gündeme taşımak, tekrar üzerinde durmak... Ben Necip Fazıl'ın mesela Batı felsefesiyle ilgili Batı Tefekkürü ve İslâm Tasavvufu isimli kitabında çok enteresan tespitlerine şahit oldum. Geçen yıldı, bunu tekrar okudum.

Bugün Necip Fazıl'ı konuşuyoruz, elbette ki bizim kıymetli birçok insanımız var. Benim de çok faydalandığım insanlar var, ülkemizde yetişmiş insanlar var. Fakat Necip Fazıl bir öncü insan olarak karşımıza çıkıyor ve herkesin sustuğu bir anda: "Bir yangın var!" diyor.

"Durun kalabalıklar, bu cadde çıkmaz sokak!
Haykırsam, kollarımı makas gibi açarak:
Durun, bir dünya iniyor tepenizden
Ve çatırdılar geliyor karanlık gökkubbenizden."

Bakın, bu topluma bir mesajdır. Dolayısıyla Necip Fazıl bir çöküşün seslerini duyuyor ve bize bunu aktarıyor. Tabii devrin siyasi durumu veya işte Batılı ideolojinin bütün kurumlarda kendisini göstermesi, ifade etmesi ve dediği gibi "Allah" demenin yasak olduğu bir dönem...

Rahmetli babamdan bir şey anlatayım: Biz elifba okumak için bir evde toplanırdık. Bir arkadaşımız evin damına çıkardı ve bakardı acaba jandarma geliyor mu gelmiyor mu diye. Uzaktan geleceğini görünce hemen elifbalar saklanır ve başka bir etkinliğe girilirdi. Böyle bir dönemden bahsediyoruz.

Tabii buna yönelik başka araştırmacılarımızın bilgileri, değerlendirmeleri var ama burada önemli olan hareket, davranış ve tutum. Demin de dediğim gibi bir düşünceyi eğer hareketle besleyemezseniz ne kendiniz ondan bir fayda sağlarsınız ne de başkaları üzerinde etkili olabilirsiniz. Biz Necip Fazıl'da bunu gördük. Başka büyük liderlerimizde de bu tür özellikleri gördük.

Türkiye'nin sancılı günleri... Necip Fazıl bir defa gençliği hedef alıyor. Niye gençliği hedef alıyor? Çünkü gelecek dünyayı onlar kuracak ve onu anlayabilecek insanlar gençlik olacak.

Necip Fazıl'ın Millî Türk Talebe Birliği'nde en az 8-10 tane konferansını dinlemişimdir. Necip Fazıl bize çok uzun hikâyeler anlatmadı, ana, temel konulardan bahsetti.

Mesela Türkiye'de bir 27 Mayıs İnkılabı oldu. 27 Mayıs İnkılabı askerler tarafından yapıldı ve Demokrat Parti, yani halkın seçtiği hükümet görevden ihtilalle alındı. Genç arkadaşlarım 2000 yılına gelinceye kadar Türkiye'de her 10 yılda bir askeri ihtilaller yapıldığını acaba duydular mı veya okudular mı bilmiyorum. Böyle bir ülkede yaşıyoruz, canı sıkılan askerî şey hemen hükümeti görevden alıyor, sıkıyönetim ilan ediyor ve sıkıyönetim tabii kısıtlıyor. Belli düşünceleri, belli hareketleri, belli çalışmaları kısıtlıyor.

Ben 1974 yıllarında hatırlıyorum, evimize baskın yapılarak belli kitaplarımızdan dolayı bizi emniyete çekip hatta bir iki gün belki orada misafir edileceğimizi de her an bekliyorduk. Bir kitap okumanın yasak olduğu bir dönemden bugünlere geldik. O zaman kitap okumaya demek ki yeni neslin daha fazla ihtiyacı var, daha bir sorumluluğu var; çünkü eski nesil bu imkânları fazla bulamadı. Böyle toplantıları biz yapamadık, belli tarihlerden sonra yapabildik.

Şimdi tabii gençliğin sorumluluğu konusunda çok güzel şeyleri var: "Zamanın sorumluluğunu taşımak" diyor. Bu ne demek? Her dönemin belli özellikleri var, belli ihtiyaçları var ve sosyologlar olarak bu tamamen sizin alanınız. Zamanın sorumluluğu...

Bu, kendisini saygıyla andığım Suriyeli bir âlimin, Said Havva isimli bir âlimin "zamanın fıkhı" diye bir tabiri var. Ben ilk defa Necip Fazıl'da bu kavramı şey yaptım bu son günlerdeki bir araştırmamda. Gerçekten çok önemli bir şey, yani zamana göre konuşmak, zamanın ihtiyacına göre konuşmak.

İki: Manevi mirası korumak. Miras; evet eserlerimiz var. Camilerimiz, medreselerimiz, çeşmelerimiz, surlarımız var; ama manevi mirasın korunması...

Şimdi gençliğe birtakım miraslar kalıyor. Bu sadece annemizin babamızın mirası değil, bu, kültürümüzün mirası. Ve kültürümüzün mirasını biz korumak zorundayız. Birileri tarihi, vakaları, geçmiş dönemleri şöyle bir kalemde çiziyor. Çiziyor ama bizim bunu ortaya çıkarmamız lazım: Gerçekten onlar çizilecek şeyler mi yoksa onların üzerinde düşünmemiz mi gerekiyor?

Dönemimizin bu ızdırabından dolayı ben Profesör Cahit Tanyol'dan "Osmanlı Devlet Yapısında Değişme" diye doktora tezi aldım. En azından ben kendi tarihimi bileyim; benim tarihim nerede kırılmaya uğradı ve burada hangi etmenler rol oynadı? Yani "Osmanlı şöyleydi, Osmanlı böyleydi", bitti mi yani bu iş? Hayır, bu kadar basit değil. Kuruluştan Tanzimat'a kadar Osmanlı'da bu bozulma nerede başladı? Ben de onu araştırdım. İyi ki de araştırmışım, birçok toplumsal olayların da nereden kaynaklandığını öğrenmiş oldum.

Çünkü sosyologlar; tarih bizim laboratuvarımız. Ben de bir sosyolog olarak bunu kendime de söylüyorum. İyi ki tarih üzerine, sosyal tarih üzerinde çalışmışım. Çünkü birtakım basit ve toptancı araştırmaları artık rahatlıkla açıklama imkânına kavuşabiliyoruz. Eksiğimiz nerede, bunu da biliyoruz. Birilerinin tezlerine karşı çıkmak için değil, kendi tezimizi doğrulamak için kendi tarihimizi bilmek zorundayız. Ben kendi tarihime önce ben inanmalıyım. Başkaları benim tarihimi kötülüyor diye ben onun savunmasıyla meşgul olmamalıyım, önce kendim yüzleşmeliyim. Çok şükür yüzleştik; nerede aksaklıklar olduğunu, nerede yanlışlar, yalanlar olduğunu da öğrenme imkânı bulduk.

Dolayısıyla manevi miras o yüzden önemli. Doktora tezi yaparken ben bu konuya eğildiğim zaman Cahit Tanyol tarihe çok meraklıydı ama sosyalist düşünceler de taşıyordu; yani yerli bir sosyalistti hocamız. Bana diyordu ki: "Sami, Necmettin Erbakan çok ileri gidiyor, Batı'ya çok karşı çıkıyor, 'sanayi hamlesi' falan diyor; bak onu yiyecekler" diyordu bana beni muhatap alarak. Tabii hoca her şeye rağmen dürüst bir insandı, onu da rahmetle anabiliriz.

Şimdi taklitçilikten uzaklaşmak ve en önemlisi geleceği inşa etmek... O zaman gençliğin sorumluluğu çok önemli bir konu hâlinde karşımıza çıkıyor: Geleceği inşa etmek. Çünkü Hz. Ali'nin de bir sözü var: "İnsanları yaşadıkları döneme göre eğitiniz" diyor. Sadece geçmişin bilgileriyle değil, geleceğin problemleriyle de ilgili bir şekilde yetiştirin diyor. Ve Necip Fazıl da bize bunu söylüyor: "Geleceği inşa etmek gençliğin görevidir" diyor. O zaman gençliğin çok önemli konular üzerinde durması lazım, yani geleceğin rolünü üstlenmeleri lazım.

Arkadaşlar, ben gençlik kuruluşları içinde yetiştim, o dönemin ağabeylerinin, hocalarının çok büyük rolü var. Ve ben Sosyoloji programına "Gençlik Sosyolojisi" dersini koymuştum; o dersi de bu bölümde vermiştik. Çünkü herkes diyor ki: "Gençlik geleceğimiz, şu, bu..." Peki, tamam da bu gençliğe rol veriyor musunuz? Hayır, vermiyorsunuz.

Türkiye'de bir Gençlik Bakanlığı var, Spor Bakanlığı olarak çalışıyor. Açın bakın, gençlikle ilgili ciddi bir şey yok, kamplar yapıyor, kamplar da tatil beldesi şeklinde çalışıyor.

Ben Gençlik kitabımı yazdığımda -Türkiye'de Gençlik olarak basıldı- Devlet Planlama Teşkilatı'nın gençlikle ilgili politikasının olmadığını gördüm arkadaşlar. İnceledim; bir gençlik politikası yok. Gençlik ne yapar, hangi işleri yürütür, hangi dönemlerde hangi çalışmaları, eğitimleri alır şeklinde bir şey görmedim. Gençlik; adı var, kendi yok bir kitle ve gençliğe sorumluluk vermiyoruz.

Ben Sakarya Sosyoloji'de birinci sınıflarda ders yaparken onlara soru sorardım. Çocuklar bana derdi ki: "Hocam, biz bir şey bilmiyoruz ki; bize niye soruyorsun, bize anlatın." "Hayır" diyordum, "siz biliyorsunuz" diyordum ve onlardan çok güzel cevaplar alıyordum. Çünkü sosyal hayatın içindeler. Ama biz hâlâ gençlere önemli bir statü veremedik.

Necip Fazıl gençlerin önemini gördü ve gençliğin yetişmesinde eğitim ve düşüncenin çok önemli bir rol oynadığını söyledi. Ve diyor ki: "Bilgi, hayat anlayışıyla ilişkilendirilmelidir." Biz de bunu söylüyoruz sosyolojide. Bilginin hayatı kavrayabilmesi, anlayabilmesi, hayata yeni bir şekil, yeni bir renk katabilmesi gerekiyor; yoksa bilgi hafızamızda fonksiyonsuz bir şekilde kalmamalı.

"Eğitim, karakter ve ahlak gelişimini de kapsamalıdır" diyor; hâlâ bunu yapamadık. Millî eğitimde sadece bilgi üretiyoruz, o bilgi de niçin üretiliyor, onun felsefesi de yok. Daha dün derslerimde anlattım; ailenin dışında insanı eğitme imkânımız yok. İlkokula başladığı, bitirdiği zaman mükemmel kabul ediyoruz ve ondan sonra da mesleğe hazırlıyoruz. Mesleğe hazırlıyoruz da hani sorumluluk nerede? Görev anlayışı nerede? Takım çalışması yapma yeteneği nerede? İnsanlarla birlikte grup çalışması yapma özelliği nerede? Biz bunları ahlakla, kültürle anlatmamız lazım ama anlatamıyoruz ve anlatmıyoruz. Ondan sonra da "Gençlik niye böyle?" diyoruz. Ben gençliğin bugünkü bu hâline doğrusu kızamıyorum, bir şey de söyleyemiyorum; "Siz haklısınız, sizi biz yetiştiremedik" diyorum.

Şimdi tabii Necip Fazıl'ın diğer ilim, fikir ve kültür adamlarından farkı; bir defa düşüncesini bir dünya görüşü hâline getirmiş olmasıdır. Evet, çok güzel araştırmacılarımız var ama bir düşünceyi bir dünya görüşü, bir yaşama tarzı hâline getiren İdeolocya Örgüsü isimli enteresan bir kitabı var. O dönemde böyle bir kitabın yazılmış olması bile Necip Fazıl'ın ufkunun büyüklüğünü, yüceliğini gösteriyor; yani bir devlet sistemi, bir toplum sistemi kuruyor. Tabii kendine göre birtakım kavramlar oluşturuyor, o günün dünyasında o kavramlarla başka türlü konuşamıyorsunuz.

Ben de Sosyoloji Bölümü'nü ilk kurduğumda -hocalarımız bilir- dedim ki: "Arkadaşlar, biz yerli bir sosyoloji bölümü olacağız, yerli bir sosyoloji anlayışı." Çünkü sosyoloji, bütün sosyal bilimler hep Batı'dan gelen bilgilerle oluşmuş durumda. Metot olarak da biz İstanbul Sosyoloji mezunuyuz; teorik yönü güçlü bir bölüm ama uygulamalı yönü yok. Ankara'nın teorik yönü zayıf fakat uygulamalı yönü kuvvetli. "Biz Sakarya'da İstanbul Sosyolojisi'nin teorik yönüyle Ankara Sosyoloji'nin uygulamalı yönünü birleştireceğiz" dedik ve ben kendim istatistik dersi almadığım hâlde Sosyal İstatistik dersi koydurdum bölüme. Sorumluluğumuz bunu gerektiriyordu;,sorumluluğumuz sosyolojiye yeni bir kapı açmaktı. Çok şükür, bölümümüz bu misyonunu yerine getirdi ve aynı misyonla da devam ediyor.

Necip Fazıl, nesil inşası içerisinde olmamızı söylüyor; bir nesil inşa etmemiz lazım. Bizi bir üretim mekanizmasının bir çıktısı olarak görerek derdi ki: "Sizler yanlış imalat eserisiniz." Yani toplum, sistem tek tip bir insan inşa ediyor, kendisine ne verilirse kabul eden, sürekli tekrarlayan ama üzerinde düşünmeyen bir insan. "Ama sizler hatalı imalatsınız; siz artık düşünüyorsunuz, araştırma yapıyorsunuz, alternatifler üzerinde fikir yürütüyorsunuz" derdi. Evet, biz maalesef kendi ülkemizde mahkûm durumdayız; bilgi, fikir ve kültür mahrumiyetindeyiz. Dolayısıyla bu hareketi başlatma görevini bizlere ve bizden sonrakilere verdi. Biz de bu mirası devam ettirmek istiyoruz.

Ben gençliğin üzerinde çok fazla durulması gerektiğini, gençlere mikrofondan hitap etmenin yetersiz olduğunu, gençlerin yanında bulunmamız ve gençlerin dertleriyle dertlenmemiz gerektiğini hep söylemeye çalıştım. Bunun için de Sosyologlar Derneği'ni biz burada kurduk, şu anda 13. yılını doldurdu ve hâlâ bu dernekle meşgul olmaya çalışıyoruz.

Tekrar kıymetli hocalarımın ve Sosyoloji Topluluğu'nun daveti için, bize bu imkânı verdiği için kendilerine teşekkür etmek istiyorum. Hepinize başarılar diliyorum.

Araştırmacı-yazar Dr. Kâzım Albayrak “Necip Fazıl ve Kendimizle Hesaplaşma” başlığı altında yaptığı konuşmada, Üstad’ın her şeyden önce kendi nefsiyle ve varlığıyla derin bir muhasebeye giriştiğini ifade etti. Necip Fazıl’ın nefs ve varlık muhasebesinin onun fikir ve sanat hayatının temelinde yer aldığını belirten Albayrak, Üstad’ın bu yönüyle insanın kendisini sorgulaması ve hakikati araması bakımından örnek teşkil ettiğini vurguladı.

Allah Resulü'nün hediyeleşmeye verdiği önemi hatırlatan Mehmet Amca, yaptığı işi bir kazanç kapısı olarak görmüyor. Onun için en büyük kazanç, hediye ettiği bastonları kullanan insanların hayır duasını almak.

Kendisiyle yapılan röportajda bugüne kadar ürettiği bastonlardan hiç para alıp almadığı sorulan Mehmet Amca, şu sözlerle cevap veriyor:

“Hiç kimseye parayla satmadım. Sen yapsan bana, bu bastonu bana versen, 'Allah razı olsun şu adamdan, şu bastonu bana verdi' dedim. Her gün... Onun için ben bu bastonları bedava veriyorum. 'Allah razı olsun' diyen olur belki. Bana o lazım. Para lazım değil. Bugün öleceğim, yarın öleceğim; bana 'Allah razı olsun' lazım.”

Ömrünün büyük bir bölümünü baston yaparak geçiren Mehmet Amca, karşılık beklemeden iyilik yapmanın ve hayır duası kazanmanın güzel bir örneğini sergiliyor.

Hasan Nasrallah'ın Müslümanlara yaptığı zulüm

Hasan Nasrallah, Suriye’de iç savaşın fitili ateşlendiği günden itibaren Esed rejiminin en sadık, en gaddar ve en kanlı vurucu gücü olarak sahaya sürülmüştür. Halep’ten Humus’a, Kusayr’dan Şam kırsalına kadar binlerce masum Suriyeli Müslümanın katledilmesinde, evlerinden barklarından sürülmesinde doğrudan imzası ve emri vardır. İran’ın emperyalist yayılmacılığının bölgedeki mezhepçi ayağı olarak en büyük taşeronluğunu yapan Nasrallah, Müslüman kanı akıtılması söz konusu olduğunda en zalim rejimlerle kol kola girmekten bir an olsun geri durmamıştır.

Daha da vahimi, bu eli kanlı çetelerin Suriye halkına uyguladığı sistematik şiddet sadece can almakla kalmamış; rejim unsurlarıyla birlikte hareket eden bu yapının mensupları, Suriyeli Müslüman kadınların iffetine ve namusuna uzanan alçaklıklarıyla tarihin en kara lekelerine imza atmıştır. Savaş hukukunu, insanlığı ve ahlaki tüm sınırları ayaklar altına alan bu aşağılık cürümlerin baş sorumlusu olan Nasrallah, dünyada işlediği bu kadar günah ve mazlum ahı ile birlikte cehenneme kavuşup gitmiştir. Şimdi kalkıp bu melun adamın posterini İstanbul’un surlarına yansıtmak, o katliamları ve namussuzlukları meşrulaştırmaya çalışmaktır.

Sokak röportajında Suriyeliler üzerinden yürütülmeye çalışılan “savaştan kaçtılar” algısına Filistinli kız cevap verdi:

“Savaştan kaçmadılar. Onlar da cihat ettiler.”

“Biraz araştırın ve bakın, orada ne kadar soykırım yapmışlar.”

“Durumlar düşündüğünüzden daha zordu.”

Gazze’de on binlerce Müslümanın katledilmesi, şehirlerin yerle bir edilmesi ve açlığın bir silah olarak kullanılması, Yahudi işgaline karşı dünya çapındaki öfkeyi büyütüyor. Yunanistan’da yaşanan hadise de Gazze’deki vahşetin ardından Yahudilere yönelik tepkinin Avrupa sokaklarına kadar yayıldığını bir kez daha gösterdi.

7 Ekim’in ardından Gazze’de yaşanan soykırım, dünyanın dört bir yanında vicdan sahibi insanların Filistin meselesiyle beraber İslâm’a yönelmesine de vesile oluyor. Yusuf’un ihtidası da Filistin için çıkılan yolculuğun hidayetle neticelenen örneklerinden biri oldu.

Doğu Türkistan’daki toplama kamplarından kurtulan Tursunay Ziyawudun, kadınların geceleri hücrelerinden çıkarılarak darp edildiğini ve toplu tecavüze uğradığını anlattı. Yaşananları, “Kızlara toplu tecavüz ediyorlar. Bayılanları daha çok dövüyorlar” sözleriyle aktardı.

İki kez toplama kampına kapatıldı

1978 Künes doğumlu Ziyawudun, Kazakistan’da yaşarken Doğu Türkistan’a döndüğünde iki kez toplama kampına kapatıldı. İşkence ve ağır kötü muameleye maruz kaldığını belirten Ziyawudun, 2018’de serbest bırakıldıktan sonra yaşadıklarını dünya kamuoyuna anlattı.

Sayragul Sauytbay: “Kadınlar zorla kısırlaştırılıyordu”

Bir başka kamp tanığı Sayragul Sauytbay da Doğu Türkistan’daki kamplarda kadınlara yönelik ağır cinsel şiddet ve zorla kısırlaştırma uygulamalarına şahit olduğunu anlattı. Sauytbay, “Birkaç Çinli erkeğin genç bir kadına tecavüz ettiğini gördüm. Kadınlar ilaç ve iğnelerle kendi istekleri dışında kısırlaştırılıyordu” ifadelerini kullandı.

Bu tanıklıklar, yaşananların münferit kötü muamele vakalarıyla sınırlı kalmadığını; kadınların bedeni, aile yapısı ve neslin devamı üzerinden yürütülen sistematik bir baskı düzenine işaret ettiğini gösteriyor.

Kalbinur Sıdık: “Çığlık sesleri hâlâ aklımda”

Kamplarda yaşananlara ilişkin bir diğer ağır tanıklık ise Kalbinur Sıdık’tan geldi. Sıdık, tutuklulara elektroşokla işkence uygulandığını belirterek, “Elektro şok cihazlarıyla mahrem yerlerine zarar veriyorlar. Çığlık sesleri hâlâ aklımda” sözleriyle yaşananları aktardı.

Birden fazla kamp tanığının birbirini tamamlayan anlatımları, Doğu Türkistan’daki baskının mahiyetini daha da ağırlaştırıyor. Tecavüz, işkence, zorla kısırlaştırma ve insan onurunu hedef alan uygulamalar, kamplardaki düzenin en karanlık yüzünü oluşturuyor.

Türklere yönelik zulmün günümüzdeki halkası: Doğu Türkistan

Trablusgarp’tan Balkanlar’a, Kırım ve Ahıska sürgünlerinden Hocalı’ya kadar Türkler tarih boyunca büyük katliam ve sürgünlere maruz kaldı. Bugün Doğu Türkistan, Türk ve Müslüman kimliğine yönelik sistematik baskının sürdüğü başlıca coğrafyalardan biri.

Dünya sessiz

Kamplardan kurtulanların tanıklıkları ve yayımlanan raporlara rağmen birçok devlet, Çin’le ekonomik ve siyasî ilişkilerini önceleyerek Doğu Türkistan’daki zulme karşı sessiz kalıyor.

Ziyawudun, Sauytbay ve Sıdık’ın anlattıkları, Doğu Türkistanlı Müslüman kadınların yaşadığı dehşeti bütün açıklığıyla ortaya koyuyor. Bu tanıklıkların unutulması ise zulmün üzerinin örtülmesine ve Pekin yönetiminin baskı düzeninin sürmesine hizmet ediyor.

Koruma kanunu dolayısıyla sorgulanamaz bir dogma haline gelen ve seküler bir dine dönüşen Kemalizm, tekno-paganizm adı altında, yeni, hazza dayalı bir putperestliği meydan yerine dikerek toplumu büyük bir felakete sürüklüyor. İktidar da bu felaketi önlemek yerine, eziklik psikolojisi dolayısıyla sırf yaranmak uğruna Kemalist putperestlerin dayattığı seküler kimliğe rızayı gösteriyor.

Milletin sırtına binerek 22 senedir iktidarda olan ve yine İslâmî değerleri ve kültürü yaşatmak sözüyle iktidarda kalan hükümet, ruhî imarı gerçekleştirmek yerine bilakis her türlü sapkınlığa kapı aralıyor ve bununla da övünüyor. “Kemalist rejim günlüğü” başlığı altında yorumladığımız haberlerde de görüleceği üzere bir yangın yerine dönüşen ve her an tutuşmaya hazır bir memleketi göreceksiniz.

İşte vaziyetimiz:

Son Karar, Türkiye’de 1988-1990 yılları arasında yayınlanmış ve Büyük Doğu-İbda fikriyatına nisbetle faaliyet göstermiş bir dergidir.

Dergi ilk sayısını Mayıs 1988 tarihinde ve “Aylık Siyasi Fikir ve Aksiyon Dergisi” olarak yayımlamıştır. İstanbul merkezli olarak yayın yapan derginin yazı işleri müdürlüğünü Serdar Yücel üstlenmiş, genel yayın yönetmenliğini ise Kaya Balaban yapmış ancak Şubat 1989 sayı 8’den itibaren Ali Hışıroğlu üstlenmiştir.

Dergide Abdullah Kiracı, Ali Hışıroğlu, Atilla Özdür, Enver Küçükgörür, Enes Duymaz, Harun Yüksel, Hayrettin Soykan, Kâzım Albayrak, Mehmet Tarakçı, Mevlüt Koç, Mustafa Saka, Saadettin Ustaosmanoğlu, Süleyman Dal, Şükrü Sak, Oktay Şener gibi birçok yazarın yazıları yayınlanmıştır.

Son Karar’ın 1988 tarihli 1. sayısının kapağında Salih Mirzabeyoğlu’na ait “Gençliğin Cevabı” başlıklı bir deklarasyon yayınlanmış ve yazıda, Batı’nın olumsuz etkilerine karşı durulması ve hakikat yolunda kararlı bir nesil yetiştirilmesi gerektiği ifade edilmiş ve “Allah için buğz ve Allah için aşk ölçüsüne uygun şekilde, baş nefret kutbu ile baş muhabbet kutbunu tayin etmiş olarak...” denilmiştir.

Derginin ikinci sayısı Büyük Doğu ve Necip Fazıl özelinde çıkmıştır. Bu sayıda Necip Fazıl Kısakürek ve Büyük Doğu ideolojisi, bu ideolojinin modern dünyada nasıl uygulanması gerektiği ve İslâm’ın sosyal, siyasi ve kültürel hayatta yeniden nasıl yer alması gerektiği ele alınmıştır. İçerik olarak, gençliğe hitap eden yazılar, sosyal güvenlik açısından zekâtın önemi, Filistin meselesi, Ayasofya’nın durumu gibi konular ele alınmıştır. “Üstad’ı anmak” başlığı altında, onun ideolojik mirasının sadece anılmakla kalmayıp, aksiyoner bir şekilde hayata geçirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Mütefekkir Salih Mirzabeyoğlu’nun 1988 yılında yaptığı “Nasıl Birlik?” konferansı, derginin Haziran 1988 tarihli 2. sayısında; “İşkence ve Filistin Meselesi” konferansı, derginin Temmuz 1988 tarihli 3. sayısında; Cemaat ve Aksiyon” başlıklı konferansı ise Ağustos 1988 tarihli 4. sayısında yayımlanmıştır.

Salih Mirzabeyoğlu’nun kaleme aldığı “M. Kemal hakkındaki Bir Gün” başlıklı yazı da ilk defa Son Karar’ın Kasım 1988 tarihli 6. sayısının 31. sayfasında, daha sonra da Ekim-Kasım 1989 tarihli 14. sayısının 22. sayfasında yayımlanmıştır. Karar’ın Kasım 1988 tarihli 6. sayısı, Bir Gün başlıklı yazıdan dolayı, “Mustafa Kemal’e hakaret” gerekçesiyle toplatılmıştır.

Son Karar Dergisi’nin önemli hususiyetlerinden biri, ilk defa Fetullah Gülen eleştirisi yapılan yayın organı olmasıdır. Son Karar Dergisi’nin 15 Aralık 1989 tarihli 15. sayısının 17. sayfasında imzasız yayınlanan “Hem Gülen - Hem Güldüren” başlıklı bir sayfalık yazıda, türban gösterilerini provokatörlükle suçlayan Fetullah’ın “düzenist Müslüman” tipini yetiştirme görevini devralan “sinsi bir hain” olduğu ve ondan hesap sorulacağı söylenmektedir.

Derginin geneline baktığımızda Seyyit Ahmet Arvasi, Muhsin Yazıcıoğlu, Atilla Özdür gibi şahsiyetlerle mülakatlar yapıldığı görülmektedir. Bilhassa Seyyit Ahmet Arvasi’nin yayımlanan röportajı vefatından önceki son röportajıdır.

Dergi, Türkiye’nin siyasî ve içtimâî sorunlarına Büyük Doğu-İbda perspektifinden bakmaya çalışmış, Kemalist rejime ve Batı’ya karşı net bir duruş sergilemiş, sert bir üslupla eleştiride bulunmuş, iman şuurunu ve aksiyon ruhunu sürekli kamçılamayı hedeflemiştir. Sadece aktüel siyasetle ilgilenmemiş, aynı zamanda tarih, sanat, edebiyat ve felsefe gibi konularda da makaleler ve yorumlar yayınlamıştır.

Fikirle eylemi birleştirmede şu örnekleri sayabiliriz:

Flama Kültür Faaliyeti lokalinde yapılan ve cepheleşme yapılanmasının ilk örneği sayılabilecek, her cephenin bir bildiri sunduğu faaliyet, derginin Haziran 1988 tarihli 2. sayısında yer almıştır. Karar’ın Kasım 1988 tarihli 6. sayısında Mahir Çakır’ın “Hakkını Vermek” başlıklı yazısı cepheleşme ve içtimaileşme açısından dikkat çekmektedir. Ayrıca Ayasofya için imza kampanyası da derginin Şubat 1990 tarihli 16. sayısında yer almıştır.

Tespitlerimize göre İbda’nın cepheleşmesine atıfla “İBDA-C” isminin ilk kullanıldığı yayın organı bu dergidir. Son Karar Dergisi’nin 15 Aralık 1989 tarihli 15. sayının arka kapağında aynen şöyle denmektedir:

“Büyük Doğu mücadelesi ve onun yumuşattığı iklim... Ve Müslümanların önünde bir korkuluk gibi duran “Menemen” hatırasını bir tekmede deviren şanlı GÖLGE! Akıncı Güç patlaması, Rapor talimi, Gönüldaş, çaba ve direnci, İBDA taarruzu! Hedef iktidardır!” İşte İBDA-C KARAR’ın nereden geldiğinin ve ne yapmak istediğinin hikâyesi...”

Karar Dergisi’nin Temmuz 1988 tarihli 3. sayısında yer alan Cahit Yeşilyurt’un “Gerçek Beraberlikler” yazısı Tilki Günlüğü 2. cilt s. 439’da iktibas edilmiştir. Aynı şekilde Haziran 1988 tarihli 2. sayıda yer alan Kâzım Albayrak’ın “Kayan Yıldız Sırrı Üzerine” başlıklı yazısı da Tilki Günlüğü eserinde, 3. cilt, s. 231’de iktibas edilmiştir.

Karar Dergisi Kasım 1988 tarihli 6. sayısında Salih Mirzabeyoğlu’nun “Suda Boğulan Balık” isimli bir hikayesi yayımlanmıştır. Ayrıca Mart 1989 sayı 9’dan itibaren aralıklı sayılarda Salih Mirzabeyoğlu’nun altı şiiri (Devri Daim, Altın Nazar, Perde, Kabarcık, Lügat ve Çehre) yayımlanmıştır. Karar Dergisi’nin bazı takdim yazıları ve çerçeve içerisindeki bazı arka kapak yazıları, İBDA Mimarı’nın telkin ve tavsiyeleri doğrultusunda kaleme alınmıştır.

Özellikle genç neslin uyanışına ve mücadeleye katılımına büyük önem veren dergi, gençlerdeki idealizm, heyecan ve aksiyon ruhunu harekete geçirmek ve onları Büyük Doğu-İbda fikriyatına kazandırmak için çaba göstermiştir. Türkiye’deki İslâmcı düşünce ve hareket tarihinde önemli bir yere sahip olan Son Karar, 17 sayı çıkmış ve 1 Mart 1990 yılında yayın hayatına son vermiştir.

5 Eylül 2024 

Aylık Baran Dergisi

Konferansta İsrail’e yönelik boykotun önemine dikkat çekildi. Filistin davasına daha aktif bir şekilde sahip çıkılması gerektiği vurgulandı.

Said Ercan: Gündemimizde sürekli Gazze olmalı!

Dursun Ali Erzincanlı: Gazze’ye sahip çıkan insanlar aziz ve şereflidir

Ercan Çifci: Gazze bir fikirdir. Gazze Y*hudi’nin yerle bir edildiği yerdir.

Ayçin Kantoğlu: 21 bin çocuk kayıp Gazze’de. 21 bin. Bunun tercümesi şu: Bu dünyada 8 milyar insan kayıp!

Kâzım Albayrak: ABD-Y*hudi emperyalizminin tekerine çomak sokucu işler yapılmalı!

Yakup Köse: Uzak gördüğünüz şey aslında size çok yakın!

Tayyar Tercan: Türkiye'den İsrail'e katliam yapmaya gidenlerin vatandaşlıktan çıkarılmasını istiyoruz.

Haberin tamamı için TIKLAYINIZ

Dergimizin olduğu kitabevleri:

Gölge Kitabevi: Ali Kuşçu, Büyük Karaman Cd. 4A, 34083 Fatih/İstanbul

Kökler Kitabevi: Hırka-i Şerif, Kadı Sk. No:14, 34091 Fatih/İstanbul

Ağaç Kitabevi: Akşemsettin, Şehitkubilay Sk. No:6, 34010 Fatih/İstanbul

İnkılap Kitabevi: Fevzipaşa Caddesi, Şehitkubilay Sokak No: 6/A-B Fatih-İstanbul

Ankara Birleşik Kitabevi: Tuna caddesi Bulvar Pasajı, D:no:3/3, Çankaya/Ankara

Gaziantep Akyol Kitabevi: Şahinbey, 44002. Bedesten Sk. No:15, 27410 Şahinbey/Gaziantep

Mephisto Kitabevi: Kuloğlu, İstiklal Cd. No:125, 34435 Beyoğlu/İstanbul

Kitap Dünyası İlahiyat Şubesi: Aşkan Mah. Aşkan Cad. No: 22/1 Meram / Konya

Nasıl abone olunur?

Aylık Baran Dergisi’ne abone olmak için adres ve irtibat bilgilerinizi telefon yahut mail ile bize bildirdikten sonra abone bedelini yatırmanız yeterlidir.

Abone olmak için irtibat numaramız 0533 166 20 50

1 senelik abonelik ücreti (2026 itibariyle) kargo dahil 1900 TL'dir.