Çeçenistan’da hain Rus kuklası Kadirov rejiminin insanlık dışı uygulamalarını, gizli hapishanelerini ve işkencelerini ifşa eden 28 yaşındaki aktivist Mansur Movlayev, sığındığı Kazakistan’da büyük bir hukuk ve insanlık ayıbıyla karşı karşıya. 16 aydır Almatı’daki gözaltı merkezinde (SIZO) tutulan ve iltica talebi Kazak makamlarınca reddedilen Movlayev, işkenceci Kadirov çetesine teslim edilmektense canına kıymayı göze alarak Almatı’daki hücresinde üst üste intihar girişimlerinde bulundu.
Çeçenistan’dan Kazakistan’a İşkence ve Firar Hattı
Mansur Movlayev, 2019 ve 2020 yılları arasında Çeçenistan’da işgalci Rusya ve onun yerel işbirlikçisi Kadirov yönetimi tarafından gerçekleştirilen kaçırma, işkence ve hukuksuz tutuklamalara dair bilgi ve belgeleri muhalif Telegram kanallarına ulaştırarak rejimin kirli yüzünü deşifre etti. Bu faaliyetleri sebebiyle hedef gösterilen Movlayev, Kadirov rejiminin klasik yöntemlerinden biri olan uyuşturucu ticareti iftirasıyla 2020 yılında düzmece bir mahkeme kararıyla 3 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2022’de şartlı tahliye edilmesine rağmen serbest bırakılmayarak Şali İlçe Emniyet Müdürlüğü bünyesindeki gayriresmî gözaltı merkezine kaçırıldı ve ağır işkencelere maruz kaldı. Buradan kaçmayı başaran aktivist, sahte kimlikle Kırgızistan’a geçti; burada sınır ihlali gerekçesiyle yattığı cezanın ardından Almatı’ya yerleşti.
Hukukun Çiğnendiği Kararlar ve BM’nin Hiçe Sayılması
13 Mayıs 2025 tarihinde Rusya’nın talebi doğrultusunda Almatı’da Kazak emniyet güçlerince gözaltına alınan Movlayev için Kazakistan makamları uluslararası hukuk kurallarını göz ardı eden bir süreci başlattı. Aralık 2025’te sığınma başvurusu reddedilen Movlayev hakkında Kazakistan Başsavcılığı 27 Ocak 2026’da Rusya’ya iade kararını onayladı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi, 23 Şubat 2026 tarihinde Kazakistan hükümetine ihtiyati tedbir kararı bildirerek dosya esastan incelenene kadar şahsın iade edilmemesi gerektiğini hatırlatsa da Kazakistan Yüksek Mahkemesi 10 Eylül 2026’da sığınma talebinin reddine yönelik son itirazı da reddederek iç hukuk yollarını tamamen kapattı.
İntihar Girişimleri
Mahkemenin nihai ret kararının ardından hain Kadirov çetesinin eline verileceğini anlayan Movlayev, 15 Eylül 2026 tarihinde tutulduğu cezaevinde yaşamına son verme girişiminde bulundu. Hastanedeki tedavisi sürerken 16 ve 17 Eylül tarihlerinde eylemini tekrarlayan genç aktivist, zamanında müdahaleyle kontrol altına alındı. Avukatı Vadim Drozdov ve insan hakları örgütleri aracılığıyla kamuoyuna ulaşan mektubunda Movlayev, kendisini katillerine teslim etmemelerini isteyerek Kazakistan makamlarına, "Beni buraya gömün, cesedim bile Rusya’nın eline geçmesin" sözleriyle haykırdı. Mektubunda ayrıca aynı cezaevinde bulunan ve Rusya’ya iade tehdidi altındaki savaş karşıtı aktivist Yulia Yemelyanova’ya da sahip çıkılması çağrısını yaptı.
Moskova’nın ve Kadirov rejimi gibi kukla yapıların baskısıyla hareket eden Kazakistan yönetimi, uluslararası hukukun temel prensiplerinden biri olan non-refoulement (geri göndermeme) ilkesini açıkça ihlal etmekte. Movlayev’in ailesine yönelik baskıların tırmandığı, kardeşinin işkence gördüğü ve ebeveynlerinin alıkonulduğu somut bir vakıada, bir Müslüman aktivistin bürokratik ve siyasi pazarlıklara kurban edilmesi kabul edilemez, Kazakistan makamları derhal insani ve hukuki sorumluluklarını yerine getirmek için bu karardan vazgeçmelidir.
Kaynak: RFE/RL (Radio Free Europe / Radio Liberty), Kavkaz.Realii, Human Rights Watch (HRW), Amnesty International, Viasna, Memorial Human Rights Center, OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project), UN Committee Against Torture (CAT)