Fransız liderin Le Monde, Süddeutsche Zeitung ve The Guardian gazetelerine verdiği ortak demeç, Brüksel ve Berlin hattında geniş yankı uyandırdı. Macron, Avrupa’nın Washington’a olan güvenlik, dijital ve finansal bağımlılığını "sürdürülemez" olarak nitelendirerek radikal bir paradigma değişimi çağrısı yaptı.
"Amerikalıların Sınırını Tahmin Edemezsiniz"
Macron, transatlantik ilişkilerde yaşanan güven bunalımına dikkat çektiği konuşmasında, ABD yönetiminin son dönemdeki agresif ticaret politikaları ve toprak taleplerini sert bir dille eleştirdi. Özellikle ABD'nin Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland üzerindeki stratejik baskısına işaret eden Macron, şu ifadeleri kullandı:
"Artık Amerikalıların ne kadar ileri gidebileceğini tahmin edemezsiniz. Bu sadece bir Grönland meselesi veya basit bir gümrük vergisi tartışması değildir. Bu, egemenliğimize yönelik doğrudan bir sınamadır. İnsanlarımız umutsuzluğa kapılıyor. Eğer bu gidişata kendi stratejik otonomimizle yanıt vermezsek, Avrupa medeniyeti 5 yıl içinde silinme riskiyle karşı karşıya kalacaktır."
Üçlü Bağımlılık Sarmalı: Dolar, Dijital ve Savunma
Fransa Cumhurbaşkanı, Avrupa'nın "vasal bir kıtaya" dönüşmemesi için üç temel alandaki bağımlılığın derhal sonlandırılması gerektiğini vurguladı:
1. Güvenlik Şemsiyesi: Avrupa'nın savunmasını tamamen NATO’ya ve ABD’nin inisiyatifine bırakmasının "tarihsel bir hata" olacağını savunan Macron, AB'nin kendi savunma sanayisini kurması ve askeri operasyonel kapasitesini artırması gerektiğini belirtti. Ukrayna savaşının Avrupa'nın askeri yetersizliğini gözler önüne serdiğini hatırlatan lider, "Kendi güvenliğini sağlayamayan bir birlik, egemen bir güç sayılamaz" değerlendirmesinde bulundu.
2. Dolar Hegemonyası: Küresel ticarette ABD Doları'nın hakimiyetinin, Washington'a Avrupa şirketleri üzerinde yargı yetkisi (eksterritoryalite) tanıdığını belirten Macron, Euro'nun rezerv para birimi olarak güçlendirilmesi gerektiğini savundu. Macron, ABD'nin finansal sistemi bir dış politika silahı olarak kullanmasının Avrupa ekonomisini rehin aldığını ifade etti.
3. Dijital Sömürgecilik: Veri yönetimi, yapay zeka ve bulut teknolojilerinde Avrupa'nın ABD'li teknoloji devlerine (Big Tech) tam bağımlı olduğunu hatırlatan Macron, bu durumu "dijital sömürgecilik" olarak tanımladı. Avrupa'nın kendi teknolojik altyapısını kurmaması halinde, geleceğin üretim modellerinde söz sahibi olamayacağı uyarısını yineledi.
Mario Draghi Raporu ve "Yavaş Ölüm" Riski
Macron'un açıklamaları, eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi'nin hazırladığı ve Avrupa ekonomisinin rekabet gücünü kaybettiğini belgeleyen raporla paralellik gösteriyor. Macron, Avrupa'nın sosyal refah modelini koruyabilmesi için "savaş ekonomisi" dinamiklerine geçmesi ve savunma yatırımlarını finanse edecek ortak borçlanma (Eurobond) mekanizmalarını devreye sokması gerektiğini belirtti.
Rusya ile "Zorunlu Diyalog" Vurgusu
Jeopolitik gerçekliğe de değinen Macron, Doğu Avrupa ülkelerinin tepkisini çekme pahasına Rusya ile diyaloğun önemine işaret etti. "Coğrafya değişmeyecek, Rusya orada kalmaya devam edecek" diyen Macron, Avrupa'nın gelecekteki güvenlik mimarisini ABD olmadan kurgulayabilmesi için Moskova ile asgari müşterekte buluşulabilecek diplomatik kanalların açık tutulması gerektiğini ima etti.
Macron'un bu çıkışı, önümüzdeki hafta gerçekleşecek AB Liderler Zirvesi öncesinde, özellikle Almanya'yı daha fazla mali sorumluluk almaya ve ortak savunma bütçesine ikna etmeye yönelik "son bir uyarı" olarak yorumlanıyor.