İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi geçtiğimiz gün TRT ekranlarında konuştu. 2026 yılının ilk üç ayında uyuşturucu tacirlerine karşı 13 bin 115 operasyon yapıldığını, yurt dışına kaçan 23 şüphelinin Türkiye'ye iade edildiğini, mücadelenin "sonuna kadar devam edeceğini" söyledi.
Şimdi son dönemde Türkiye’de yapılan operasyonlara bir değinelim. 13 bin 115 operasyon marifet mi, yoksa tablonun vahametini mi gösteriyor? Her gün 145 uyuşturucu operasyonu yapılan bir ülke, aslında uyuşturucuyu ne kadar frenleyebilmektedir? Bu soruları sormak hem gazetecilik görevidir hem de yeni bakana yapılabilecek en yapıcı katkı olsa gerek.
Uyuşturucu yaşı Türkiye’de 12 yaşa kadar düşmüş durumda
Dünya Uyuşturucu ile Mücadele Federasyonu Başkanı Halit Toprak, uyuşturucu kullanım yaşının düştüğünü belirterek "18 yaş altına indiğimizde tablo daha da vahim. Kullanım yaşı 12'lere kadar düşmüş durumda" ifadelerini kullandı.
12 yaş. İlkokul son sınıf çocukları.
Çocukların ağa çekilmesi
18 yaş altı kullanıcıların yüzde 90'ının kendi iradesi dışında bu ağın içine çekildiği ifade ediliyor. Çocuk ve gençlerin önce bağımlı hâle getirildiği, ardından "madde karşılığında satış yapma" ya da "taşıyıp teslim etme" gibi işlerde kullanıldığı anlatıldı. Genç kadınların fuhşa zorlandığı, erkek çocukların ise kundaklama ve silahlı yağma gibi suçlarda kullanılmak üzere bağımlı hâle getirildiği de dile getiriliyor.
Çocuklarda suç organında yüzde 143 artış
Türkiye'de 2010 yılında 83 bin 393 olan suça sürüklenen çocuk sayısı 2024 yılında yüzde 143'lük artışla 202 bin 800 oldu.
2023'te 179 bin olan suça sürüklenen çocuk sayısı 2024'te yüzde 13'lük artışla 14-17 yaş aralığında 202 bin çocuğa ulaştı.
Güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2024 yılında 2023 yılına göre yüzde 9,8 oranında artarak 612 bin 651 oldu.
Bu çocukların suç kırılımı da son derece çarpıcı: Suça sürüklenen çocukların yüzde 40,4'üne yaralama, yüzde 16,6'sına hırsızlık, yüzde 8,2'sine uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satmak veya satın almak suçlamaları yöneltildi.
Yani her 12 suça sürüklenen çocuktan biri uyuşturucuyla doğrudan bağlantılı. Ve bu çocukların büyük çoğunluğu bağımlı hâle getirilmiş, sonra suç aracı olarak kullanılmış.
Sokak çeteleri
Bakan Çiftçi, bir başka konuşmasında 2026’yı sokak çeteleriyle mücadele yılı ilan etmişti.
Son dönemde "yeni nesil sokak çeteleri" olarak adlandırılan yapılanmaların iddianamelerinde yer alan bilgilere göre çocuklar çoğunlukla sosyal medya üzerinden hedef alınıyor. Daltonlar ve Barış Boyun Suç Çetesi gibi örgütlerin özellikle 14-17 yaş aralığındaki çocuklara kısa sürede ulaşabildiği belirtiliyor. Çeteler çocukları tehdit, şantaj ya da para vaadiyle suç zincirine dahil ediyor. İstanbul'da özellikle Gaziosmanpaşa, Bağcılar ve Esenyurt gibi ilçelerde yaşayan çocukların hedef alındığı ifade ediliyor.
Bu çocukların çetelerin hedefinde olmasının sebepleri arasında 18 yaş altına verilen cezaların yetişkinlere oranla düşük olması da var. Ama uzmanlara göre tek neden bu değil. Çeteler çocukları yetiştirmek için alıyorlar. Gerçi bu hususta TBMM’de bir düzenleme üzerinde çalışılıyor. Meclis'te gündeme gelen düzenleme, suça sürüklenen çocukların yanı sıra ailelerin sorumluluğunu da artırmayı hedefliyor. Çocuğunu suçtan uzak tutamayan, bakım ve gözetim görevini ihmal eden anne babalara yönelik cezaların ağırlaştırılması planlanıyor. Bunun ne kadar işe yarayacağını önümüzdeki süreçte göreceğiz.
Bakan Çiftçi’nin muhatap olduğu hâdise
Bakan Çiftçi Valilik görevini yürüttüğü dönemde yaşadığı bir sahneyi TRT'ye anlattı:
"Bir defasında bir annemiz geldi görüşmek için. Oğlu uyuşturucu müptelası olmuş. Çocuğunun, oğlunun uyuşturucu bulamadığı zamanlarda, para bulamadığı zamanlarda kendisine yaptığı muameleyi gösterdi bana. Kolunu sıyırdığında kolunun mosmor olduğunu gördüm. Yani demek ki bir evlat annesine bunu yapabiliyorsa, geldiğimiz noktayı düşünün."
Bu anlatım, Bakan Çiftçi'nin konuyu gerçekten kavramış biri olduğunu gösteriyor. Ama kavramak ile çözmek arasındaki mesafe, tam da burada soruların başladığı yerdir.
13 bin 115 operasyon muazzam bir sayı. Ama bu operasyonların kaçında bağımlı rehabilitasyona yönlendirildi? Kaçı gözaltında bırakıldı, kaçı tedaviye gönderildi? Yakalamak tek başına çözüm değil; panzehir, tedavi ve sosyal destek sistemi operasyonlarla eş değer yatırım gerektiriyor.
Eğitim Reformu Girişimi verilerine göre zorunlu eğitim çağında olup okula gitmeyen çocuk sayısı 611 bin 612. Bu çocukların üçte ikisi çetelerin hedefindeki 14-17 yaş aralığında. Bu çocuklar acaba ne yapmaktadır?
Çeteler artık sadece sokakta değil, ekranda örgütleniyor. 14 yaşındaki çocuklar TikTok üzerinden "iş teklifi" alıyor, Discord üzerinden görev alıyor. Bu alana yönelik somut bir yasal düzenleme ve denetim mekanizması hâlâ yeterince güçlü değil.
Bakan Çiftçi'nin anlattığı o anne, valilik kapısına dayanmak zorunda kaldı. Mesele, valiye intikal etmeden önce nasıl çözülmez?
Her gün 145 uyuşturucu operasyonu yapılan bir ülkede uyuşturucu 12 yaşına inmiştir. 15 yılda suça sürüklenen çocuk sayısı yüzde 143 artmıştır. 15 milyon kişi bağımlılık gölgesinde yaşamaktadır.
Bu tabloda her operasyon haberi bir başarı değil, sorunun ne kadar büyüdüğünün göstergesidir. Bataklık kurutulmadan, avlanılan her sineğin haberi maalesef gücü değil, zafiyeti göstermektedir. Belli ki ne cezalar ne de ıslah sistemi doğru-düzgün çalışmıyor.
Baran Dergisi