İran’da artan hayat pahalılığı ve ulusal para birimi riyalin sert değer kaybı sebebiyle başlayan protestolar beşinci gününe girerken, eylemler başkent Tahran başta olmak üzere birçok kente yayıldı. Çarşı ve ticaret merkezlerinde kepenk kapatma eylemleriyle başlayan gösteriler, üniversite öğrencilerinin de katılımıyla genişledi. Güvenlik güçleri ile protestocular arasında yaşanan çatışmalarda ilk kez can kayıpları yaşandığı bildirildi.
Sahadan gelen bilgiler ve insan hakları örgütlerinin açıklamalarına göre, farklı kentlerde en az sekiz kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. Luristan ve Çaharmahal-Bahtiyari gibi eyaletlerde çatışmaların yoğunlaştığı, Tahran ve İsfahan’daki bazı üniversitelerde ise eğitim faaliyetlerinin geçici olarak durdurulduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bazı bölgelerde göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandığı, gece saatlerinde polis varlığının artırıldığı aktarıldı.
Gelişmeler sürerken, ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran’daki protestolara yönelik olası sert müdahalelere karşı “ABD’nin hazır olduğu” yönünde ifadeler kullandı. Trump’ın açıklamaları Tahran yönetiminde tepkiyle karşılandı. İran Yüksek Lideri’nin danışmanlarından Ali Laricani, ABD’nin herhangi bir müdahalesinin bölgesel ölçekte kaosa yol açacağını savundu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise protestoların merkezinde yer alan ekonomik sorunlara dikkat çekti. Pezeşkiyan, vatandaşların geçim koşullarının hükümet için “kırmızı çizgi” olduğunu vurgulayarak, rant, kaçakçılık ve rüşvetle mücadeleyi hedefleyen ekonomik reformları sürdürmekte kararlı olduklarını söyledi. Sübvansiyonların doğrudan vatandaşların hesaplarına aktarılmasına yönelik planların gündemde olduğunu belirten Pezeşkiyan, hükümetin liyakat esasına dayalı bir kadro anlayışıyla hareket ettiğini ifade etti.
İran medyasında yer alan değerlendirmelerde, protestoların temelinde ekonomik hoşnutsuzluğun bulunduğu, ancak bazı grupların eylemleri provoke etmeye çalıştığı iddiaları öne çıktı. Özellikle Devrim Muhafızları’na yakın yayın organları, eylemlerin büyük bölümünün barışçıl olduğunu, sınırlı sayıdaki “organize grupların” ise şiddeti tırmandırmayı hedeflediğini savundu. Buna karşılık bağımsız kaynaklar ve aktivistler, güvenlik önlemlerinin giderek sertleştiğini ve gözaltıların arttığını belirtiyor.
Öte yandan İsrail dış istihbarat servisi Mossad’ın Farsça yayın yapan sosyal medya hesaplarından protestolara destek içerikli paylaşımlar yapması, Tahran’da dış müdahale tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. İranlı yetkililer, bu tür açıklamaların iç dinamikleri istismar etmeye yönelik olduğunu savunurken, bölgedeki diplomatik çevreler gelişmelerin yakından izlendiğini belirtiyor.
Uzmanlara göre protestoların arka planında, uzun süredir devam eden yaptırımlar, yüksek enflasyon ve riyalin dolar karşısında tarihi seviyelerde değer kaybetmesi bulunuyor. Resmi veriler, yıllık enflasyonun yüzde 50’nin üzerine çıktığını, temel gıda fiyatlarının ise kısa sürede ciddi oranda arttığını gösteriyor. Bu tablo, İran’da hem ekonomik hem de siyasi açıdan hassas bir sürecin yaşandığına işaret ediyor.