ABD Hazine Bakanlığından lisans adımı
Taraflar arasında geçen hafta imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda ABD Hazine Bakanlığı yeni bir genel lisans yayımladı. Bu belgeyle birlikte, İran menşeli ham petrol ve petrokimya ürünlerinin üretimi, teslimatı ile satışına onay verildi. Bankacılık işlemleri, sigorta ve taşımacılık hizmetleri de muafiyet kapsamına dahil edildi. Onaylanan işlemler, Kuzey Kore ve Küba dışındaki tüm ülkeleri ve ABD'ye yapılacak ithalatları da kapsıyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, nükleer müzakerelerde somut ilerleme kaydedildiğini doğruladı. Bölgedeki tansiyonu düşürmeyi, ateşkesi sağlamayı ve Hürmüz Boğazı'nı açık tutmayı hedefleyen yeni bir mekanizma kurduklarını belirten Vance, tüm çatışmaların tamamen yatışmasını arzuladıklarını dile getirdi. Vance, Vaşington'un İsrail ile temaslarını sürdürdüğünü ve Lübnan tarafıyla pazar günü masaya oturacaklarını ekledi. Dondurulan İran varlıklarına da değinen Vance, serbest bırakılacak kaynakların doğrudan İran halkına ulaşmasını güvence altına almayı amaçladıklarını ifade etti.
İran, sürecin devamı için şartlarını belirledi
İran Dışişleri Bakanlığı ve müzakere heyeti Sözcüsü İsmail Bekai, diplomatik temasların ardından heyetlerin Tahran'a döndüğünü ve mutabakat zaptı hükümlerini uygulamak üzere teknik çalışma gruplarının kurulduğunu açıkladı. Dörtlü toplantıdaki görüş alışverişinin gayriresmi bir formatta yürütüldüğünü belirten Bekai, nihai anlaşma için resmi müzakerelere geçilmesini mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin harfiyen uygulanması şartına bağladı. Bekai ayrıca, Lübnan sahasındaki uygulamaları izlemek üzere bir "çatışma çözümü hücresi" kurulacağı bilgisini paylaştı.
Sürecin arabulucularından Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Katar yönetimi de görüşmelerin yapıcı bir atmosferde tamamlandığını duyurdu. Ortak açıklamalarda, 60 günlük yol haritasının siyasi denetimini sağlayacak üst düzey bir komite ile teknik görüşmeleri yürütecek mekanizmaların kurulduğu teyit edildi.
Hürmüz Boğazı'ndaki tansiyon piyasalara yansıdı
Diplomatik ilerlemeye rağmen sahada karmaşık durum varlığını koruyor. Terörist İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatmasına sebep oldu. Kpler veri analiz firmasının raporlarına göre, boğazdan geçen gemi sayısı hafta sonu 26'dan 5'e kadar düştü. Geçiş yapan sınırlı sayıdaki gemi arasında Suudi Arabistan'a ait çok büyük ham petrol taşıyıcıları yer aldı.
Yaşanan bu gelişmeler küresel piyasalarda hızlı bir yankı buldu. ABD ve İran arasındaki 60 günlük yol haritası anlaşması, Brent petrolün varil fiyatının yüzde 2'ye yakın değer kaybederek 80 doların altına inmesine sebep oldu. ABD borsalarında yükseliş eğilimi görülürken, Avrupa borsaları Hürmüz Boğazı'ndaki fiili durumun getirdiği tedirginlikle daha sakin bir seyir izledi. City Index kıdemli piyasa analisti Fiona Cincotta, boğazdaki durumun piyasaları sürekli olarak canlı tuttuğunu ifade etti.
