İslâm dünyasında yaklaşık bir buçuk asırdır devam eden dinî yenilenme tartışmaları, yalnızca fıkhî meselelerin değil, doğrudan doğruya dinin anlaşılma ve yorumlanma usulünün de tartışıldığı geniş bir fikrî mücadele alanı meydana getirmiştir. Cemâleddîn Efgânî ve Muhammed Abduh ile belirginleşen reformist çizginin günümüze uzanan tesirleri, bu mücadelenin merkezinde yer almaktadır. Dr. Kazım Albayrak tarafından hazırlanan Reformist - Selefî Hayreddin Karaman, söz konusu çizginin Türkiye'deki temsilcilerinden biri olarak ele aldığı Hayreddin Karaman'ın görüşlerini, ilmî tutumunu ve kamuoyundaki müdahalelerini Ehl-i Sünnet zaviyesinden inceleyen kapsamlı bir reddiye çalışmasıdır.
Eserin hareket noktası, Hayreddin Karaman'ın şahsında belirginleştiği savunulan reformist-Selefî anlayışın münferit görüş ayrılıklarından ibaret olmadığı, İslâmî ilimlerin asırlardır teşekkül etmiş usulü ve Ehl-i Sünnet geleneğiyle esaslı bir ihtilaf içerisinde bulunduğu tezidir. Bu bakımdan kitap, yalnızca bir ilim adamının görüşlerini tenkitle yetinmeyerek Türkiye'de son yarım asırda yaşanan ilmî ve siyasî tartışmaların da bir cephesini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Üç ana bölümden meydana gelen eserin ilk bölümünde, Hayreddin Karaman'ın Ehl-i Sünnet itikadına ve ilim geleneğine aykırı olduğu belirtilen görüşleri 13 madde hâlinde ele alınmaktadır. Karaman'ın kendi eserlerinden yapılan alıntılarla ortaya konulan bu görüşler, Ehl-i Sünnet'in temel kaynakları ve yerleşik ilmî birikimi çerçevesinde değerlendirilerek reddedilmektedir. Böylece tenkit, Karaman'a atfedilen düşüncelerden ziyade doğrudan kendi kaleminden çıkan ifadeler üzerinden yürütülmektedir. Bölümde ayrıca Karaman'ı yakından tanıyan ve onunla aynı çevrelerde bulunmuş isimlerin şahitliklerine başvurularak onun ilmi ahlakı ve tartışmalardaki tutumu da inceleme konusu yapılmaktadır.
Kitabın ikinci bölümü, fikrî ihtilafların güncel hadiseler karşısında nasıl tezahür ettiğini gösteren bir polemiğe ayrılmıştır. Hasan Fehmi Ulus ile Hayreddin Karaman arasında Yüksek İslâm Enstitüsü boykotları vesilesiyle yaşanan ve Yeni Şafak gazetesine yansıyan tartışmalar, bu bölümde bir araya getirilmektedir. Böylece Karaman'ın görüşleri yalnızca teorik düzlemde değil, güncel siyasî ve içtimaî meseleler karşısındaki tavırları bakımından da ele alınmaktadır.
Üçüncü bölüm ise eserin şahsî bir tenkidin ötesine uzanan yönünü oluşturmaktadır. Ahmet Davudoğlu, Sadrettin Yüksel, A. Fikri Yavuz, Ebubekir Sifil, Ali Eren, Hüseyin Avni Kansızoğlu, Ali Değermenci ve M. Emin Saraç’ın da aralarında bulunduğu 12 Ehl-i Sünnet ilim ehlinin Hayreddin Karaman'a ve onun temsil ettiği düşünce çizgisine yönelik reddiyeleri bu bölümde toplanmıştır. Farklı dönemlerde ve farklı vesilelerle dile getirilmiş bu tenkitlerin bir araya getirilmesiyle, reformist anlayışa karşı Ehl-i Sünnet çevrelerinde ortaya konulan ilmî itirazların daha geniş bir çerçevede görülmesi sağlanmaktadır.
Eserin üzerinde durduğu temel ayrım, tecdid ile reform arasındaki usul ve anlayış farkıdır. İslâm'ın her çağda karşılaşılan yeni meselelere cevap verecek bir fikrî ve ilmî dinamizme sahip olduğu kabul edilmekle birlikte, bu yenilenmenin dinin esaslarını çağın hâkim anlayışlarına göre değiştirmek suretiyle gerçekleştirilemeyeceği savunulmaktadır. Kitabın benimsediği yaklaşıma göre tecdid, Kur'an, Sünnet, icma ve fukaha geleneğine bağlı kalarak çağın meselelerini kavramak ve çözüm üretmektir. Yenilenmesi gereken İslâm'ın kendisi değil, insanların onu anlama ve yaşama biçimleridir.
Dr. Kazım Albayrak'ın hazırladığı Reformist - Selefî Hayreddin Karaman, bu yaklaşım doğrultusunda, Efgânî-Abduh çizgisinden günümüze uzanan reformist düşünceye karşı Ehl-i Sünnet merkezli bir reddiye ortaya koymaktadır. Karaman'ın eserlerinden hareketle yapılan görüş tenkitlerini, ilmî ahlakına ilişkin şahitlikleri, güncel polemikleri ve 12 âlimin reddiyelerini aynı kitapta buluşturan çalışma, Türkiye'deki dinî düşünce tartışmalarının son yarım asırlık seyrine ilişkin bir belge ve müracaat kaynağı olma iddiasını da taşımaktadır.
İsteme adresi: https://koklerkitab.com/products/reformist-selefi-hayreddi̇n-karaman-dr-kazim-albayrak
Not: İOS uygulamasında isteme adresine gitmek için linkin üzerine basılı tutun ve açılan pencereden Open Link'i tıklayın.
