Batı'nın çöküş içindeki idarî mekanizması binlerce genci gözaltına alıp faturayı siyasî muhaliflere kesmeye yeltense de, sokaklara sıçrayan yangın cemiyetin içine düştüğü derin buhranı resmediyor. Paris rejiminin bütçe oyunları ve polis baskısı, öğrencilerin başkaldırısını bastırmaya kâfi gelmiyor.
Harabeye dönen okullar ve çekilmez hâle gelen şartlar
Paris ve banliyölerindeki liselerde filizlenen tepkiler, kısa zamanda ülke çapında bir infiale dönüştü. Öğrencileri sokağa döken amillerin başında kronikleşen öğretmen açığı, 35 kişiyi bulan kalabalık sınıflar, gençleri tüketen ders programları ve dökülen okul binaları geliyor.
Okullarda tavanların aktığı, tuvaletlerin kullanılamaz hâlde olduğu, temel ihtiyaç malzemelerinin dahi temin edilemediği; sınıfları fare ve hamam böceklerinin bastığı belirtiliyor. Başkentte başlayan öfke dalgası süratle Lille, Nantes, Lyon, Toulouse, Marsilya ve Strasbourg gibi şehirlere yayılarak Fransa'nın son devirde gördüğü en büyük gençlik hareketine dönüştü.
Binlerce gözaltı ve sokak çatışmaları
Nümayişler 1 Ekim Perşembe günü şiddetini artırdı. Fransa İçişleri Bakanlığı’nın paylaştığı resmî rakamlara göre sırf bir gün zarfında 1.949 kişi gözaltına alındı, 305 polis ve jandarma yaralandı. Memleketteki yaklaşık 3.700 lisenin 1.027’sinde boykot ve eylemler tertiplenirken, 222 okul tamamen kapatıldı. Gözaltına alınan 15-18 yaş aralığındaki gençlerin sayısının 3 bine dayandığı kaydedildi.
2 Ekim Cuma günü 400 lisede eğitime ara verilirken, gençliğin isyanı yükseköğretime de sıçradı. Paris, Strasbourg, Marsilya, Lyon, Reims, Poitiers ve Nanterre başta olmak üzere takriben 30 üniversite kampüsü talebeler tarafından işgal edilerek kilitlendi.
Şehirlerde tansiyon yükselirken çevik kuvvet birlikleri okulların etrafını kuşattı. Nantes'taki Nelson Mandela Lisesi çıkan yangın sebebiyle boşaltıldı; Le Havre’da bir mektebin cephesi alevler içinde kaldı. Strasbourg’da vasıtalar ateşe verilirken, Toulouse’da gençlerle polis arasında sokak çatışmaları vuku buldu. Marsilya’da ise hadiseler zirveye tırmandı; Saint-Exupéry Lisesi önündeki yangına müdahaleye giden itfaiye aracı yüzlerce genç tarafından sarılarak ateşe verildi, bir itfaiyeci yaralandı.
Korkuya kapılan hükümet faturayı muhalefete kesti
Sokakların kontrolden çıkması üzerine Başbakan Sébastien Lecornu kabineyi kriz toplantısına çağırdı. İstihbarat kaynakları, talebe hareketinin arkasında Jean-Luc Mélenchon liderliğindeki Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) hareketi ile aşırı sol çevrelerin bulunduğunu iddia ederek faturayı siyasî rakiplerine çıkarmaya çalıştı.
İthamları reddeden LFI cephesi ise hükümetin gençliğin haklı ve somut taleplerini perdelemek maksadıyla sun'î bir siyasî çatışma zemini oluşturduğunu ifade etti.
Tasarruf kılıfı altında öğretmen tasfiyesi
Gençliğin öfkesini körükleyen en mühim mesele ise hükümetin kemer sıkma politikalarını içeren 2027 bütçe tasarısı oldu. Bütçe rakamlarında Millî Eğitim payı 1,2 milyar avro artırılarak 64 milyar avroya çıkarılmış gibi gösterilse de, aynı taslak ile 1.588 kadrolu öğretmenin vazifesine son verilmesi planlanıyor. Hükümet bu tensikatı talebe sayısındaki azalma bahanesine dayandırmaya çalışsa da, sahadaki vaziyet mekteplerin sahipsiz bırakıldığını ve maarifin adım adım tasfiye edildiğini gösteriyor.
