Mahkeme, fuhşun insan onuruyla bağdaşmadığına hükmetti. Tarihçi yazar Said Alpsoy'un tek parti dönemine ilişkin aktardığı belgeler ise fuhşun devlet eliyle nasıl düzenlendiğini ve ülke genelinde yaygınlaştırıldığını ortaya koyuyor.

Anayasa Mahkemesi (AYM), 24 Nisan 1930 tarihinde kabul edilen 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. 16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Mustafa Kemal'in cumhurbaşkanlığı ve CHP'nin tek parti iktidarı döneminde çıkarılan düzenleme, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına genelevlerin faaliyetlerini düzenleme ve denetleme yetkisi veriyordu. Böylece devletin gözetimi altında fuhuş yapılabilmesinin temel kanuni dayanağı oluşturulmuştu.

Tek parti döneminde kanunlaşmıştı

Cumhuriyet'in ilk yıllarında CHP'nin tek parti yönetimi, fuhşu devlet denetimine alarak genelevlerin açılmasına izin verdi. Yasa dışı fuhşu ve bulaşıcı hastalıkları önleme gerekçesiyle İstanbul'un çeşitli semtlerinde umumhaneler açıldı. Fuhuş yapan kadınlar kayıt altına alındı ve devletin denetimindeki genelevlerde çalışmaya mecbur bırakıldı.

Tarihçi Zafer Toprak'ın Türkiye'de Yeni Hayat adlı eserinin 307. sayfasına göre İstanbul'un Feridiye semtinde Müslüman kadınlara mahsus bir umumhane mahallesi kuruldu. Böylece Müslüman kadınların fuhuş için ayrı bir bölgede toplanması, tek parti yönetiminin resmî uygulamalarından biri hâline geldi.

Sözcü TV'ye kayyum atandı: 4 kişi gözaltına alındı
Sözcü TV'ye kayyum atandı: 4 kişi gözaltına alındı
İçeriği Görüntüle

Üstelik genelevlerin açılmasına gerekçe olarak fuhşun ve bulaşıcı hastalıkların önlenmesi gösteriliyordu. Ancak devlet, fuhşu ortadan kaldırmak yerine bu faaliyete yasal zemin hazırlıyor, kadınları kayıt altına alarak belirli merkezlerde çalıştırıyordu. Müslüman bir toplumda, İslâm'ın açıkça haram kıldığı fuhşun devlet eliyle düzenlenmesi ve Müslüman kadınlara mahsus umumhanelerin kurulması, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki politikalarının mahiyetini ortaya koyuyordu.

1935 yılında 34 vilayette umumhane bulunuyordu

Tek parti yönetiminin fuhşa yönelik politikalarının ulaştığı boyut, dönemin resmî belgelerinde de yer aldı.

Emniyet İşleri Umum Müdürlüğünün 1935 tarihli faaliyet raporuna göre 34 vilayette umumhane, 5 vilayette birleşme evi ve 4 vilayette tek başına fuhuş yapılan evler açılmıştı. Bu rakamlar, devlet denetimindeki fuhşun Cumhuriyet'in ilk yıllarında ülke genelinde ne ölçüde yaygınlaştığını gösteriyordu.

Türkiye'nin ağır ekonomik sıkıntılarla mücadele ettiği, halkın geniş kesimlerinin yoksulluk içerisinde yaşadığı bir dönemde CHP yönetimi, genelevlerin faaliyetlerini düzenleyen ve denetleyen bir sistem oluşturdu. Fuhuş, devletin izin verdiği, kayıt altına aldığı ve denetlediği bir faaliyet hâline getirildi.

1930 yılında çıkarılan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu da bu sistemin temelini oluşturdu. Mustafa Kemal'in cumhurbaşkanlığı döneminde kabul edilen kanunun 128. maddesiyle Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına genelevlerin faaliyetlerini düzenleme yetkisi verildi. Böylece tek parti döneminde uygulanan fuhuş politikaları kanuni güvence altına alındı.

Mustafa Kemal döneminde oluşturulan sistemin yasal dayanağı kaldırıldı

Tek parti döneminde kurulan bu sistem, sonraki yıllarda da varlığını sürdürdü. Türkiye'de 1996 yılında açıklanan resmî verilere göre 56 genelev bulunuyor, buralarda 2 bin 790 kadın çalışıyordu. Sonraki yıllarda çok sayıda genelev kapatılırken faaliyette bulunan işletmelerin güncel sayısına ilişkin kapsamlı bir resmî veri yayımlanmadı.

Anayasa Mahkemesi, 16 Temmuz 2026 tarihinde aldığı kararla Mustafa Kemal döneminde çıkarılan ve devlet denetiminde fuhuş yapılmasına imkân tanıyan 96 yıllık kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kaynak: Anayasa Mahkemesi – 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. Maddesine İlişkin İptal Kararı (17 Kasım 2026)