Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 10 Kasım tarihinde başkent Astana’da toplanan Uluslararası Kazak Dili Derneği'nin 10. Kurultayı’nda yaptığı konuşmada, halkın kullandığı dinî tabirlere müdahale etti. Tokayev, Kazakçanın korunması bahanesiyle Müslümanların diline yerleşmiş "inşallah" ve "elhamdülillah" gibi temel ifadelerin terk edilmesini isteyerek bunların yerine Farsça kökenli "Hüda" kelimesini barındıran karşılıkların kullanılmasını dayattı. Yazım kuralları ve sözlüklerin 2027 yılı sonuna kadar bu anlayışla güncellenmesi talimatını veren Tokayev, sürecin bizzat Cumhurbaşkanlığı İdaresi tarafından yürütüleceğini açıkladı.

Resmî kurumlar da İslâmî tabirleri hedef aldı

Cumhurbaşkanı Tokayev'in İslâm medeniyetinin ortak dili olan Arapçaya karşı başlattığı bu tasfiye hareketine, Kazakistan Müslümanları Dini İdaresi de destek verdi. İdare tarafından yapılan açıklamada, asırlardır Müslüman milletlerin ortak hafızasında yer eden "iftar" ve "sahur" kavramlarının dahi terk edilerek yerlerine mahallî karşılıkların kullanılması çağrısı yapıldı. Öte yandan, Tokayev’in "öz dile dönüş" iddiasıyla reddettiği Arapça kelimelerin yerine Farsça kökenli kelimeleri önermesi, meselenin dil hassasiyetinden ziyade İslâmî kimliği silikleştirme çabası olduğunu açıkça ortaya koydu.

İstanbul'da İsrail konsolosluğu önünde protesto
İstanbul'da İsrail konsolosluğu önünde protesto
İçeriği Görüntüle

Yasaklar ve baskılar hız kesmiyor

Astana yönetiminin dile yönelik bu müdahalesi, ülkede Müslümanlara karşı yürütülen sistematik baskı politikalarından bağımsız görülmüyor. Kazakistan yönetimi geçtiğimiz aylarda peçeyi yasaklayarak yüzlerce Müslüman kadına para cezası kesmişti. Okullarda, üniversitelerde ve kamu kurumlarında başörtüsü yasağının katı bir şekilde uygulandığı ülkede, 2011 yılında yürürlüğe giren kanunla birlikte hastanelerden kışlalara kadar tüm devlet kurumlarında mescitler kapatılmış ve ibadet etmek yasaklanmıştı. Yönetimin onayı dışında cemaatle namaz kıldırmanın dahi ağır cezalara tabi tutulduğu Kazakistan'da, şimdi de Müslümanların günlük konuşma dilindeki İslâmî izler silinmeye çalışılıyor.