İran’da derinleşen ekonomik kriz ve yüksek enflasyonun tetiklediği halk hareketliliği, Tahran yönetimini gıda güvenliğini sağlamak adına radikal tedbirler almaya itti. 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan ve ülkeye yayılan protestoların ana motivasyon kaynağı olan temel tüketim maddelerindeki fahiş fiyat artışlarına karşı hükümet, "Kalabarg" adını verdiği elektronik kupon uygulamasını devreye soktu. Özellikle yağ, et, pirinç, peynir ve yumurta gibi hayati gıda kalemlerinde yaşanan sert fiyat dalgalanmaları ve ürünlerin raflarda bulunamaması, bu yeni dağıtım mekanizmasının hayata geçirilmesine sebep oldu.
Yeni sistem, devletin vatandaşlara tanımladığı dijital bir kredi mekanizması üzerinden işliyor. Bu hamleyle hükümet, yıllardır uygulanan "tercihli döviz kuru" sisteminin yarattığı yozlaşmayı da bitirmeyi hedefliyor. İthalatçılara piyasa kurunun altında döviz tahsis edilmesine dayalı eski sistem, denetim boşlukları ve suistimaller neticesinde bir rant kapısına dönüşmüş; ucuz dövizle ithal edilen ürünler, beklenen fiyattan halka ulaşmamıştı. Ekonomi bürokrasisi, Kalabarg sistemiyle aracıları devreden çıkararak sübvansiyonu doğrudan tüketiciye ulaştırmayı planlıyor.
Sokağın nabzı ve piyasa tepkisi
Uygulamanın devreye girmesiyle birlikte yetkililer, zincir marketler başta olmak üzere perakende noktalarında ürün bulunurluğunun arttığını ve fiyatlarda kısmi bir gevşeme yaşandığını rapor ediyor. Ancak İran sokağı, hükümetin bu adımına karşı temkinli bir bekleyiş içinde. Ekonomik istikrarsızlıktan yorulan halk, bu tedbirin kalıcı bir çözüm olup olmadığı konusunda şüphe taşıyor.
İranlı Zohre Nosrati, ekonomideki olağandışı durumun fiyatlara yansıdığını belirterek, "Hükümetin aldığı kararlar var ancak biz halk olarak bugüne kadar birçok badire atlattık, bunu da atlatacağımızı umuyorum" şeklinde konuştu. Bir diğer vatandaş Ali Rıza Ekberi ise elektronik kupon desteğinin bir nebze fayda sağladığını ancak yetersiz kaldığını vurgulayarak, "Fiyatlar eskiye nazaran hala çok yüksek, fakat halk mecburiyetten alışverişe devam ediyor" ifadelerini kullandı.
Sübvansiyon sistemindeki bu değişiklik, İran ekonomisindeki yapısal sorunları çözmekten ziyade, patlama noktasına gelen toplumsal öfkeyi dindirmeye yönelik "politik bir emniyet sübabı" vazifesi görüyor.
