Başkan Donald Trump Cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD'nin Venezuela'nın devasa petrol rezervlerinin kontrolünü ele alacağını ve ülkenin tahrip olmuş petrol endüstrisini onarmak için Amerikan şirketlerini milyarlarca dolar yatırım yapmaya davet edeceğini söyledi.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne (EIA) göre Venezuela, yaklaşık 303 milyar varil ham petrol ile dünyanın küresel rezervlerinin yaklaşık beşte birine sahip. Bu ham petrol hazinesi, ülkenin geleceğinde merkezi bir rol oynayacak.
Petrol vadeli işlemleri hafta sonu işlem görmediği için petrol fiyatları üzerindeki kısa vadeli etki biraz tahmin oyunu gibi duruyor, ancak Trump şimdilik Venezuela hükümetini ABD'nin işleteceğini belirtti.
Trump, Mar-a-Lago'da düzenlediği basın toplantısında, "Dünyanın en büyükleri olan çok büyük ABD petrol şirketlerimizin oraya gitmesini, milyarlarca dolar harcamasını, fena halde bozulmuş altyapıyı, petrol altyapısını onarmasını sağlayacağız" dedi.
ABD öncülüğündeki bir yenileme çalışması, Venezuela'yı zamanla çok daha büyük bir petrol tedarikçisi haline getirebilir, Batılı petrol şirketleri için fırsatlar yaratabilir ve yeni bir üretim kaynağı olarak hizmet edebilir. Ayrıca, daha düşük fiyatların bazı ABD şirketlerini petrol üretmekten caydırma ihtimali olsa da genel fiyatları kontrol altında tutabilir.
Uluslararası erişim yarın tamamen sağlansa bile, Venezuela petrol üretimini tamamen eski haline getirmek yıllar alabilir ve inanılmaz bir masraf gerektirebilir. Venezuela devletine ait petrol ve doğal gaz şirketi PDVSA, boru hatlarının 50 yıldır yenilenmediğini ve zirve üretim seviyelerine dönmek için altyapıyı güncellemenin maliyetinin 58 milyar dolar olacağını belirtiyor.
Price Futures Group'un kıdemli piyasa analisti Phil Flynn, "Petrol için bu, tarihi bir olay olma potansiyeline sahip," dedi. "Maduro rejimi ve (eski Venezuela Devlet Başkanı) Hugo Chavez, Venezuela petrol endüstrisini temelden yağmaladı."
Venezuela'nın petrol hazinesinin kontrolü
Venezuela dünyadaki en büyük kanıtlanmış petrol rezervine ev sahipliği yapıyor, ancak potansiyeli mevcut üretiminden çok daha ağır basıyor: Venezuela günde sadece yaklaşık 1 milyon varil petrol üretiyor; bu da küresel ham petrol üretiminin yaklaşık %0,8'ine tekabül ediyor.
Bu, 2013'te Maduro ülkenin kontrolünü ele almadan önce üretilenin yarısından az ve Sosyalist rejim devralmadan önce pompalanan 3,5 milyon varilin üçte birinden daha az.
EIA'ya göre, Venezuela hükümetine yönelik uluslararası yaptırımlar ve derin ekonomik kriz ülkenin petrol endüstrisinin çöküşüne katkıda bulundu; ancak yatırım ve bakım eksikliği de buna sebep oldu. Venezuela'nın enerji altyapısı bozuluyor ve petrol üretme kapasitesi yıllar içinde büyük ölçüde azaldı.
Venezuela şu anda o kadar büyük bir fark yaratacak kadar petrol üretmiyor.
Petrol fiyatları bu yıl arz fazlası endişeleri nedeniyle kontrol altında kaldı. OPEC üretimi artırdı, ancak küresel ekonomi pandemi sonrası fiyat şokunun ardından enflasyon ve satın alma gücü sorunlarıyla boğuşmaya devam ederken talep biraz düştü.
Trump yönetimi Venezuela gemilerinden petrole el koymaya başladığında ABD petrolü kısa bir süreliğine varil başına 60 doların üzerine çıktı, ancak o zamandan beri tekrar 57 dolara geriledi. Dolayısıyla, yatırımcılar bu hamlenin petrol arzı için kötü bir haber olduğuna inanırsa piyasanın tepkisi neredeyse kesinlikle sınırlı kalacaktır.
Flynn, "Psikolojik olarak biraz ivme kazandırabilir ancak Venezuela'nın sahip olduğu petrol, küresel üreticilerin bir kombinasyonuyla kolayca ikame edilebilir" dedi.
Venezuela'nın petrol potansiyeli
Venezuela'nın üzerinde oturduğu petrol türü (ağır, ekşi ham petrol) üretmek için özel ekipman ve yüksek düzeyde teknik beceri gerektirir. Uluslararası petrol şirketleri bunu çıkarma ve rafine etme kapasitesine sahip ancak ülkede iş yapmaları kısıtlanmıştı.
Dünyanın en büyük petrol üreticisi olan ABD, benzin yapmak için iyi olan ancak başka pek bir işe yaramayan hafif, tatlı ham petrole sahip. Venezuela'dan gelen petrol gibi ağır, ekşi ham petrol, dizel, asfalt ve fabrikalar ile diğer ağır ekipmanlar için yakıtlar dahil olmak üzere rafinaj sürecinde üretilen belirli ürünler için hayati önem taşır. Dizel dünya genelinde kısıtlı arzda; bunun büyük bir kısmı Venezuela petrolüne uygulanan yaptırımlardan kaynaklanıyor.
Venezuela petrolünün kilidini açmak özellikle ABD için faydalı olabilir: Venezuela yakın mesafede ve petrolü, önemli ölçüde rafine edilmesini gerektiren yapışkan, çamurlu dokusu nedeniyle nispeten ucuz. Flynn'e göre, çoğu ABD rafinerisi Venezuela'nın ağır petrolünü işlemek üzere inşa edildi ve Amerikan petrolüne kıyasla Venezuela petrolü kullandıklarında çok daha verimli çalışıyorlar.
Flynn, "Eğer bu süreç sorunsuz bir şekilde devam ederse (ki şu ana kadar ustaca bir operasyon gibi görünüyor) ve ABD şirketlerinin geri dönüp Venezuela petrol endüstrisini yeniden inşa etmesine izin verilirse, bu küresel petrol piyasası için oyunun kurallarını değiştiren bir gelişme olabilir," dedi.
Trump, Venezuela'nın petrol işini "tam bir fiyasko" olarak nitelendirdi.
Trump, "Pompalamış olabileceklerine ve gerçekleşebilecek olana kıyasla neredeyse hiçbir şey pompalamıyorlardı," dedi.
"Dünyanın en büyükleri olan çok büyük ABD petrol şirketlerimizin oraya gitmesini, milyarlarca dolar harcamasını, fena halde bozulmuş altyapıyı, petrol altyapısını onarmasını ve ülke için para kazanmaya başlamasını sağlayacağız," diye ekledi.
Petrol fiyatları için sırada ne var
ABD'nin Venezuela'ya müdahalesinin enerji fiyatlarını nasıl etkileyeceği belirsiz.
Washington, DC merkezli danışmanlık firması Rapidan Energy Group'un başkanı Bob McNally, CNN'e verdiği demeçte, fiyatlar üzerindeki etkinin "mütevazı" olacağını düşündüğünü, ancak "yaygın toplumsal huzursuzluk belirtileri görmedikçe ve işler karışık görünmedikçe" büyük bir etki beklemediğini söyledi. "Daha ziyade bu durum 'istikrarlı' görünürse etkili olur."
"O zaman beklenti, ABD yanlısı bir Venezuela'nın üretimini ne kadar hızlı artırabileceği olacaktır. Tahmin oyunu bu olacak. Algı gerçekliğin önüne geçebilir. İnsanlar Venezuela'nın petrolü gerçekte yapabileceğinden daha hızlı ekleyebileceğini varsayacaklar," dedi.
McNally, "Venezuela çok büyük bir olay olabilir ancak bu 5 ila 10 yıl sürebilir," dedi.
Petrol piyasaları Pazar gecesi açılıyor. RBC Capital Markets küresel emtia stratejisi başkanı Helima Croft'a göre fiyatlar, Trump'ın Venezuela petrol sektöründeki "dönüşümü gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğine" bağlı olacak.
Croft CNN'e, "Her şey Venezuela'nın ABD öncülüğündeki rejim değişikliği çabalarının yakın tarihine meydan okuyup okumayacağına bağlı," dedi. "Başkan Trump, ABD'nin tekrar 'ulus inşası moduna' döndüğünü ve ABD şirketlerinin petrol sektörünün canlanmasını sağlamak için gerekli yatırımları yapacağını işaret etti.
David Goldman, CNN Business
