Bloomberg’in aktardığına göre ABD tarafı bu adımı ticari bir girişimden ziyade Güney Kafkasya’da nüfuzunu pekiştirmeye yönelik stratejik bir karar olarak değerlendiriyor.
Söz konusu anlaşma, ABD’li şirketlerin Ermenistan’a nükleer teknoloji, yakıt ve hizmet ihraç etmesi için gerekli yasal çerçeveyi oluşturuyor.
İşbirliğinin temel odağını küçük modüler reaktör tedariki teşkil ediyor. Belge, ABD’li firmalara Sovyet döneminden kalan Ermeni Nükleer Güç Santrali’nin (Metsamor) yerini alacak yeni ünite projelerinde rekabet etme fırsatı sunuyor.
Mevcut santralin işletme süresinin Rusya’nın desteğiyle 2036 yılına kadar uzatılması planlansa da Erivan yönetimi yeni bir tesis inşası için alternatifleri değerlendiriyor.
Metsamor santralinin geleceği
Erivan’ın yaklaşık 30 kilometre batısında, Metsamor şehri yakınlarında bulunan ve 1969-1977 yılları arasında inşa edilen Ermeni Nükleer Güç Santrali, halihazırda iki adet VVER-440 reaktörüyle faaliyet gösteriyor.
Kompleksin işletimi Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom ile işbirliği içinde yürütülüyor. Güney Kafkasya’daki tek aktif nükleer santral olma özelliğini taşıyan tesis, Ermenistan’ın toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 40’ını karşılıyor.
Başkan Yardımcısı Vance, Erivan’da düzenlenen brifingde yaptığı açıklamada, “Bu anlaşma, ABD ve Ermeni şirketlerinin sivil nükleer projelerde ortaklık kurmasının yolunu açacaktır. Bu süreç, ABD’den yapılacak 5 milyar dolarlık başlangıç ihracatının yanı sıra yakıt ve teknik sözleşmeler aracılığıyla sağlanacak 4 milyar dolarlık uzun vadeli desteği kapsamaktadır” ifadesini kullandı.
Erivan Batı teknolojisine yöneliyor
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, anlaşmanın iki ülke arasındaki enerji ortaklığında “yeni bir sayfa açacağını” ve Ermenistan’ın enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesine katkı sağlayacağını belirtti.
Bloomberg, Ermenistan’ın güvenlik, çeşitlendirme ve enerji egemenliği gerekçeleriyle Batı tasarımı reaktörlere geçiş yapacağına dair sinyalleri giderek daha sık verdiğini vurguladı.
Nükleer alandaki bu işbirliği, ABD’nin Güney Kafkasya’da kalıcı bir konum elde etmeye yönelik daha geniş kapsamlı stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Bu gelişme, bölgedeki diplomatik hareketliliğin bir devamı niteliği taşıyor. 8 Ağustos 2025 tarihinde Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump, Ermenistan Başbakanı Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya gelmişti.
Görüşme sonunda taraflar, Erivan ile Bakü arasında barışın tesisi ve devletlerarası ilişkilerin kurulmasına ilişkin üçlü bildiri imzalamıştı.
Bu müzakereler öncesinde ABD ve Ermenistan, Zengezur Koridoru’na ilişkin münhasır bir anlaşma imzalayarak koridorun 99 yıllığına ABD’ye devredilmesini kararlaştırmıştı.
Söz konusu güzergahın “Uluslararası barış ve refah için Trump rotası” olarak adlandırılacağı açıklanmıştı.
Harici
