“Birleşik Arap Emirlikleri 2020'de İsrail ile ilişkileri normalleştiren İbrahim Anlaşması'nı ilk imzaladığında, yöneticileri anlaşmayı İsrail'i Filistin topraklarındaki işgal ve ilhakını sona erdirme yönünde olumlu adımlar atmaya teşvik etmek ve ikna etmek için bir araç olarak gördü. Bahreyn, Sudan ve Fas da aynı yolu izledi.

Ancak Arap devletleri İsrail'le ilişkileri normalleştirmenin bir koşulu olarak Filistin devleti talebinden vazgeçtiklerinden, Anlaşmaların asıl amacı Filistin meselesinin İsrail'in bölgedeki ilişkileri için artık bir engel teşkil etmediğini kanıtlamaktı. Anlaşma, İsrail'in otoriter bölgesel rejimlerle ittifaklar kurmak için günlük vahşet, askeri işgal ve apartheid yönetimi altında yaşayan 6 milyon Filistinlinin haklarını atlamasına izin vermesine rağmen bölgesel güvenlik vaat ediyordu. O dönemde birçoğumuzun tahmin ettiği gibi bunun başarısız olması kaçınılmazdı. Hamas'ın 7 Ekim'de İsrail'de 1.200 kişinin ölümüne neden olan şok edici saldırısı bunu artık herkes için açıkça ortaya koydu.

Ürdün ordusu Gazze'nin kuzeyine havadan gıda yardımı indirdi Ürdün ordusu Gazze'nin kuzeyine havadan gıda yardımı indirdi

Anlaşmalar İsrail'in ihlallerini engellemek yerine, birbirini izleyen İsrail hükümetlerini Filistinlilerin haklarını daha fazla görmezden gelme konusunda cesaretlendirdi. Anlaşmalardan sonraki ilk yılda Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti dramatik bir şekilde arttı. İsrail tarihinin en sağcı hükümetinin 2022'de seçilmesinin ardından, kabinedeki bakanlar açıkça Batı Şeria'nın ilhakı çağrısında bulundu ve büyük yerleşim genişlemelerini duyurdu. İsrail güçleri 7 Ekim'e kadar geçen bir yıl içinde Batı Şeria'da 200'e yakın Filistinliyi öldürmüştü. Hamas'ın saldırısından bu yana Gazze'ye yıkım yağdıran İsrail, %70'i kadın ve çocuk olmak üzere en az 15.500 kişiyi öldürürken, İsrail İstihbarat Bakanı'nın Gazzelileri zorla Mısır'a göç ettirme planlarını yineledi ve Mısır hükümetini Gazzelilere Sina'da kalıcı konut ve oturma izni vermeye zorladı. Düzinelerce akademisyen İsrail'in kampanyasını bir soykırım olarak tanımladı.

Açık olalım: Arapların Anlaşmalara bağlı kalmaya devam etmesi, İsrail'e desteğin devam edeceği ve her zaman öncelikli hedef olan askeri, ekonomik ve ticari kalkınmayla ödüllendirileceği anlamına geliyor. Bu nedenle Cemal Kaşıkçı tarafından kurulan bir haklar grubu olan Democracy for the Arab World Now (DAWN) olarak BAE, Bahreyn, Fas ve Sudan'ı derhal Anlaşmalardan çekilmeye ve barış anlaşmasını imzalayan Mısır ve Ürdün ile birlikte İsrail ile tüm askeri koordinasyonu sona erdirmeye çağırdık.

Bahreyn, İsrail büyükelçisini ülkesine gönderdikten sonra parlamentosunun İsrail ile tüm ekonomik ilişkilerini sonlandırdığını ilan etmesiyle bu yönde adımlar atmaya başladı bile. Ürdün, Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Katar gibi ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan Arap devletleri de ABD'nin Gazze'de devam eden savaşı sırasında bu üsleri İsrail güçlerine silah tedarik etmek ya da koruma sağlamak için kullanmasına izin vermeyeceklerini ya da suç ortağı olarak görülme riskini göze alacaklarını açıkça ilan etmelidir.

Hem Trump hem de Biden yönetimleri, Anlaşmaları Orta Doğu'da barışı genişletmek için önemli bir çaba olarak gördü ve imzacı Arap devletlerini İsrail ile resmi bir ilişki kurmaya ikna etmek için bir dizi hediye ile kandıracak kadar ileri gitti. Bunlar arasında küçük BAE'ye uzun zamandır arzulanan 50 adet F-35 savaş uçağının satılması; Fas'ın Batı Sahra'yı yasadışı ilhakının tanınması ve ABD'nin bunu yapan dünyadaki ilk ülke olması; Sudan'ın terörist devletler listesinden çıkarılması ve 1,5 milyar dolar kredi verilmesi yer alıyor. Anlaşmalar her devletin kendi stratejik çıkarlarına, özellikle de Washington'a daha az bağımlı bir bölgesel ittifak kurmaya odaklanmıştı.

İsrail açısından Anlaşmalar, imzacı Arap devletleriyle (en önemlileri petro-dolar zengini BAE ve Bahreyn) sadece ticari ve diplomatik ilişkileri değil, aynı zamanda askeri ve istihbarat koordinasyonunu da önemli ölçüde genişletti. ABD 2021'de İsrail'i Avrupa Komutanlığı'ndan Orta Doğu'yu kapsayan ABD Merkez Komutanlığı'na taşıyarak İsrail ile Arap komşuları arasında istihbarat paylaşımı ve Orta Doğu Hava Savunma İttifakı adı verilen bölgesel bir hava savunma ağını da içeren daha doğrudan askeri ve operasyonel işbirliğini kolaylaştırdı ve "derinleştirdi". İsrail F-35 filoları ve BAE'deki Al Dhafra Hava Üssü'nden uçan Amerikan F-35'leri, Enduring Lightning olarak adlandırılan birkaç ortak hava tatbikatı gerçekleştirdi. 2021 yılında BAE, Bahreyn, İsrail ve ABD Deniz Kuvvetleri Merkez Komutanlığı Kızıldeniz'de deniz güvenliği operasyonları tatbikatları gerçekleştirirken, İsrailli silah üreticileri de Arap ülkeleriyle işlerini önemli ölçüde genişletti. İsrail 2022 yılında sadece BAE ve Bahreyn'e 12,6 milyar dolarlık rekor savunma ürünü ihraç etti.

Tüm bunların sona ermesi gerekiyor. Geçtiğimiz ayın sonlarında İsrail-Hamas arasında varılan ateşkes, yoğun bombardıman ve kitlesel göçe maruz kalan Gazze'deki 2 milyon insanın çok ihtiyaç duyduğu bir rahatlama getirmişti. Geçici ateşkes Cuma günü İsrail'in ölümcül hava saldırılarının yeniden başlamasıyla sona erdi. Ancak İsrail bölgesel güvenlik mimarisini kaybetme ihtimaliyle karşı karşıya kalırsa, belki de en çok ihtiyaç duyulan şey olan kalıcı ateşkes konusunda artan çağrılara kulak verecektir.”

Sarah Leah Whitson