Teknolojinin insan hayatını kolaylaştırma vaadiyle başlayan serüveni, insanın bizzat kendi ürettiği araçlar tarafından kuşatılmasıyla neticeleniyor. Bir teoriye göre internet, insanların içerik ürettiği ve etkileşime girdiği canlı bir organizma olmaktan uzaklaşıp, yapay zekaların birbiriyle konuştuğu, birbiri için içerik ürettiği ruhsuz bir alana evrildi.
2020’lerin başında ortaya atılan ve o dönemde şüpheyle yaklaşılan "Ölü İnternet Teorisi", bugün dijital dünyada yaşanan "anlam kaybı" ile yeniden gündemde. İnternetteki bilgi akışının tabiatını değiştiren bu süreç, sanal alemin bir "zombi istilasına" uğradığını gösteriyor.
Yapay zeka balçığı: Dijital kirlilik
Meselenin merkezinde, Batı merkezli "dikkat ekonomisi"nin getirdiği tıklanma hırsı ve içerik enflasyonu yatıyor. Uzmanların "AI Slop" (Yapay Zeka Balçığı/Çamuru) olarak tesmiye ettiği bu durum, düşük kaliteli ve seri üretim yapay zeka içeriklerinin interneti istila etmesi anlamına geliyor.
Enstrüman çalan kedilerden, haber görünümlü dezenformasyon metinlerine kadar her yer, sırf algoritmalara hitap etmesi için üretilmiş, manadan yoksun veri yığınlarıyla dolmuş vaziyette. Quinnipiac Üniversitesi’nden Adam Nemeroff, bu durumu reklam odaklı sistemin bir neticesi olarak görüyor. Arama motoru optimizasyonu (SEO) ve sosyal medya algoritmalarına oynama arzusu, niteliği öldürürken niceliği, yani "çöpü" teşvik ediyor. Nemeroff’a göre bugün dijital alanları dolduran şey, insan zekası değil, makine üretimi sentetik verilerdir.
İnsan ruhu geri çekiliyor
SEO şirketi Graphite’ın Kasım 2024 verileri, ürkütücü bir tabloyu işaret ediyor: Yayımlanan yapay zeka üretimi makalelerin sayısı, insan yazımı içerikleri geride bıraktı. Her ne kadar arama motorlarında üst sıralarda hâlâ insan eli değmiş içerikler görünse de, makinenin payı hızla artıyor. YouTube’da hızla büyüyen her 10 kanaldan birinin tamamen yapay zeka içeriği kullanması, sanal dünyadaki insani dokunuşun silinmeye başladığını kanıtlıyor.
Bilimkurgu dergisi Clarkesworld, yapay zeka metinleri sebebiyle başvuruları durdurmak mecburiyetinde kalırken, Wikipedia gibi platformlar sentetik bilgi kirliliğiyle baş etmekte zorlanıyor.
Yapay zeka içerikleri arttıkça, internetteki bilgiye duyulan itimat da zedeleniyor. Gerçeğinden ayırt edilemeyen sahte görseller ve videolar, hakiki insan emeğinin dahi "sahte" damgası yemesine sebep oldu.
Yapay zeka etik mühendisi Nell Watson, durumu modern dünyanın çevre felaketlerine benzeterek şu tespiti yapıyor:
"Bu yapay zeka çamuru, okyanustaki plastik kirliliğinin dijital karşılığıdır. Ekosistemi tıkıyor ve tecrübeyi herkes için bozuyor. Güven, internette en pahalı ve en zor bulunan meta haline geldi."
Gelecek: Hayalet kasaba mı, zombi istilası mı?
İnternetin geçirdiği bu dönüşüm iki muhtemel felaket senaryosunu beraberinde getiriyor:
Birincisi; yapay zeka ajanlarının içerikleri okuyup kullanıcıya özetlemesiyle, sitelere gelen insan trafiğinin kesilmesi ve mevcut internet ekonomisinin çökmesi. İkincisi ve daha vahimi; yapay zekaların, yine başka yapay zekalar tarafından üretilmiş sentetik içeriklerle beslenerek (model collapse) kalitenin tamamen yok olduğu, manasız bir gürültü yığınına dönüşmesi.
Watson bu tabloyu "Hayalet kasaba değil, zombi istilası" olarak vasıflandırıyor. İnsanın ruh üflemediği, sadece algoritmaların çıkar hesabı yaptığı bir dünyada internet, bilginin değil, kaosun kaynağı olmaya aday görünüyor.
