Trump Çin yolunda İran mesajı verdi
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşmeler öncesinde İran’a ilişkin yeni açıklamalarda bulundu. Beyaz Saray’dan Çin’e hareketi sırasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran meselesini Şi ile “uzun uzun” konuşacağını ifade ederken, Pekin’in yardımına ihtiyaç duymadığını söyledi.
Trump, “İran konusunda yardıma ihtiyacımız olduğunu düşünmüyorum. Bir şekilde kazanacağız; barışçıl ya da başka türlü” diyerek Washington’un İran politikasında geri adım atmayacağı mesajını verdi. ABD Başkanı, daha sonra yaptığı açıklamada İran meselesinin gündemde olduğunu kabul etmekle birlikte, “İran büyük ölçüde kontrolümüz altında” sözleriyle krizi kendi yönetiminin belirlediği çizgide tuttuğunu savundu.
Washington Pekin’den baskı bekliyor
Trump’ın “Çin’in yardımına ihtiyacım yok” çıkışı, Washington’un son haftalarda Pekin’den İran üzerindeki nüfuzunu kullanmasını istediği bir dönemde geldi. Çin, İran petrolünün önemli alıcılarından biri olarak öne çıkarken, ABD yaptırımlarına rağmen Tahran’la ekonomik ilişkilerini sürdürüyor.
Bu tablo, Çin’i İran krizinde doğrudan taraf hâline getirmese de enerji, ticaret ve diplomasi başlıklarında kritik bir aktör konumuna taşıyor. Trump’ın açıklaması, bir yandan Amerikan gücünü tek başına yeterli gösterme çabası taşırken, diğer yandan Çin’le yapılacak görüşmelerde İran başlığının masadan düşmeyeceğini ortaya koyuyor.
Hürmüz Boğazı gerilimi büyüyor
İran dosyasının merkezinde Hürmüz Boğazı bulunuyor. Bölgedeki gerilim, küresel enerji trafiğini doğrudan etkilerken, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth Kongre’de yaptığı açıklamada Washington’un boğaz üzerinde kontrol sahibi olduğunu savundu. Hegseth, “Nihayetinde boğazı biz kontrol ediyoruz” diyerek İran’ın sevkiyatlar üzerindeki baskısına rağmen ABD’nin askeri üstünlüğünü koruduğunu ileri sürdü.
Buna karşılık bölgede diplomatik ve askeri tansiyon yüksek seyrediyor. AP’nin aktardığına göre Kuveyt, İran’ı Bubiyan Adası’na yönelik başarısız bir saldırı girişimiyle suçladı. Tahran ise suçlamayı reddederek hadisenin seyrüsefer kaynaklı olduğunu bildirdi. Aynı süreçte İsrail’in Birleşik Arap Emirlikleri’ne Demir Kubbe hava savunma sistemi gönderdiği de açıklandı. Bu gelişme, Körfez’de İsrail varlığının daha görünür hâle geldiğini gösterdi.
İran dosyası Çin görüşmesinin ana başlıklarından biri
Trump ile Şi arasındaki görüşme, ABD-Çin ilişkilerinde ticaret, yaptırımlar, enerji güvenliği ve bölgesel krizler bakımından kritik görülüyor. Reuters’a göre iki lider, altı aydan uzun süren aranın ardından yüz yüze temas kuracak. Görüşmenin ana başlıklarından biri ticaret olsa da İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz masanın en sıcak konuları arasında yer alıyor.
Trump’ın çıkışı, ABD’nin İran’a karşı askeri ve diplomatik baskıyı sürdürme niyetini açık biçimde yansıtıyor. Ancak Washington’un Çin’e ihtiyaç duymadığını ilan etmesi, sahadaki gerçekliği tamamen ortadan kaldırmıyor. İran’ın enerji güzergâhları üzerindeki etkisi, Çin’in Tahran’la ekonomik bağı ve Körfez’deki askerî hareketlilik, krizin Amerika’nın tek taraflı söylemleriyle kapanmayacak ölçüde genişlediğini gösteriyor.
