Başbakanlık koltuğundan ayrılma sürecinde olan Starmer, bu hamleyi kendisinden sonraki döneme bırakacağı en mühim siyasi miras şeklinde tanımladı. Siyasi kariyerinin bu son büyük virajında, orduyu tepeden tırnağa yenileyecek adımların çerçevesini belirgin hale getirdiklerini ifade eden Starmer, askeri otoritelerin taleplerine de bir nevi cevap vermiş oldu. Nitekim eski Savunma Bakanı John Healey’nin ülkenin güvenliği için ayrılan finansmanı eksik bulması, ay başlarında görevinden ayrılmasına sebep oldu. Starmer, ilan ettiği bu yeni paketle birlikte, Healey’nin istifasını getiren eski taslağın çok daha ötesine geçen, kapsamlı bir askeri seferberlik zeminini hazırladıklarını iddia etti.
Londra’nın bu yeni askeri vizyonu, uluslararası arenada ve özellikle NATO ittifakı içinde stratejik bir koz olarak masaya sürülecek. Reuters’ın aktardığı verilere göre Starmer, 2029 yılı itibarıyla yıllık savunma harcamalarını yaklaşık 80 milyar sterlin seviyesine ulaştırmayı hedefleyen bu planı, Ankara’da gerçekleştirilecek kritik NATO Zirvesi’ne taşıyacak. Birleşik Krallık, bu hamleyle askeri bütçesini 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 3,5’i oranına yükseltme taahhüdüne sadık kaldığı mesajını müttefiklerine iletmek istiyor. Bu hamle, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte tarafından da memnuniyetle karşılandı. Rutte, güçlü bir İngiliz savunma mekanizmasının ittifakın genel güvenliğini pekiştireceğini belirterek, Lahey’de kararlaştırılan yüzde 3,5’lik harcama eşiğine ulaşma noktasında atılan adımları olumlu bulduğunu ilan etti. Önümüzdeki günlerde yapılacak zirvenin en temel gündem maddelerinden birini de bu askeri üretim ve bütçe artışları oluşturacak.
İngiltere iç siyasetinde ise sular oldukça hareketli bir seyir izliyor. Görevi yakın zamanda Andy Burnham’a devretmesi beklenen Starmer, sonraki hükümetlerin bu askeri programı daha da ileri taşıma özgürlüğüne sahip olduğunu kabul etti. Buna karşın, ülkedeki muhalif kesimler ve bazı askeri analistler, aylardır ertelenen bu planın küresel riskler karşısında hem gecikmiş hem de miktar yönünden zayıf kaldığı yönünde eleştiriler yöneltiyor. Starmer ise ülkenin güney bölgesindeki bir savunma sanayii tesisinde işçilere hitap ederken, barışı korumanın yolunun en zorlu senaryoya hazır bulunmaktan geçtiğini savundu. Caydırıcılığın esas güç olduğunu dile getiren Başbakan, düşman unsurların taarruz adımı öncesinde durup düşünmesini sağlayacak bir askeri kapasite inşa etmeye mecbur olduklarını dile getirdi.
Maliye Bakanlığı ile yeni Savunma Bakanı Dan Jarvis arasında yürütülen çetin müzakerelerin neticesinde şekillenen bütçenin dağılımı da netleşti. Ayrılan toplam bütçe içerisinden 5 milyar sterlinden fazla bir kısım doğrudan yeni nesil savaş teknolojilerine aktarılacak. Bu doğrultuda insansız hava araçları, otonom silah sistemleri ve hibrit donanma projeleri öncelikli hale getirilecek. Ordunun vuruş gücünü ve imha kapasitesini artırmayı hedefleyen plan, aynı zamanda ülkenin nükleer caydırıcılık altyapısını modernize etmeyi ve Kraliyet Hava Kuvvetleri için yeni nesil düşük görünürlüklü savaş uçağı üretim programını desteklemeyi vaat ediyor. Hükümet, bu askeri yatırımların aynı zamanda yerli sanayide ciddi bir istihdam kapısı aralayacağını ve ekonomik büyümeyi tetikleyeceğini öngörüyor.
Stratejik açıdan bakıldığında, 15 milyar sterlinlik bu hamlenin arkasında yatan temel amiller, küresel tehdit algısının yön değiştirmesinden kaynaklanıyor. Independent’ın analizlerine yansıyan verilere göre plan, Rusya’ya ait deniz unsurlarının su altı haberleşme kablolarına yönelik faaliyetleri gibi doğrudan Birleşik Krallık topraklarını ve altyapısını hedef alan tehditlerin artık kapıya dayandığı tespitiyle hareket ediyor. Silahlı kuvvetlerde son yıllarda gözlemlenen yıpratıcı güç kaybını onarmak ve geçmişteki zayıf finansman modelini kökten yenilemek planın ana omurgasını teşkil ediyor. Yıllık bütçeyi 54 milyar sterlinden 80 milyar sterline çıkaracak bu devasa finansman, yeni borçlanmalar yahut kamu hizmeti kesintileri yerine, doğrudan diğer bakanlıkların sermaye bütçelerinin revizyonuyla karşılanacak. Yani hükümet, ikincil öncelik seviyesindeki bazı kara yolu genişletme çalışmaları ile enerji projelerini iptal ederek elde edilen tüm kaynakları savunma çarklarının dönmesi için seferber edecek. Ukrayna’daki savaştan elde edilen tecrübeler ışığında ucuz maliyetli kamikaze İHA yatırımlarına ağırlık verilirken, Savunma Bakanlığı bünyesindeki sivil personel sayısının azaltılması gibi yapısal reformlar da hayata geçirilecek.
