Çin yönetimi, 2026 yılı için işgal ettiği Doğu Türkistan’daki şehir ve kasabalarda 300 yerleşim alanını değiştirme planını duyurdu. Peki bu yerleşim planının amacı ne?
Çin, 2026 yılı için işgal altında tuttuğu Doğu Türkistan’da şehir ve kasabalardaki 300 yerleşim alanını dönüştürme planını duyurdu. Resmî açıklamalarda “kentsel yenileme” olarak sunulan planın, Uygur Türklerinin geleneksel mahalle yapısını ortadan kaldırabileceği ve bölgenin demografik yapısını değiştirebileceği yönündeki endişeler giderek artıyor.
Çin devlet medyasında yer alan bilgilere göre, söz konusu plan şehir ve kasabalardaki eski yerleşim bölgelerinin yeniden düzenlenmesini kapsıyor. Ancak gözlemciler ve insan hakları savunucuları, bu tür projelerin kültürel dönüşüm ve nüfus mühendisliği amacı taşıdığı görüşünde.
2300 MAHALLEYİ KAPSAYAN GENİŞ PLAN
Çin’in propaganda ajanslarından Tanrıdağ haber servisine göre, “Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi Konut ve Kentsel-Kırsal Kalkınma Departmanı”, şehir ve kasabalardaki yerleşim bölgelerinin dönüştürülmesine yönelik projelerin 2026 yılında da devam edeceğini açıkladı.
Yetkililer tarafından paylaşılan verilere göre plan kapsamında:
- 2300 mahallede yenileme çalışması yürütülecek
- Bu süreç yaklaşık 76 bin kişiyi doğrudan etkileyecek
- Projenin önemli bir kısmı Doğu Türkistan’ın güney bölgelerinde uygulanacak
Ayrıca yalnızca güney kesimlerde 200 yerleşim alanının yeniden düzenlenmesi planlanıyor ve bu değişikliklerden 18 bin kişinin etkileneceği belirtiliyor.
UYGUR MAHALLELERİNİ YIKIYORLAR
Uzmanlara göre Çin yönetiminin yürüttüğü bu projeler yalnızca altyapı yenilemesiyle sınırlı değil. Bölgede yaşayan Uygur Türklerinin geleneksel mimariye sahip evlerinin yıkıldığı ve yerlerine Çin şehir planlamasına uygun yeni yerleşim alanlarının inşa edildiği ifade ediliyor.
Gözlemciler, yeni inşa edilen konutlara çoğu zaman Han Çinlisi nüfusun yerleştirildiğini, yerel Uygur halkının ise şehir merkezlerinden uzak bölgelere yönlendirildiğini öne sürüyor. Bu durumun, bölgenin demografik yapısını kademeli olarak değiştirme politikasının bir parçası olabileceği değerlendiriliyor.
2019’DAN BU YANA BİNLERCE YERLEŞİM ALANINI DEĞİŞTİRDİLER
Çin yönetimi, 2019 yılından bu yana Doğu Türkistan’da “Şehir ve Kasaba Yenileme” adı altında geniş kapsamlı projeler yürütüyor. Açıklanan resmî veriler ve saha araştırmalarına göre:
- 6 bin 888 yerleşim alanı yeniden inşa edildi
- Bu süreç 1 milyon 166 bin 700 Uygur Türkünü doğrudan etkiledi
- Sadece 2025 yılında 900 yerleşim alanı değiştirildi
- Yaklaşık 200 bin Uygur Türkünün yerinden edildiği bildirildi
Araştırmacılar, bu projeler sonucunda Uygur mimarisine özgü mahalle dokusunun hızla ortadan kalktığını ve geleneksel yerleşim kültürünün büyük ölçüde zarar gördüğünü belirtiyor.
Uygur kültürü ve demografisini yok etme emeli
Uzmanlar, Doğu Türkistan’daki kentsel dönüşüm projelerinin yalnızca fiziksel yapıların yenilenmesiyle sınırlı olmadığını savunuyor. Bu planların:
Uygur toplumunun tarihî mahalle bağlarını zayıflatabileceği, kültürel mirasın yok olmasına yol açabileceği ve bölgedeki nüfus dengesini değiştirebileceği yönünde ciddi endişeler bulunuyor.
Uluslararası insan hakları örgütleri ve bazı araştırmacılar, söz konusu uygulamaların asimilasyon politikalarının bir parçası olabileceğini ve Doğu Türkistan’daki toplumsal yapıyı uzun vadede dönüştürmeyi amaçlayabileceğini dile getiriyor.
Uygur Haber
