Ankara'da NATO Liderler Zirvesi sürerken, Ortadoğu'da ABD ile İran arasında gerilim karşılıklı saldırılarla yeniden tırmandı. Petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti.
Taraflar birbirlerini, "askeri operasyonların kalıcı olarak sona erdirilmesini öngören" İslamabad Mutabakat Zaptı'nın ihlal etmekle suçluyor. Gerilimin odağında ise yine Hürmüz Boğazı yer alıyor.
ABD'den İran'a "ateşkesi ihlal" suçlaması
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio eşliğinde katıldığı Ankara'daki NATO Zirvesi esnasında, İran'a hava saldırısı emrini verdiği bildirildi.
İran'a hava saldırılarını, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) duyurdu.
Açıklamasında, Tahran rejiminin Hürmüz Boğazı'ndan geçmekte olan üç ticari gemiyi hedef alarak saldırdığına dikkat çeken CENTCOM, Amerikan güçlerinin İran'a hava saldırılarını "uluslararası bir su yolunda, masum mürettebatı taşıyan ticari gemileri hedef almanın ve onlara saldırmanın ağır bedelini ödetmek amacıyla" başlatıldığını duyurdu.
ABD'nin hava saldırılarının, Hürmüz Boğazı'ndan geçen üç ticari gemiye yönelik İran saldırılarına bir yanıt niteliğinde olduğuna vurgu yapılan açıklamada, "İran'ın sergilediği saldırganlık, haksız, tehlikeli ve ateşkesin açık bir ihlali niteliğindeydi" denildi.
Bu açıklamadan yaklaşık dört saat sonra CENTCOM ikinci bir açıklama yaptı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in de kendi sosyal medya hesabından paylaştığı bu açıklamada, İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının tamamlandığı, 80'i aşkın hedefin vurulduğunu belirtildi.
Harekatın, "İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarını sürdürme yetkinliklerini zayıflatmak için gerçekleştirildiğine" dikkat çekilen açıklamada, "boğaz içinde ve çevresinde, İran'ın hava savunma sistemlerine, komuta ve kontrol ağlarına, kıyı radar istasyonlarına, gemi savar füze sistemlerine ve İslam Devrim Muhafızları'na ait 60'tan fazla küçük tekneye saldırı gerçekleştirildiği" aktarıldı.
İran'ın, geçtiğimiz günlerde boğazdan geçmekte olan Marshall Adaları bayraklı M/T Al Rekayyat, Suudi Arabistan bayraklı M/T Wedyan ve Liberya bayraklı M/T Cyprus Prosperity adlı gemilere saldırdığına dikkat çeken CENTCOM, "İran güçlerinin bu haksız saldırısı, ateşkesin açık ve tehlikeli bir ihlali niteliğinde olup, seyrüsefer özgürlüğünü zedeliyor" diyerek şu uyarıyı yaptı:
"CENTCOM güçleri, anlaşmaya uyulmadığı veya ihlal edildiği durumlarda İran'ı sorumlu tutmaya hazır ve tetikte beklemektedir."
Bu arada ABD Hazine Bakanlığı da, geçen ay taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptı üzerine İran'a uygulanan petrol yaptırımlarını geçici olarak askıya alan muafiyeti de kaldırdı.
İran'dan misilleme: Kuveyt ve Bahreyn'i vurdu
ABD'nin İran'ı hedef alan hava bombardımanları üzerine Tahran rejimi de, Bahreyn ve Kuveyt'teki Amerikan hedeflerini vurarak karşılık verdi.
İran Meclis Başkanı ve ABD ile görüşmelerdeki baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf da sosyal medya paylaşımında ABD'yi İslamabad Mutabakat Zaptı'nı ihlal etmekle suçladı.
Daha önce de İran'ın Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü elinde tutma koşulundan taviz vermeyeceklerini duyuran Kalibaf, ABD'nin yeni saldırılarla ilgili ısrarlı tehditleri, petrol yaptırımlarının yeniden yürürlüğü konulması, İran'ın güneyine saldırıları ile ateşkesi ihlal ettiğini belirterek, İsrail'in Lübnan'a saldırılarını da sürdürdüğüne dikkat çekti.
Kalibaf, açıklamasını "Zorbalık ve şantaj dönemi sona erdi. Bu yol hiçbir yere varmaz. Biz pes etmeyeceğiz" sözleriyle tamamladı.
Gerilim, İran'ın ABD-İsrail saldırısında öldürülen eski dini lider Ali Hamaney'in cenaze töreni sırasında tırmandı. Hamaney için düzenlenen törenler için Irak'ta bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın İran'a dönmek üzere yola çıktığı bildirildi.
Kaynak: DW
