Hollanda'nın Lahey kentindeki Uluslararası Adalet Divanı, Gambiya'nın Kasım 2019'da Myanmar aleyhine açtığı soykırım davasında kararını açıkladı. UAD Başkanı Japon yargıç Yuji Iwasawa tarafından okunan kararda, Myanmar güvenlik güçlerinin 2017 yılında Arakan (Rakhine) eyaletinin kuzeyinde düzenlediği operasyonlarda BM Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal ettiği tescillendi.

15 üyeli mahkeme heyeti, Myanmar'ın soykırım işlediğine ve güvenlik güçleriyle birlikte hareket eden sivillerin işlediği soykırımı önleme yükümlülüğünü ihlal ettiğine 9'a karşı 6 oyla hükmetti. Kararda ayrıca Myanmar'ın Arakanlı Müslümanları Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan ayrı bir etnik grup olarak tanımak zorunda olduğu vurgulandı.

"Tek makul çıkarım soykırım kastı"

Mahkeme, Myanmar'ın saldırıların "terörle mücadele" kapsamında yürütüldüğü yönündeki savunmasını reddetti. Delillerin 2017 operasyonlarında yaklaşık 10 bin Arakanlı Müslümanın öldürüldüğünü ortaya koyduğunu belirten Divan, kadınlara yönelik yaygın cinsî şiddet, küçük çocukların doğrudan hedef alınması, Arakanlı köylerinin yaklaşık yüzde 40'ının yıkılıp yerlerine yeni yerleşimler kurulması ve doğumların engellenmesine yönelik uygulamaların askeri gereklilikle açıklanamayacağını kaydetti. Heyet, bu eylemlerin arkasındaki "tek makul çıkarımın" Arakanlı Müslümanların önemli bir kısmını yok etme kastı olduğu sonucuna vardı.

İhlallere Son Verme, Yargılama ve Tazminat Yükümlülüğü

Divan, Myanmar'ın yalnızca soykırımı önleme değil, failleri cezalandırma yükümlülüğünü ve 23 Ocak 2020 tarihli delillerin korunmasına dair ihtiyati tedbir kararını da ihlal ettiğini tespit etti. Hüküm kapsamında Myanmar'dan şu adımları atması istendi:

Yasal düzenleme ve ihlallerin durdurulması: Sözleşme yükümlülüklerini tam olarak uygulayacak iç hukuk düzenlemelerinin yapılarak devam eden ihlallere son verilmesi (14'e karşı 1 oy).

Soruşturma ve yargılama: 2017 operasyonlarıyla bağlantılı şüphelilerin derhal ve etkili biçimde soruşturulup yargılanması (13'e karşı 2 oy).

Geri dönüş ve mülk iadesi: Çoğu Bangladeş'teki kamplara sığınmak zorunda kalan yerinden edilmiş Arakanlı Müslümanların güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde evlerine dönüşünün sağlanması, el konulan veya yıkılan mülklerin iadesi ve mağdurlara fiziksel-psikolojik rehabilitasyon sunulması (10'a karşı 5 oy).

Tazminat ve raporlama: İade ile giderilemeyen zararlar için mağdurlara tazminat ödenmesi ve alınan tedbirlerin iki yıl içinde Divan'a raporlanması. Tazminatın tutarı ve usulü davanın sonraki aşamasında belirlenecek.

Tekrarlanmama güvencesi: Benzer ihlallerin bir daha yaşanmayacağına dair resmi teminat verilmesi (9'a karşı 6 oy).

Karar kesin ve bağlayıcı

UAD kararları kesin, taraflar açısından hukuken bağlayıcı ve temyize kapalı bulunuyor. Ancak Divan'ın kararlarını doğrudan icra edecek bir yaptırım gücü bulunmadığından, uygulamanın zorlanması yalnızca BM Güvenlik Konseyi kararıyla mümkün olabiliyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres, hükmü "soykırım mağduru Arakanlıların haklılığının güçlü bir tescili ve cezasızlığın kabul edilemeyeceğinin teyidi" sözleriyle memnuniyetle karşıladı. Uluslararası hukuk çevreleri ise kararın, Güney Afrika'nın Gazze'deki saldırılar nedeniyle İsrail aleyhine UAD'de açtığı soykırım davası açısından da kritik bir emsal oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

“Ev genci” meselesi: Gençlik gayesizliğe mahkûm ediliyor
“Ev genci” meselesi: Gençlik gayesizliğe mahkûm ediliyor
İçeriği Görüntüle