Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Spor Bakanlığı verilerine göre Türkiye'de düzenli spor yapan kişi sayısı 2024 itibarıyla yaklaşık 8-10 milyon olarak tahmin edilmektedir. Lisanslı sporcu sayısı ise 4,5 milyona yaklaşmıştır. Bu kitlenin ne kadarının anabolik steroid kullandığına dair resmi veri bulunmasa da kaynaklar durumun son derece ciddi olduğuna işaret etmektedir.
Dikkat çeken veri ve tahminler!
Düzenli spor yapan nüfus: 8-10 milyon kişi (2024 tahmini)
Lisanslı sporcu sayısı: 4,5 milyon
Fitness merkezi sayısı: 25 binden fazla
Steroid kullanımında tahmini yaş alt sınırı: 16-17
Spor salonlarında steroid kullanım oranı: Yüzde 15-30 aralığı
Sahte/kaçak steroid oranı: Yüzde 40 civarı
Piyasada onlarca anabolik steroid dolaşmaktadır. Ancak Türkiye'deki kullanıcılar arasında öne çıkan beş preparat vardır. Her biri "hızlı sonuç" vaadiyle pazarlanmakta; ancak uzun vadeli ve geri dönüşsüz sağlık hasarları reklam broşürlerine yazılmamaktadır. Steroidlerin hepsi insanın ömrünü kısaltıyor, hele sahte olan ilaçların yan etkisi çok daha fazla.
Testosteron enantat
Sentetik testosteron türüdür. Haftada bir ya da iki kez kullanıcıya enjekte edilir. Türkiye'de reçetesiz satışı yasak olmakla birlikte spor salonlarında kolayca bulunmaktadır.
Neden tercih edilir?
Kısa sürede kas kütlesi artışı sağlar
Güç ve dayanıklılığı artırır
Antrenman sonrası toparlanmayı hızlandırır
Ölümcül tesirleri
Kardiyovasküler sistem: Kalp kapakçığı büyüyebilir, kalp krizi riski 3-5 kat artar.
Karaciğer: Kolesterol dengesini bozar, karaciğer tümörü riski vardır.
Hormonal sistem: Doğal testosteron üretimini kalıcı olarak durdurabilir, kısırlık yapabilir.
Büyüme plakalarını erken kapatır — 14-16 yaş kullananlar boy kazanma fırsatını yitirebilir
Psikolojik: Kontrolsüz öfke, depresyon, intihar eğilimi
Kadınlarda: Kalıcı ses kalınlaşması, saç dökülmesi
Sahte ürün riski: Piyasadaki ürünlerin önemli bir kısmı gerçek testosteron yerine bitkisel yağ ya da belirsiz maddeler içermektedir. Enjekte edilen kirli çözeltiler apse, septisemi ve ölüme yol açmaktadır.
Oxandrolone (Anavar)
Oral (ağızdan alınan) anabolik steroid. 'Hafif steroid' olarak lanse edilmesi nedeniyle özellikle kadınlar ve gençler arasında yaygındır. Bu algı tamamen yanlıştır.
Ölümcül tesirleri
Karaciğer toksisitesi: Sarılık, hepatit, karaciğer yetmezliği
Hormonal baskılanma: Düşük doz bile doğal hormon üretimini baskılar
Kadınlarda virilizasyon: Sakal çıkması, ses değişimi — çoğu kalıcıdır
Psikolojik bağımlılık: 'Hafif' algısı nedeniyle doz giderek artırılır, bağımlılık döngüsü oluşur
Piyasadaki durum: Yasal üretim miktarı son derece sınırlı. Dolaşımdaki 'Anavar' tabletlerinin büyük çoğunluğu taklit üründür; Dianabol, Winstrol veya bilinmeyen diğer ilaçların bileşiklerini içerebilmektedir.
Dianabol (Metandienon)
Dünyanın en eski ve en agresif oral anabolik steroidlerinden biri. 1960'larda geliştirilen bu ilaç, bugün Türkiye'de tahminen en yaygın kullanılan steroid konumundadır.
Ölümcül tesirleri
Su tutma: Kas değil su kütlesi kazandırır; kullanım bitince vücut kütlesinin büyük kısmı kaybolur
Karaciğer kanseri: Uzun süreli kullanım karaciğer adenomu ve hepatoselüler karsinom riskini katlar
Jinekomasti: Erkeklerde östrojene dönüşerek kalıcı meme büyümesi oluşturur; düzeltmek için ameliyat gerekir
Tansiyon: Hızla ve ciddi düzeyde kan basıncını yükseltir; ani felç riski
Akne ve kellik: Özellikle genetik yatkınlığı olanlarda kalıcı ve hızlı saç kaybı
Ruh hali değişimleri: Anlık öfke patlamaları, paranoya, ilişki ve iş sorunları
Neden bu kadar yaygın? Ucuz, oral, hızlı sonuç veriyor. Birkaç hafta içinde aynada fark yaratan görünümü sebebiyle yeni başlayanlar için ilk tercih haline geliyor. Piyasada yaygın olan sahte Dianabol tabletleri ise çoğunlukla tanımlanamayan bileşikler içermekte; bazıları halüsinasyon ve akut karaciğer yetmezliğine sebep olmuştur.
Proviron (Mesterolon)
Östrojen hormonunu baskılamak ve cinsel işlev için kullanılan bir steroid. Kür sonrası 'toparlanma' amacıyla ve testosteronla birlikte yaygın biçimde alınır.
Tesirleri
Karaciğer üzerinde doğrudan toksik etki; uzun süreli kullanımda peliozis hepatis (karaciğerde kan dolu kistler)
Prostat hipertrofisi ve prostat kanseri riskinde artış
Erkek kısırlığı: Sperm sayısını ve hareketliliğini belirgin şekilde azaltır
Psikiyatrik etkiler: Anksiyete ve uyku bozuklukları
Diğer steroidlerle kombinasyonda yan etkiler üssel biçimde artar
Tehlikeli yanılgı: Spor salonlarında 'doğal testosteron desteği' veya 'cinsel güç artırıcı' olarak tanıtılmaktadır. Bu yanlış bilgi, kullanıcının gerçek riskleri görmezden gelmesine yol açmaktadır.
Winstrol (Stanozolol)
Hem oral hem enjektabl formu bulunan, kesim döneminde (yağ yakarken kas korumak) tercih edilen steroid. Özellikle atletler arasında popülerdir.
Ölümcül tesirleri
Tendon ve bağ hasarı: Kas gücünü tendon güçlenmesinin çok üzerinde artırdığı için tendon yırtılmaları dramatik biçimde artar
Karaciğer: Ciddi manada hasar verir
Eklem ağrısı: Vücuttaki sıvıyı azalttığı için eklemlerde şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı
Kadınlarda düşük dozda bile kalıcı hasar
Bir not: Ben Johnson'ın 1988 Seoul Olimpiyatları'nda doping ihlaliyle diskalifiye edilmesi Winstrol (stanozolol) nedeniyledir. Türkiye'de salon ortamında 'masum kesim ilacı' olarak tanıtılmaktadır.
Hülâsa
İlaçların dahası var, ancak saymaya lüzum yok. Türkiye'de ünlülere uyuşturucu operasyonu yapılmış ve birçok ahlâksızlık operasyonlarla beraber cezalandırılmıştı. Aynı operasyonların benzeri bazı fitness eğitmenlerine de yapılmalı. Dijital Suçlar Bürosu'nun anabolik steroid ticaretini organize suç kapsamında değerlendirmesi, savcılıkların bu içeriklere yönelik işlem başlatması için yasal zemin mevcuttur; ancak özellikle artık gençlerin ellerine kadar düşen steroidler görmezden gelinmektedir. Spor salonlarında steroid satışı organize suç kapsamına alınmalı; sosyal medya özendirme içeriklerine yönelik BTK bildirimi ve savcılık takibi başlatılmalı. Spor Bakanlığı denetimleri denetimlerini artırmalı; antrenör lisansları yıllık sağlık etik eğitimine bağlanmalı. Orta okul ve liselerde 'doping ve sağlık' eğitimi hakkında dersler verilmeli. Sosyal medya platformlarıyla bu hususta bir anlaşma sağlanmalı ve Türkçe steroid satış içerikleri otomatik tespit edilmeli. Tahminimizce, her salonda 100 sporcudan 10 tanesi steroid kullanmaktadır. Bunu 2,5-3 yıldır düzenli spor yapan kişiler teyit etmektedir.
Salonları ve sosyal medyayı bu algıyla taramaya başladığınızda olayın vahametini göreceksiniz. Yetkililer, sosyal medyayı bu şuurla taramaya başladığında ipin ucunu ele alacaktır. Gerisi ise çorap söküğü gibi devam edecektir. Steroid kullanarak sosyal medyada boy gösteren sözde “sporcu”lar ortalıkta gezinmektedir. Hangilerinin torbacı gibi ilaç sattığını bulmak, gerekli cezai işlemi başlatmak da sizin işinizdir. Bu husustaki vurdumduymazlığa işaret etmekteyiz.
