Naziler, Fransa’yı işgal ettiğinde sanat tüccarı Paul Rosenberg’in galerisi basılmış, aralarında Henri Matisse’in önemli eserlerinin de bulunduğu birçok tabloya el konulmuştu. Galeri daha sonra Nazi propagandasına hizmet eden bir sergi alanına dönüştürüldü. Ancak Matisse’in asıl hazinesi hâlâ Paris’teydi.
Meşhur ressamın kendi eserleriyle birlikte Paul Cézanne, Auguste Renoir ve Gustave Courbet gibi sanatçıların tabloları, bir bankanın yer altındaki özel kasasında saklanıyordu. Nazilerin sanat kasalarını sistematik biçimde denetlediği haberi yayılınca Matisse büyük bir endişeye kapıldı. Tam bu sırada devreye Pablo Picasso girdi.
Bankadaki üç sanat kasasından ikisi Picasso’ya, biri Matisse’e aitti. Envanter çıkarmak üzere gelen iki Alman askeri, yer altındaki kasalara Picasso eşliğinde indirildi. Meşhur ressam, askerleri bir kasadan diğerine hızla yönlendirdi; tabloları çıkarıp geri soktu, koridorlarda dolaştırdı, çeşit çeşit eserleri peş peşe gösterdi. Alman askerleri kısa sürede şaşkına çevirdi. Picasso’ya eşlik eden askerler ne gördüklerini tam olarak anlayamıyor, not defterlerine ölçüler ve başlıklar karalıyordu.
Sonunda Matisse’in kasasının önüne geldiler.
“Bunları zaten inceledik,” dedi Picasso soğukkanlılıkla.
Askerlerden biri sordu:
“Peki bütün bunlar ne kadar eder?”
Picasso kısa bir an düşündü ve sakin bir sesle karşılık verdi:
“Sekiz bin frank.”
Rakam deftere yazıldı. Ancak bu rakam eserlerin gerçek karşılığını temsil etmiyordu.
Bu tutar, Naziler için taşımaya değmeyecek kadar düşüktü. Tablolar sandıklara konulmadı, Almanya’ya gönderilmedi. Henri Matisse’in hayatı boyunca biriktirdiği koleksiyon, Picasso’nun birkaç dakikalık ustaca yönlendirmesi sayesinde kurtarıldı.
Ressamların bazı eserleri soğukkanlılığını ve zekâsını konuşturan Pablo Picasso sayesinde korundu böylece korundu. Ancak Louvre ve Jeu de Paume müzelerinde bulunan birçok eser Almanya’ya nakledildi. Çoğu müze de depo hâline getirildi. 21 binin üzerinde sanat eserinin Almanlar tarafından el konulduğu ifade ediliyor. Bugün Henri Matisse’nin eserlerinin toplam değerinin 10 milyar doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
Haber-Yorum: barandergisi.net
