Necip Fazıl ve kendimizle hesaplaşma

Sakarya Üniversitesi Sosyoloji Öğrenci Kulübü tarafından 21 Ekim 2026 Çarşamba günü saat 13.00'te düzenlenen “Necip Fazıl ve Gençlik” programında, Üstad Necip Fazıl Kısakürek’in fikir dünyası, gençlik ideali ve toplum üzerindeki tesirleri ele alındı. İşte Kâzım Albayrak’ın konuşmasının tamamı:

Önce bu programı tertip eden Sosyoloji Öğrenci Topluluğuna teşekkür ederim. Tabii ki onların başındaki hocalara da teşekkür ederim.

Benim konum "Necip Fazıl ve Kendimizle Hesaplaşma".

Şimdi Necip Fazıl kimdir? Neden böyle bir başlık seçtim? Neden Necip Fazıl ve kendimizle hesaplaşmayı denk getirdim? Ve neden bu yaşımda buralara Necip Fazıl için geliyorum?

Bana sormuşlardı televizyonda "Büyük Doğu’da ne buldun bu yaşında?" 15-16 yaşımdan beri Necip Fazıl okurum. Bunu anlatmaya çalışacağım inşallah.

Şimdi İzmit'ten gelen Yücel arkadaşımıza huzurunuzda selam göndermek istiyorum. Oradan kalkıp geldi. Biz de bir mesafeden geldik, o da oradan geldi. Hayat maceramız da aslında bir mesafeden bir mesafeye gitmek değil mi? Bir yerde de yollarımız kesişiyor. Bir mesafeden bir mesafeye gitmek? Biliyorsunuz, en sonunda da başka bir mesafeye gideceğiz. İnşallah yüzümüz ak olarak gideriz.

Necip Fazıl kimdir? Önce hemen bir tanımlamasını yapayım, arkadaşlar: Necip Fazıl, şeriattan zerre taviz vermeden onu eşya ve hadiselere hâkim kılmanın dünya görüşünü örgüleştirmiş adamdır. Bunu bir kenara not edelim. Bu tanımın bize çok faydası olacak. Burada "şeriattan zerre taviz vermeme" olayı önemli. Şöyle ki:

Necip Fazıl’ın ortaya koyduğu Büyük Doğu sistemi, İslâm’ın, Kur'an, Sünnet, İcma ve Kıyas şeklindeki dört temel kaynağına bağlılık içinde, Ehl-i Sünnet imamlarının yolunda ve fıkıh-tasavvuf birlikteliğinde çağımıza sunulmuş siyasî ve içtimaî bir nizamdır. Çağımıza sunulmuş yani bizlere sunulmuş. Kim sunmuş? Necip Fazıl. Neden Necip Fazıl sunmuş?

Necip Fazıl hem zekâ hem tefekkür hem aksiyon hem de yürek bakımından üstün bir zat, bir deha. Böyle insanlar her zaman gelmez. Bunu biliyorsunuz, anlatmama gerek yok!

Benden önce Sami Şener hocamız, gençliğinden beri yaşadıklarını, Büyük Doğu ekolüne nasıl bağlandığını ne güzel anlattı. Ben de benzer şeyleri anlatabilirim; gerek yok. Belki sonunda bir-iki şey anlatırım.

Sami hocanın Büyük Doğu yoluna bağlılıkta önemli vasıta rolü olarak bir teşkilat adı verdi. MTTB ve Akıncılar. Bu teşkilatlar vasıtasıyla biz Necip Fazıl'ı bulduk aslında. Yani bunların rolü çok önemli. Üniversitede de öğrenci kulübü deyip geçmeyelim. Teşkilatlanmamız lazım arkadaşlar. Bunu geniş manada anlayın. Teşkilatlanmayan bir yapı, 1000 kişi de olsa teşkilatlı 10 kişinin esiri olur. Türkiye'de bunu yaşamadık mı? Şu kadar Müslüman var, fakat Batıcı, hain, İslâm düşmanı zümrenin sesi çok çıkıyor, değil mi? Neden? Sebebi bu: Teşkilatlı hareket etmek. Yukarıda isimlerini verdiğim teşkilatlar bizi götürdü, getirdi; yolumuzu bulduk. Demek ki kendi başına olmuyor. Müslümanlar teşkilatlanacaklar! Bir hedef uğrunda teşkilatlanacaklar, ilkeleri olacak. İşte orada Necip Fazıl'la mutlaka yolumuz çakışıyor!

Necip Fazıl, “baş eserim” dediği İdeolocya Örgüsü’nde, devlet şekli olarak Başyücelik, hükümet şekli olarak ise Yüceler Kurultayı'nın seçtiği Başyücelik Hükümeti'ni ortaya koyuyor. Bu devlet ve idare mefkûresi, Necip Fazıl'ın günümüz için planladığı bir model. Bakın, günümüz ve geleceğimiz için bir model planlıyor. Kim yaptı bunu? Necip Fazıl yaptı. İhtiyaç gördü, yaptı.

Necip Fazıl, geçmiş devlet ve hükümet şekillerini —benim bu hususta da akademik çalışmalarım var— süzmüş; onların iyi taraflarını almış, kötü taraflarını atmış, Asr-ı Saadet'i tek örnek almış ve “Başyücelik” diye bir sistem ortaya koymuştur. Necip Fazıl buna "Aydınlar Aristokrasisi" diyor. Bu kadar söyleyeyim ben size. Konumuz kendimizle hesaplaşmaydı ya arkadaşlar; bunları da bir iki cümleyle söylemiş oldum.

Mesela bu teklif onun İdeolocya Örgüsü eserinde yer alıyor. İdeolocya Örgüsü, Necip Fazıl'ın temel eseridir arkadaşlar. Bu eser yirmi beş senede, çileler içerisinde yazılmıştır. Bakın, 25 senede yazılmış. Necip Fazıl velut bir insan, kalem ustası bir adam değil mi? Ama İdeolocya Örgüsü'nü 25 senede yazmış. Bu bizim geleceğimize yönelik bir eser ve onun baş eseridir. Bunu okumadan Necip Fazıl'ı anlayamayız. Yani onun birkaç şiirini ezberledik, güzel. Ancak fikrini ve amacını bilmemiz gerek. Yani şiirleriyle aslında bizim şuur altımızı yönlendirmiş Necip Fazıl, hâlâ da yönlendirmeye devam ediyor.

Şimdi hemen diğer eserlerini bilhassa beş eserini birkaç kelimeyle söyleyeyim: İdeolocya Örgüsü'nden sonra O ve Ben eseri gelir, onun kendi hayat hikâyesini anlattığı, hakikati arayış macerasıdır. Çöle İnen Nur eseri için ise "Gaye eserim" diyor. Büyük Doğu'yu Peygamber merkezli bir dünya görüşü olarak tanımlayabiliriz arkadaşlar. Bakın, çağımızda gördüğümüz sapık akımları, İslâm'a yönelik tehlikeleri biliyorsunuz. Bu açıdan da önemli Çöle İnen Nur. Ondan sonra Çile’yi zikredeyim, o sadece şiir kitabı değil. Çile'ye temas edeceğim ileride. Ondan sonra beşinci eser olarak Konferanslar'ı sayıyorum. Konferanslar (12 adet) orta hacimde dört kitapta toplanmış. Bu kitapların isimleri şöyle: İman ve Aksiyon, Hesaplaşma, Dünya Bir İnkılap Bekliyor ve Sahte Kahramanlar. Burada beş eser saydım, ancak Konferansların dört kitapta toplandığını belirttim. Böyle hesaplarsak sekiz eser oluyor.

Tabii ki sizler kolları sıvayacaksınız, bütün eserlerini okuyacaksınız diye ümit ediyorum, temenni ediyorum. Okuyun. Okumak insanın zihninde çiçekler açtırır. Öteki türlü diken veya yabani otlar sarar. Mevlâna’nın bir sözü var: "Gül düşünür gül olursun, diken düşünür diken olursun.”

Şimdi cemiyetçi bir mütefekkir olarak Necip Fazıl bize birçok şey söyledi, kurucu ve yol açıcı oldu. Necip Fazıl'ın Büyük Doğu'yu “yekpâre bir inanış, görüş ve ölçülendiriliş manzumesi” olarak nitelediğini aktarayım. Fakat benim bu sohbette vurgulayacağım şey şu: Necip Fazıl dış oluştan önce iç oluşa ehemmiyet veriyor ve iç oluşa dair bizlere çok şey söylüyor. Yani bâtınî oluş, iç oluş, ahlâk davası. Evet, cemiyet planı projesi var Necip Fazıl'ın, biraz önce söyledim, Başyücelik Devleti modeli diye. Fakat Necip Fazıl'ın eserlerinde biraz yoğunlaşınca iç oluşla ilgili çok şey söylediğini görüyoruz.

O ve Ben eseri temelde iç oluşla ilgilidir. Mesela çile, arayış, hafakan, entelektüel kriz vs. Öyle ki Necip Fazıl, kendi arayış çilesinin örneğini İmam Gazzâlî'de görüyor. Yine Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'nde görüyo,r yerli bir örnek olarak. Çok büyük bunalımlar çekiyor; fikir bunalımı, entelektüel kriz. Biz bunlara yabancıyız, ama bu çilelerden sonra mesela Abdülhakîm Arvâsî Hazretleri'ne gidiyor. Onda karar kılıyor, tasavvufta karar kılıyor.

Necip Fazıl'ın iç oluşla ilgili hayat hikâyesi bize çok şey söylüyor. Kendimizi orada buluruz yani Necip Fazıl'ın nefs ve varlık muhasebemizde kendimizi bulmamız mümkündür. Şimdi onun sanatçı kişiliğinin de burada çok önemli bir rolü var. Sanatçı demek zaten iç oluşta derinleşen demek, gerçek sanatçı… Zira akılla olacak iş değil bu, gönülle olacak bir iş.

Her insanın varoluş çilesi söz konusudur... Necip Fazıl'ın eserlerini okuyan kişi, varoluş çilesini ve insanın anlam arayışını orada görür arkadaşlar. Necip Fazıl'da kendimizi buluruz dedim ya; çünkü insan muhakkak nefs ve varlık muhasebesini yapmak zorundadır. Biz de yapmalıyız. Bundan kaçış yoktur. Bundan kaçışın sonu arkadaşlar, uyuşturucudur, esrardır, gayrimeşru hayattır, sefahattir. Bunlara daldıktan sonra buradan bir yol da çıkmaz zaten.

Bu mevzuda Üstad şöyle diyor:

"Ben kimsesiz seyyahı, meçhuller caddesinin;
Ben yankısından kaçan çocuk, kendi sesinin..."

Bu mısralar bizim varoluş ıstırabımızı ifade ediyor. Bu noktada da söylemek lazım: Necip Fazıl'ın şiirleri bu varoluş ıstırabını terennüm etmiştir. Korkudur, hafakandır, cemiyettir, tabiattır, kadındır, ölümdür. Bakın onun şiirlerine baş şiiri Çile, Otel Odaları, Kaldırımlar vs. Kaldırımlar şiirinde kaldırımları anlatmıyor ki; aslında bizi anlatıyor, içimizdeki yalnızlığı. Yani yapayalnız yaşarız ve yapayalnız ölürüz. Teknoloji, telefon falan bizi kurtaramaz arkadaşlar, o çözüm değil yani. Bunun gibi şeyler.

Ölümde de kimse kimsenin yerine ölemez. Aynı acıyı kimse kimsenin yerine çekemez. Kardeşlerimizin acılarını paylaşabiliriz, ama ateş düştüğü yeri yakar. Paylaşırız, derdine katılmaya çalışırız, vazifemiz bu. Ancak ölürken yapayalnızız!

Büyük Doğu İdeolojisi her şeyden önce kendi iç sesimize tercüman oluyor. Demek ki bu sohbette amacım aslında Necip Fazıl'ı doğrudan anlatmak değil; Necip Fazıl üzerinden kendimizle hesaplaşmayı anlatmak. Necip Fazıl'ı da anlatırım Allah'a şükür. Ancak asıl kendimizi anlatıyorum, buna dikkatinizi çekerim.

Ben kimim? Ölüm nedir? Varlığın anlamı nedir? Nereye gideceğiz? Yani insan bir böcek gibi, ot gibi yok olabilir mi? Düşünebiliyor musunuz bunu? Yani olamaz! Bu kadar ilim niye var öyleyse? Teknoloji de zaten bu ilmin doğurduğu bir şey değil mi? Kendimizden kaçamayız. Bizi kendimizden kaçırıp kukla yapmak isteyenlere, böyle kurum ve kuruluşlara dikkat edelim!

Hülasa arkadaşlar, kendimizden kaçmayalım, kendimizle yüzleşelim! Varoluş ıstırabını çekelim. Sonu ne olursa olsun. Hesaplar içinde ruhumuzu yitirmeyelim, onu kiraya vermeyelim. Öyle ki bu uğurda başımıza ne geldiyse onu rahmet olarak görelim. Allah'ın rahmeti olarak görürsek çok şey kazanırız. Önce kendimizi kazanırız.

Şimdi psikolojik sıkıntıların da çözümü ideolojidir. Yekpare bir inanış, görüş ve ölçülendiriş manzumesi olursa. İnsan aslında bir iç âlem düzenini arıyor. İnsan yeryüzünde bunu arıyor, iç âleminin tertip gayesini arıyor. Yani şu, bu, falan hepsi oyalamaca. İçsel huzur olmayınca olmuyor, yani ne kadar zengin olsak da olmuyor. İç âlem düzeni derken aslında güzeli arıyoruz. Nihayetinde ise mutlak güzeli arıyoruz. Aslında "O'ndan geldik, O'na gideceğiz" deniliyor. Bu ayeti ezberledik ama tahlil etmemiz gerekiyor.

İç âlem düzeni kurmak, bir fikir sistemi kurmak demektir. Fikrî yapımızı, zihnî yapımızı örgülü ve tezatsız kurgulamak. Çelişkisiz; paradoks yok, hibrit yok, dikotomi yok. Aslında ideoloji budur.

Şimdi peki, “ben kurabilir miyim böyle bir ideoloji?” Kurmam lazım aslında. Bakıyorum, Necip Fazıl kurmuş. Bu noktada kendime soruyorum, “ben kimim, Necip Fazıl kim?” Bu sorunun cevabı belli. O zaman tabii ki onun peşine takılacağım. Yani burada kölelik söz konusu değil ki! Bir de gençler "kimseye bağlı olmamak" gibi şeyler söylüyor. Ne demek kimseye bağlı olmamak? O zaman sen geç önümüze, biz sana tabi olalım. Önümüzde kim varsa onlar meşale, aydınlık, ışık. Peygamberler niye var? Böyle kişiler peygamberlerin varisleri. Her çağda var arkadaşlar, her çağda var. Boş değil yani hiçbir çağ. Biz yeter ki arayalım.

Böyle bazen kayıt dışı konuşuyorum. Şimdi mesela psikolojik tanı koyuyor: "Sende şu var; depresyon var, stres var, şu falan filan." Aslında arkadaşlar, adam için hayatın anlamı yok ki içsel huzur bulsun! Hayatı anlamlandıramadığı için bunlar oluyor. Yani bunun da ideolojiyle örtüşen bir tarafı var. Şimdi bu sorun psikiyatrik isimler koyarak, haplar vererek çözülmez. O zaman sen hap veriyorsun, o da daha iyi bir hap diye afyon alıyor. Ne diyeceksin? Yanlış anlaşılmasın. Ben hiçbirini tavsiye etmiyorum. Ne tıbbın ahlâkîleştirilmesi ve ahlâk yerine kaim olmaya çalışması, ne de uyuşturucuyla kendimizi oyalamak; hiçbiri çözüm değil. Tanı koyup ilaç verince iş bitiyor mu?Hemen teknik ilaçlara veya teknik aletlere sığınmayalım! Bunu yapmayalım, okuyalım, araştıralım, edelim; çileyse çile ona girelim, kendimizden kaçmayalım. Sonu iyi olacak diyorum.

İdeal ile gayeler bazen birbiriyle karıştırılıyor. Mesela kariyer yapmak bir gaye veya hedef olabilir, ancak ideal olamaz, insanın varoluşu yerine kaim olamaz!..Bir insan kariyerle özdeş olabilir mi? “Ben = kariyer.” Ne demek bu? Kim kabul eder bunu? Mal mıyız yani? "Ben = masa" demektir bu. Kariyer sahibi olunca masa veriyorlar ya. İnsan bununla kendini özdeş görür mü? İnsan bunu kabul eder mi? İnsanda öyle bir şey var ki özgüven gibi hiçbir güç onu teslim alamaz. Eşref-i mahlukat olan insan, bunu kabul etmez aslında.

Şimdi ölümden sonraki hayat... Mesela bizde bu sonsuzluk duygusu nereden geliyor? İnsanda bir sonsuzluk duygusu var. Ayrıca her şeyi bir nizamda birlemek istiyor insanoğlu. Birlemek istiyor, bir nizam, bir tertip istiyor. Mesela burada, bu programda tertipsiz bir şey hoşumuza gitmiyor, görevliler müdahale ediyor falan. Bu duygu insana nereden geliyor? Her şeyi birlemek ve düzen istiyor insan. Aslında birlemek duygusu, Mutlak Bir'e gidiyor.

İç oluş, dış oluş mevzuunda tabii ki iç oluş, dış oluştan önce gelir. Önce aradığımız iç oluş, içte parçalanmışlık yaşamak istemiyoruz. Dışta ne kadar dağınıklık olursa olsun, içte toplamak istiyoruz. Aradığımız bu. Necip Fazıl bize bunu verir arkadaşlar. Herhalde anlaşılıyor, değil mi?

Şimdi mücerret mefhumlardan bahsetmeliyiz. Ancak şu kadarını söyleyeyim. Nefs muhasebesi yapan tek varlık insandır. Peki melek nefs muhasebesi yapar mı? Yapmaz, zira melek devamlı ibadet içerisindedir. İnsan nefs muhasebesi yapar. Bunu yaptığı ve oluş yoluna girdiği zaman insan melekten de üstün olur, aksi halde ise hayvandan da aşağı iner. Görüyoruz örneklerini. Burada bizim tercihimiz söz konusu. İnsanın kalbinde ruh ve nefs çatışması vardır. İnsan, kalp hakikatindedir. Hangisi galip gelirse, öyle bir insan olur. Buna içimizdeki iyi-kötü mücadelesi de diyebiliriz. İnsan, irade terbiyesi ve nefs kontrolü kadar insandır.

Necip Fazıl'ın kitaplaşan konferanslarından bir tanesinin adı da Hesaplaşma’dır. Orada ne diyor, bakın? Hesaplaşma deyince hemen Sahte Kahramanlar aklımıza gelir, o da var ama Hesaplaşma kitabının girişinde şöyle diyor: "İki dünya var içimizde; biri dış dünya, öbürü doğrudan doğruya içimizin iç dünyası. Nefsiyle ve iç dünyasıyla hesaplaşma, en büyük davası bu insanın."

Demek ki en büyük davamız, nefsimizle hesaplaşmamızdır. Burada özel bir şey söyleyeyim. 70 yaşında bir profesörü ziyarete gitmiştim. Büyük Doğu'ya gönül vermiş, Büyük Doğu evladı bir genç diyelim. Üstad'tan konuşuyorduk ve o 70 yaşındaki genç, heyecanını duyarak bana şu şiiri okudu. Ben onun kadar belki hissederek okuyamayacağım ama okuyayım yine de:

"Ne azap ne sitem bu yalnızlıktan,
Kime ne, aşılmaz duvar bendedir.
Süslenmiş gemiler geçse açıktan,
Sanırım gittiği diyar bendedir.

Yaram var, havanlar dövemez merhem;
Yüküm var, bulamaz pazarlar dirhem.
Ne çıkar, bir yola düşmemiş gölgem;
Yollar ki, Allah'a çıkar, bendedir."

Bakınız, insan bu işte: "Yollar ki, Allah'a çıkar, bendedir."

Şimdi bu dizeler şiir formunda ama şiir deyip kenara bırakabilir miyiz? "Ne güzel şiir" deyip geçip gidebilir miyiz arkadaşlar? Yolumuza gidebilir miyiz? Hayır. Demek ki Üstad'ın söyledikleri, şiir kalıbında yazılmış oluş halleridir. Zaten Şeyh Gâlib ne diyor? "Şair, ehl-i hâldir" diyor. Buradan çıkarabiliriz, gösterebiliriz de.

Şimdi halden anlamak lazım diyelim, hâlden anlamak lazım. Bu öğrencilerin hâlini anlamak lazım, her insanın hâlini anlamak lazım. Önce kendi hâlimizi anlamak lazım, değil mi? Kendini tanımayan başkasını nasıl tanısın?

Necip Fazıl'ın Muhasebe şiiri de baştan başa bir hesaplaşmadır. Bakınız, adını Muhasebe koymuş. "Genç adam!" hitabıyla başlıyor. Oradan bir iki beyit okuyayım:

"Tırnağı, en yırtıcı hayvanın pençesinden,
Daha keskin eliyle, başını ensesinden,
Ayırıp o genç adam, uzansa yatağına;
Yerleştirse başını, iki diz kapağına
Soruverse: Ben neyim ve bu hal neyin nesi?
Yetiş, yetiş, hey sonsuz varlık muhasebesi!"

İşte el üstünde, şöhrete ulaşmış ve dünyalıklar elinin altında olan Necip Fazıl’ın ruhu doymuyor ve “entelektüel kriz” yaşıyor. Necip Fazıl bu. Yani o çileyi çekecek! Belki toplumun çilesini çekiyor, öyle ya da böyle toplumun çilesini çekiyor.

Aslında hakikaten toplumun acısını çekiyor. Düşünebiliyor musunuz? Asırlarca hüküm sürmüş bir İslâm Devleti tepetaklak ediliyor; kültürüne, ahlâkına, dinine, diline, namusuna, her şeyine tamamen zıt, bunlara düşman bir düzen kuruluyor. Necip Fazıl bunun acısını yaşıyor aslında. "Ben neyim? Ben ne yapabilirim?" diyor. Mürşidi Abdülhakîm Arvâsî Hazretleri'ne gittiği zaman da ilk istediği şey budur... Halbuki tesbih, zikir, huzur bulmak falan istenir öncelikle. Necip Fazıl öyle yapmıyor ve kâinat meselelerinin halli, varlık muhasebesini soruyor. Efendi Hazretleri önce dünyalık bir istek olup olmadığına bakıyor ve sonra "Tamam" diyor. Bakın, orada bile Necip Fazıl ne istiyor?

Abdülhakîm Arvâsî Hazretleri'nden bahsetmişken söyleyeyim. Kendisine soruluyor: "Hazreti İsa ile Hazreti Peygamber arasında ne fark var?" "Çok fark var!" diyor. "Nedir?" diye tekrar soruluyor. "Beşeriyeti" diyor ve devam ediyor:" Hazreti İsa melekiyette üstündü, ancak onun bir eksiği vardı beşeriyeti. Allah’ın Sevgilisi ise beşeriyette üstündü.” Ondan sonra Necip Fazıl bunu şöyle yorumluyor: "Melekiyetin secde ettiği beşeriyet. Bu ölçüyü, Allah'ın Sevgilisi’ne ait cephelerin hepsine birden tatbik edebilirsiniz. Beşeriyet…Nefs sahibi insan olmak noktası… Bütün dava, esrar, bela, saadet, inilmez küçüklük ve çıkılmaz büyüklük hep bu noktada.”

Necip Fazıl, Hesaplaşma isimli konferansına "Hesaba çekilmeden nefsinizi hesaba çekin" hadisiyle başlıyor. Daha sonra Batı'dan nefs muhasebesi örnekleri veriyor. Şunu belirtelim ki karşıtlarını da inceden inceye tetkik etmek, nefs muhasebesinin bir parçasıdır. Mesela şöyle diyor Necip Fazıl: "Batı’da nefs muhasebesini yapmayan sanatçıya sanatkâr demezler." Ondan sonra bizden, nefs muhasebesine örnek olarak İmam Gazzâlî’yi gösteriyor. Peki İmam Gazali, baş müderris olduğu Nizamiye Medresesi'ndeki ilim kürsüsünü bırakıp niye uzlete, çileye gidiyor? Makam var, mevki var, her şey var, değil mi? El üstünde tutuluyor, niye gidiyor? Niye o çileye razı oluyor? Gidiyor, bırakıyor, 10 sene sonra geliyor. Ne çıkıyor ortaya? İhyâü Ulûmi'd-Dîn gibi bir zirve eser çıkıyor. Demek ki yaşamak, davranışlara döndürmek, yaşanılır kılmak gerkiyor. Aslında buna ilim ve irfan farkı da diyebiliriz. Evet, bir fikri harekete döndürmeden olmaz. Lafta kalacak bir şeyi niye konuşuyoruz? İlmimiz irfana dönmeli, daha sonra hikmete.

Şimdi bu tarihî şahsiyetleri bir kalemde böyle çizmek falan... Sorarlar adama: "Sen kimsin?" diye. Bu kadar basit bir şey mi, lafla çiziyorsun? Asırları aşan insanlar vardır, asırda kalan insanlar vardır, yıllarda kalan insanlar vardır, yıllara bile sâri olamayan insanlar vardır. Değil mi? Mesela Adam Smith, kapitalizmin babası olarak anılıyor. Şimdi buraya, bugüne kadar gelmiyor mu adam? Geliyor işte. Ama hayırda mı, şerde mi? Hayırda diyemem.

Şimdi entelektüel kriz dedik. Zihnimizi ve gönlümüzü dolduracak, eşya ve hadiselere doğru bakış ve yorumlama kabiliyeti verecek, aynı zamanda muhasebemize vasıta olacak bir dünya görüşü, bir ideoloji şarttır. Öyle ki insanın psikolojik meselelerine bile cevap verebilsin. İdeolojinin kâinatı bir bütün olarak izah etmesi ve bütün insanlığa gösterilebilir, tavsiye edilebilir bir fikri ifade etmesi gerekir. Nefs ve varlık muhasebesi, psikolojik meseleleri de kuşatmak durumundadır.

Mevzunun psikolojik noktasına vurgu yapan Salih Mirzabeyoğlu, Adalet Mutlak'a konferansında, ideoloji ile psikoloji ilgisi olarak, 1970'lerdeki ayaklanmalar sırasında Fransız Talebe Birliği Başkanı'nın sözlerini naklediyor. Talebe Birliği Başkanı şöyle diyor: "Biz mevcuda inanmıyoruz, memnun da değiliz mevcuttan. Eğer bize derseniz ki 'Yerine ne koyalım?', onu da biz bilmiyoruz. Onu bulmak da yönetici olarak sizin göreviniz." Bunu çarpıcı bir misal olarak aktarıyor Mirzabeyoğlu ve bu tespitin ardından şöyle diyor:

"İnsan ve toplum meselelerinin halli babında ortaya tezatsız ve bütün bir fikir koyma…İnsan meseleleri diyorum, yani psikolojik bir hâl de insan meselesi değil mi? Benim anlatamadığım sıkıntım da insan meselesi değil mi?"

Demek ki, Büyük Doğu ideolojisi ruhumuzu, zihnimizi, gönlümüzü dolduran bir fikir sistemidir. Bu sistem hem içimizdeki dünya ile hem dışımızdaki dünya ile hesaplaşmanın adıdır. Paradigmayı sorgulamadan Müslüman olunamaz, Müslüman münevver olunamaz. Zaten Mirzabeyoğlu da Büyük Doğu sistemine bağlı olarak çile çekmiş, dik durmuş ve 70'e varan eserlerini ortaya koymuştur.

Burada son olarak Necip Fazıl'la tanışmamdan bahsedeyim. İşte biz teşkilatımızı, mücadelemizi, mekânımızı bulmuştuk. Sağ-sol kamplaşmasının da şöyle bir iyi tarafı vardı: Biz neyiz? Sağ mıyız, sol muyuz, neyiz? Bunu biz de kendimize sorup sorguladık, öyle bir ortam vardı. Böyle ortada gezen eyyam güder bir nesil değildik. Biz de Allah'a şükür yolumuzu bulduk; Millî Türk Talebe Birliği, Akıncılar, Necip Fazıl ve Salih Mirzabeyoğlu sayesinde. Salih Mirzabeyoğlu Akıncı Güç dergisini çıkarıyor, ben de oradayım bilfiil. Dergi Necip Fazıl'a ulaştırılıyor. Necip Fazıl, Akıncı Güç hakkında "Müjdelerin Müjdesi" başlıklı bir yazı yazıyor. Çünkü Mirzabeyoğlu, bu dergide fikir ve aksiyon çizgisini Büyük Doğu'dan hareketle ortaya koyuyor. Zaten Mirzabeyoğlu diyor ki: "İftihar ederim ki bütün zerremle Büyük Doğu'nun tesiri altındayım." Bakın, bundan iftihar ederek bahsediyor. Şimdi bazıları Üstad'ın yerine geçmeye kalkıyor, üstatçılık oynuyor.

Akıncı Güç dergisini inceleyen Üstad, Salih Mirzabeyoğlu'nu çağırıyor. Biz de beraber Üstad'ın huzuruna gidiyoruz. Üstad'la sohbet ediyoruz ve onun son beş yılında bilfiil yanında oluyoruz. Üstad'da gördüğüm şuydu: 70 küsur yaşında bir delikanlı. Hâlâ Üstad delikanlı. Zaten o, "Biz sussak mezarımız konuşacak" demişti. Fikirleri canlı ve diridir.

Hepinizi Büyük Doğu nesli olmanız temennisiyle saygı ile selamlıyorum.

Aylık Baran Dergisi 57. sayı Kasım 2026